ROOIERAVOTR

Weblognieuws op twee fronten

2008-04-08T18:13:00.000+02:00

Zowel op het nieuwe Rooieravotr-blog als op mijn muziekblog heb ik vandaag iets nieuws gezet. Rooieravotr heeft een flink stuk over de moedige en o zo terechte protesten van arbeiders en anderen tegen het Egyptische bewind. Op mijn muziekblog staat een aankondiging van een optreden van mij. Dat gaat plaatsvinden op, jawel, de Eerste Mei, op een picnick die SP-afdeling Breda houdt. Het is me een ware eer.

Artikel over Tibet, elders...

2008-04-06T22:43:00.000+02:00

Tibet blijft in de aandacht staan, met protesten van Tibetanen in gebied dat aan het eigenlijke Tibet grenst, én in Londen vandaag. Over Tibetaans verzet, Tibetaanse traditie en geschiedenis en over de rol van de VS heb ik zojuist een lang stuk geplaatst op mijn gloednieuwe weblog dat geleidelijk dit weblog gaat vervangen, maar dat dezelfde titel draagt: Rooieravotr. Over die verhuizing binnenkort meer.

De SP over de NAVO: onhelder en meegaand

2008-04-04T16:47:00.000+02:00

Daar gaan we weer: de SP op zoek naar respectabiliteit, ten koste van principes. Eerst hadden we de oproep van SP-kamerlid Remi Poppe om patrouilles in Uruzgan stop te zetten zolang ‘Defensie’ niet voor betere uitrusting zorgde – feitelijk een pleidooi waarin terechte zorg over het welzijn van soldaten vermengd wordt met een kwalijke oproep voor een effectievere oorlog. Nu moet Nederland zich van de SP gaan mengen in een discussie over de toekomst van de NAVO. Alsof de NAVO – dat door de VS gekleide militaire bondgenootschap waarmee Westerse staten in 1999 Servië en Kosovo platgooiden en dat momenteel de bezetting van Afghanistan ‘regelt’- een andere toekomst zou mogen hebben dan onmiddellijke opheffing!

Maar laten we de redenering eens beter bekijken. Kamerleden Tiny Kox en Harry van Bommel constateren: "De oude NAVO heeft zichzelf overleefd en lijkt zijn riochtingsgevoel kwijt." Zichzelf overleefd? Was de NAVO vroeger dan wel okay? Accepteert de SP met terugwerkende kracht het militaire bondgenootschap dat het Westerse aandeel in de Koude Oorlog coördineerde – en het daarbij behorende Amerikaanse overwicht?

"De alliantie scheurde bijna op de oorlog in Irak en is nu weer verdeeld over de oorlog in Afghanistan." Wees blij! Net zo goed als we blij mogen zijn dat Bush er niet in geslaagd is om de rest van de NAVO ertoe te bewegen in te stemmen met NAVO-lidmaatschap van Oekraïne en Georgië. Ik zie Bush graag verliezen. Maar de winnaars zijn onze vrienden ook niet. Het belangrijkste aan dit soort conflicten is echter: een verdeeld imperialistisch bondgenootschap is een zwakker imperialistisch bondgenootschap.

"De Amerikanen willen meer strijd, meer militairen en bevoegdheden, de Duitsers juist minder oorlog, meer opbouw en een grotere rol voor de Verenigde Naties." Kortom: de Duitsers ( de Duitse héérsers, net zoals 'de Amerikanen' betrekking heeft op de héérsers en niet op de bevolking in het algemeen) willen de Westerse belangen overzee iets subtieler nastreven, met meer diplomatie en economische machtsmiddelen. In een kapotgeschoten land is het immers wat lastiger investeren. De middelen zijn anders, maar de doelen – Westerse economische en strategische belangen kracht bij zetten – zijn niet wezenlijk anders, en de 'Duitse' aanpak is daarmee niet wezenlijk ‘progressiever’ dan de 'Amerikaanse'.

Het stuk constateert dat Nederland moet "meedenken hoe we vrede, veiligheid en welvaart beter kunnen beschermen in een tijd waarin we een groot potentieel aan crises zien opdoemen(…)". De schrijvers pleiten voor "andere, betere afspraken en allianties. De huidige NAVO voldoet niet, en een steeds grotere NAVO wordt eerder bedreigend dan behulpzaam gevonden." En het artikel sluit af met een steunbetuiging aan de oproep van de NAVO-baas: "De herhaalde oproep van De Hoop Scheffer in de NAVO-assemblee om in alle lidstaten ene breed publiek en parlementair debat over de toekomst van de NAVO te houden, is dan ook erg verstandig." En of minister Verhagen dit signaal maar wil oppikken, want Nederland moet in deze discussie meedoen…

Ik vraag me af wat de SP-kamerleden hiervan nu werkelijk hopen. Willen ze een betere, humanere NAVO of zoiets? Ze zeggen het niet met zoveel woorden, maar de toon gaat wel die kant op. De kern van het probleem 'NAVO' zit echter niet in de vorm en in de middelen die dit bondgenootschap heeft en hanteert. De kern van het probleem zit in de inhoud en de doelen. De inhoud en het doel: de macht van Westerse Sstaten bundelen. En aangezien het hier om kapitalistische staten gaat, waarin de grote ondernemers de politiek regisseren en kneden, gaat het hier om een bundeling van de macht van Westers kapitaal.

Is de SP daarvóór? Laat de SP dat dan zéggen, dat weten we dat zij op dit punt geen antimilitaristische keus meer maakt. Is de SP daar stiekem nog steeds best wel tégen? Dan is deze discussie dé kans om dat luid en duidelijk naar voren te brengen, dan dient de SP onomwonden en met argumenten voor het opdoeken van de NAVO te pleiten. Is de SP er zèlf verdeeld over? Wordt het dan niet de hoogste tijd om die discussie dáár dan eens open te gooien? Politieke helderheid over dit soort zaken is, juist in een chaotische tijd als de huidige, voor links onontbeerlijk.

Ravotr heeft weblog erbij, voor muziek en dergelijke...

2008-04-03T18:31:00.001+02:00

Zoals veel lezers van dit weblog wel weten, schrijf ik niet alleen boze stukken over de maatschappij. Ik maak ook nog muziek, soms net zo boos maar gelukkig niet altijd. Af en toe schrijf ik daar over op dit weblog. Maar het leek mij nuttig om er een speciale plek voor te openen, waar ook aankondigingen van eigen optredens een plaatsje vinden en waar mensen die interesse hebben in rooieravotr-als-artiest terecht kunnen, ook als ze geen zin hebben in gezoek tussen verhalen over Gekke Geert of Malle Balk of de oorlog in Irak en dergelijke.

Vandaar dat ik een nieuw weblog ben begonnen, onder de inspirerende naam Peter Storm. daar de muziek dus, ook al kunnen langere stukken over bijvoorbeeld Bob Dylan (ja ik weet het, is een tic van mij) evengoed tegelijk ook nog hier terechtkomen. Daarginds ook andere kunstzaken, en misschien nog wel andere vertelsels die niet rechtstreeks politieke verhandelingen zijn. De inspiratie is natuurlijk dezelfde opstandigheid die de rooieravotr hier uitleeft. Lezers verwachten niet anders, en anders wennen ze er maar aan, nietwaar?

De eerste aankondiging staat er al op: een tweetal optredens in Tilburg, 19 april en 31 mei. Waar? Kijk maar daar. Tot ziens!

De film van Wilders: gevaarlijke provocatie triest 'succes'

2008-03-31T02:07:00.000+02:00

De film van Wilders heeft de nodige reacties losgemaakt, en dat viel te verwachten. Maar na de maanden opgebouwde spanning van de afgelopen maandag, het steeds uigestelde uitbrengen ervan, de speculaties, de halve staat van beleg de de regering-Balkenende zo ongeveer paraat hield – na al de heisa en al de hype was er direct na de film en de eerste reactie toch het gevoel: 'is dít nu alles?' En inderdaad: geen echte rellen en eigenlijk een zeer rustige reactie in Moslimgemeenschappen in Nederland zelf, geen bestormde ambassades in het Midden-Oosten. Wat boze verklaringen van regeringen van Iran en Indonesië en dergelijke, wat boycotgeluid in Jordanië.

Of we met die rustige reactie vooral in Nederland zelf wel zo blij moeten zijn is maar zeer de vraag. Degenen die na het zien van film en reacties erop vinden dat 'het allemaal meeviel' onderschatten de ernst van de gebeurtenis. Kennelijk hadden mensen een nog ergere film verwacht. Kennelijk is het afbeelden van bloedige aanslagenen geweld, begaan door een minieme minderheid van Moslims, en het verbinden van die bloedige beelden aan het de grond intrappen van héél de Islam al iets om je niet al te zeer meer over op te winden.

Dat het hier om de klassieke kwalijke propagandatruc van racisten overal – generaliseren van wandaden van enkelen, om ze toe te schrijven aan een hele bevolkingsgroep – gaat, en dat schouderophalen geen adequate reactie is, blijkt een beetje te zijn vergeten. Er is kennlijk, maand na maand van Wilderiaanse islamofobe hatelijkheden, een gewenning, om niet te zeggen afstomping opgetreden die bepaald zorgwekkend is. De islamofobe vorm van racisme is geaccepteerd geraakt in brede lagen van bevolking, media en politiek bestel. Dat is geen nederlaag van Wilders, dat is een overwinning. Dat de film in grote lijnen binnen de grenzen van de wet blijft, zoals deskundigen zeggen, tekent Wilders' sluwheid, en kan dan ook niet als pluspunt worden ingeboekt. De lauwe reactie op de film laat zien dat hij een sterke plek heeft weten te veroveren, en dat de beginnende tegenkrachten – de advertentie van Harry de Winter, de manifestatie van 22 maart – bepaald niet rustig achterover kunnen leunen.

Natuurlijk wijzen mensen op allerlei zwakke plekken in de film. Zo is er een foto van een rapper te zien, Salah Edin, zonder diens toestemming. Die foto wordt zo gebruikt alsof het lijkt alsof het de moordenaar van Theo van Gogh is. Dat was al eens eerder gebeurd, en het is nogal dom van de filmmakers dat ze dit herhalen.

Ook programmamaker Robbie Muntz is een beetje boos op Wilders. Geert heeft zijn zijn film een audiofragment van Muntz gebruikt zonder toestemming. Het is grappig dat een harde neoliberaal – toch voorstander van heiligverklaring van eigendomsrechten – zo luchtigjes en slordig omgaat met een vorm van dat eigendomsrecht.

Iets dergelijks zien we in het gebruik van de hatelijke Mohammed-cartoon van Kurt Westergaard. Die heeft geen toestemming gegeven aan Wilders, en nu zit de Nederlandse Journalistenvakbond NVJ op Wilders’ nek. De Deense vakbond van journalisten heeft daarom gevraagd. "Het was nooit zijn bedoeling dat de cartoon zou worden gebruikt voor politieke propaganda", zo zegt de Volkskrant. Natuurlijk is dat lachwekkend: de cartoon van Westergaard wás politieke propaganda van het zuiverste water. Het stemt grimmig vrolijk dat een islamofobe cartoonist nu ruzie heeft met een islamofobe politicus. Waar vijanden elkaar te lijf gaan hebben wij weer iets minder te doen.

De film verdraait ook Koran-teksten. Fred Leemhuis, een hoogleraar die de Koran heeft vertaald, maakt dat duidelijk.’Vrees aanjagen’ wordt door Wilders vervangen door ‘terroriseren’, wat nogal stemmingsmakerij is. Ook halveert hij stukken op misleidende wijze: tamelijk harde zinnen worden soms gevolgd door relatievering en oproep tot vergeving en mildheid. Wilders haal;t de harde beginzinnen naar voren en laat de vriendelijker afsluiting weg. Alles in dienst van een zo negatief en gewelddadig beeld van ‘de Islam’.

Het is goed en nuttig om deze zwakke plekken in de film genadeloos onderuit tehalen en Wilders aan de schandpaal te nagelen als iemand die stukjes bij elkaar jat en waarheden verdraait in dienst van het Hogere Doel, zijn eigen heile oorlog tegen 'De Islam'. Maar het is wel zaak om dit op een goede manier te doen, en niet op de klaaglijke manier waarop dat nu teveel gebeurt.

Zo lees ik dat Jan Marijnissen de film typeert als "derde klas middelbare school". Was Marijnissen meer tevreden geweest met een film die het niveau van de Filmacademie wel had gehaald? Zelfde strekking, maar zonder de slordigheden rond auteursrecht, en wat nauwkeuriger Koran-citaten wellicht? Op dit soort feitelijke zwakke plekken wijzen zonder het onderliggende kwaadaardige verhaal dat Wilders ermee uitdraagt onderuit te halen betekent een levensgevaarlijke onderschatting van waar Wilders en zijn PVV mee bezig is. Wilders maakt zijn film nu eenmaal niet voor bioscooprecensenten en liefhebbers van kwaliteitscinema..

Dat rechtse politici met slappe praat komen is nauwelijks schokkend. Dat Arie Slob van de Christen-Unie spreekt van "een gebrek aan nuance" is zielig, en een beetje om te lachen ook. Hij had blijkbaar liever genuanceerd islamofoob racisme gehad? En dan Mark Rutte, van de VVD die Geert Wilders heeft uitgebroed en laten groeien tot islamofoob demagoog de de VVD vervolgens ontgroeide… Hij noemt de film een "gemiste kans" en riep Wilders al een dag voor het verschijnen van de film op om "met oplossingen te komen voor het door Wilders benoemde Islam-probleem." Planeet aarde aan Mark Rutte, boodschap één: er is geen Islam-probleem er is een probleem va islamopfobie. Planeet aarde aan Mark Rutte, boodschap twee: Wilders benoemt gene probleem, hij is dus ook niet geïnteresseerd in oplossingen ervan. Wilders scoort door Moslims te beschimpen, met als doel: het veroveren van een betere positie in peilingen, op weg naar meer zetels en meer macht. Het aan de orde stellen van een niet-bestaand probleem, het aanvallen van “de Islam” is een middel op weg naar politieke macht.

Dat het Wilders uiteindelijk niet om Moslims gaat, maar om macht, blijkt trouwens uit zijn reactie op de reacties op Fitna. "Hulde aan de moslims", zei hij, omdat er geen rellen zijn geweest. "Zij hebben zich verantwoordelijker opgesteld dan de minister president." Natuurlijk had Wilders met eenzelfde enthousiasme schande gesproken als we wel grote rellen waren geweest. Dan had hij kunnen roepen “zie je wel hoe gevaarlijk de Islam is?” Maar nu doet hij zijn voordeel met de relatieve rust, en richt zijn pijlen op zijn softe critici uit het politieke midden dat hij met zijn uiterst-rechtse rebellie onder de voet wil lopen. Het tekent hem als gehaaid machtspoliticus – én als fascistische provocateur. Nee, dit is geen ‘bewijsvoering’ van het fascistisch karakter van Wilders’ politiek – gewoon het aanwijzen van één van de symptomen. En in termen van fascistische provocaties is de film, maar vooral de aanloop, een verontrustend groot succes.

Hoe met een links antwoord op Wilders’ gifmengerij er uitzien, nu de film achter ons ligt? Doen alsof het allemaal wel losloopt is geen antwoord. Maar de door delen van links – bijvoorbeeld Nederland Bekent Kleur, verantwoordelijk voor de op zichzelf positieve manifestatie van 22 maart - gekozen strategie tot opbouw van een tegenbeweging heeft ook belangrijke beperkingen. Een volgende manifestatie a la 22 maart, ook al komen er drie keer zo veel mensen, lijkt me op zich niet hét antwoord, maar hooguit een beperkt déél ervan. Tegenover elke duizend demonstranten kan Wilders immers vooralsnog wijzen op negen zetels en honderdduizenden kiezers.

Ja, duizend demonstranten zijn een vorm van samenhangende activiteit, van solidariteit, terwijl honderdduizend kiezers op zichzelf geen samenhang vertonen en los zand zijn. Maar daarmee is nog niet bewezen dat duizend of vijfduizend demonstranten op zichzelf een wezenlijke impact hebben tegenover Wilders’ inmiddels vrij formidabele macht, en dat de voor zulke mobilisatie vereiste inspanning de best mogelijke inzet van beperkte krachten is. Dit is geen pleidooi tegen demonstraties; het is slechts een pleidooi om over zulke dingen scherp en goed na te denken. De situatie is te ernstig voor het op de automatische piloot blijven bewandelen van eenmaal ingeslagen paden

Bekende Nederlanders (BN-ers) die zich uitspreken hebben hun nut – maar het is de kracht van Wilders dat hij een anti-uitstraling heeft tegen alles wat gewichtig en BN-erig is. Een rebel wordt sterker als degenen tegen wie hij zegt te rebelleren schande van die rebel spreken, en dat geldt voor een rechtse rebel ook. Elk gezaghebbend persoon dat zich tegen Wilders uitkeert dreigt het effect te versterken van een Wilders die roept: “zie je wel? De elite miskent het verlangen van ons soort mensen”. Dat effect kan slechts ondermijnd worden als BN-stellingname ondergeschikt is aan iets anders: het opbouwen van een geluid dat gefrustreerde mensen die nu naar Wilders kijken om een antwoord op hun frustraties te vinden iets hoopvollers biedt.

Dat betekent dat een goed antwoord van links op Wilders in hoge mate indirect zal moeten zijn. Alles wat de solidariteit tussen mensen onderaan, over de grenzen van zwart en wit, Moslim of niet-moslim, heen – versterkt, verzwakt de positie en de aantrekkingskracht va Wilders. Dat maakt bijvoorbeeld de stakingen in onderwijs en post, en de actiedreiging in het streekvervoer – belangrijk en relevant. Daarbinnen een expliciet néé tegen racisme en islamofobe haat naar voren brengen is wezenlijk. Maar het zijn de stukjes klassenstrijd zelf die we her en der zien die de krachtbron van solidariteit vormen die nodig is tegen racisme en rechtse opmars. Links hoort die krachtbron serieuzer te nemen dan doorgaans gebeurt, en uit alle macht te helpen uitbouwen.

Dagje klassenstrijd in Nederland

2008-03-26T19:59:00.002+01:00

Vier verschillende groepen werkende mensen voerden vandaag actie of dreigden daarmee – allemaal op dezelfde dag: mensen in een automatiseringsbedrijf, buschauffeurs, postarbeiders en leraren. Een goede zaak: je rechten win of behoud je pas goed door er samen voor te vechten.

Bij automatiseringsbedrijf Atos Origin nuttigden 300 personleesleden een 'protestlunch', georganiseerd door vier vakbonden. Die actie was een antwoord op het vastlopen van CAO-onderhandelingen bij dat bedrijf. Dedirectie biedt twee procent loonsverhoging, de bonden eisen 3,5 procent. Morgen vindt een soortgelijke actie plaats bij de vestiging in Eindhoven. De kop van het Volkskrant-artikel waar ik het bovenstaande aan ontleen wil ik de lezer niet onthouden: "Personeel Atos Origin in opstand".

Bij Connexxion, Arriva en Veolia/BBA dreigen buschauffeurs te gaan staken. Ook hier zijn vastgelopen CAO-onderhandelingen de aanleiding. Vakbonden eisen 3,5 procent plus een verhoging van de eindejaarsuitkering met een half procent. Connexion beweert problemen te hebben omdat de strippenkaarten van het parlement niet voldoende duurder mochten worden, en omdat de accijns verhoogd is, hetgeen extra kosten oplevert. Vakbonden zien echter genoeg winst om de geëiste loonsverhoging te kunnen betalen. "April wordt een hete maand", zo kondigde CNV-bestuurder Emiel Peper alvast aan. Hopelijk houden buschauffeurs hem en zijn collega-bestuurders aan hun woord, mochten die terugkrabbelen, en wordt de dreiging omgezet in effectieve actie.

Vanmorgen waren vrijwel alle postkantoren gesloten uit protest tegen dreigende sluiting. Pas twee uur na openingstijd gingen ze open. Op bijeenkomsten spraken volgens een vakbondsman 90 procent van de personeelsleden zich uit over de sluiting, die aan de 2400 mensen die er werken hun baan dreigt te kosten. Er was ook een protestmars op het Neude in Utrecht.

En op het Plein in Den Haag hielden enkele honderden leraren een manifestatie waarin ze forse loonsverhoging en een flink lagere werkdruk eisten. De actie had geen steun van de vakbonden, hetgeen mogelijk reden was dat de verwachte opkomst van 2000 protesterende docenten bij lange na niet is gehaald. De organisatie, Leraren in actie! , heeft aangekondigd dat er mogelijk meer acties komen, stakingen van een dag en later zelfs van een week. Hopelijk draaien de vakbonden onder druk van de boze leraren alsnog bij en gaan ze de actie met kracht ondersteunen.

PC-crash verholpen

2008-03-25T23:05:00.001+01:00

De computercrisis is verholpen, voor zo lang als het duurt. Voeding was bezweken en is inmiddels vervangen, met dank aan goede vriend J :-)) . Komende dagen hopelijk weer wat nieuw leven op dit blog. Maar ik beloof niks...

Koude Dam, warme manifestatie tegen racisme

2008-03-23T00:23:00.001+01:00

Een mooie zaterdagmiddag was het, al zou je het aan het kille weer wellicht niet zeggen. Enkele duizenden demonstranten op de Dam, op de manifestatie van Nederland Bekent Kleur: "Tegen racisme en voor solidariteit". het was een goed en breed geluid tegen de politiek van Wilders en zijn club, maar het was meer dan dat.

Het was, zoals dat hoort, een gemengd gezelschap, zwart en wit, man en vrouw, ouder en jonger. De gebruikelijke groepen waren er. Er waren veel borden van de Internationale Socialisten (IS): "Stop de hetze tegen moslims/ geen ruimte voor racisme" (ik heb er ook eventjes mee rondgelopen, het wwas me een eer en een genoegen:-)), en de nieuwe anti-Wilders-poster: "Wilders' Westen: NOT WANTED". Maar ik zag ook flinke aantallen borden van de lijkse Turkse organisatie DIDF: "Samen zijn we sterk". Leuker dan de voorgebakken leuzen van organisaties vond ik de eigeninitiatieven van mensen die zelf aan het knutselen waren gegaan. "Tot het onzalige tij gekeerd is", zag ik, en ook: "Geert, als jij niet wil, mag jij vertrekken". Wel een beetje sneu voor het land waar hij dan heen zou gaan, trouwens...

Ardig waren ook de posters die Loesje ertegenaan had gegooid. "Zet verdenkingen om in nieuwsgierigheid" , om maar een voorbeeld te noemen. En een jonge vrouw had op haar shirt geschilderd: "Free Hug". En dat deed ze dus: iedereen die dat wilde kreeg een vriendelijke omhelzing. geert Wilders typering van de demonstratie: "een haat-manifestatie". Oordeel zelf.

Er vielen meer dingen op. het anatal: dat viel me niet tegen, gezien ook het kille weer. mara belangrijker vond ik de balans. Jazeker ik, ik zag mensen van de gebruikelijke linkse clubs, de IS, offensief, de NCPN, DIDF. En zo hoort het ook. Maar het reunie-gehalte van de betoging was relatief klaag, ik zag hele veel mensen die ik nooit eerder zag, veel mensen voor wie demionstreren niet tot de gangzabre zaterdagmiddagactiviteit behoort maar die het nu nodig vonden een geluid te laten horen. Ik vond dat bemoedigend.

Voor mijzelf was de demonstratie een heel aparte ervaring. Het was voor het eerst sinds bijna 20 jaar dat ik als niet-lid van de Internationale Socialisten aan een politieke actie meenam. Dat voelde ergens heel vrij (het was geen ' werk' ik was niet bezig met krantenverkopen, ik liep rond en trok mijn eigen plan) maar ook onwennig. Minder te doen, maar meer ruimte om ontspannen te praten - en om te observeren.

De begroetingen van onder mijn voormalige 'partij'-genoten (de IS is geen partij, maar de lezer snapt wat ik bedoel...) - toch goede bekenden, soms ook echt vrienden - varieerde van welwillend-beleefd tot uiterst hartelijk (en dat zal voor mijn lichaamstaal andersom ook hebben gegolden...). Onwennig dus, waarschijnlijk voor beide kanten, maar rode warmte in ruime mate, en dat stemt me - hoe de breuk ook steekt - toch blij. Maar mensen die daaruit een spoedige terugkeer in de IS menen te mogen afleiden juichen (of jammeren...) echter te vroeg. De rol van loslopende eenlingsleninist bevalt me op dit moment eventjes het beste....

(later hopelijk weer uitgebreider over de strijd tegen Wilders. Maar de PC-crisis hier is nog niet voorbij, dus het is nog eventjes behelpen. Overigens lijkt de ramp iets minder dramatisch dan eerst leek.)

PC neemt voorschot op wereldeconomie, is gecrasht

2008-03-21T16:54:00.000+01:00

Mijn PC heeft gisteren een voorschot genomen op de wereldeconomie en is dus finaal gecrasht. Die zal dus, net zoals die wereldeconomie, helemaal vervangen en van bodem tot top opnieuw moet worden opgebouwd. Hoe mijn eigen kredietcrisis dat toe gaat laten ben ik aan het bekijken, en suggesties zijn welkom. Maar ik ga deze keer niet voor tweedehands, gedeeltelijke vervanging, en dan over anderhalf jaar opnieuw deze gein...

Hoe dan ook: ik kan slechts af en toe bij internet, hetgeen de net weer zo aardig groeiende frequentie van het bloggen niet ten goede zal komen. Maar ik doe mijn best. Grrrr.

Vrijheid voor Tibet – maar hoe?

2008-03-19T19:42:00.001+01:00

De Tibetaanse opstand gaat haar tweede week in. In de hoofdstad Lhasa heeft de Chinese staat door middel van keihard militairen haar orde hersteld. Berichtgeving op Aljazeera spreekt spreken van huiszoekingen, van 105 Tibetanen die volgens de Chinese autoriteiten "direct betrokken zijn bij het in elkaar slaan van mensen, vernieling, plundering en brandstichting" en die zich hebben overgegeven.

De Tibetaanse regering-in-ballingschap noemt honderd als dodental, de Chinese regering 13. Dat laatste is sowieso ongeloofwaardig, gezien de staat van dienst van China’s soldaten in Tibet en daarbuiten, en gezien het feit dat machthebbers in dit soort situaties altijd liegen en hun misdaden ontkennen. Dat wil niet zeggen dat het getal 100 dus de waarheid is. Juist oppositiegroepen laten zich in dit soort situaties vaak door hun terechte verontwaardiging meeslepen en brengen getallen de wereld in waarvoor ook geen stevig bewijs bestaat.

China heeft het gebied zo ongeveer van de buitenwereld afgesloten, dus erg hard is de informatie allemaal niet. Dat het Chinese staatsgezag in Lhasa zeer bloedig is en wordt hersteld, lijkt echter wel duidelijk. Maar in andere steden, ook in provincies buiten Tibet, gaan protesten door. Zo betoogden gisteren duizenden Tibetanen in Gansu, probeerden een regeringsgebouw te bestormen. Toen dat niet lukte omdat Chinese politie de aanvallers met traangas verdreef, haalden kwade betogers een Chinese vlag neer en vervingen die door een Tibetaanse.

De vraag stelt zich: hoe kunnen de opstandige Tibetanen hun vrijheid herwinnen? En hoe kunnen solidaire mensen tot steun zijn? Een ding staat vast: op eigen kracht van Tibetanen alleen gaat dat niet lukken. Een paar cijfers maken dat duidelijk. De Chinese staat – de macht die Tibet bezet houdt, en waartegen het protest zich in de allereerste plaats richt – telt 1,3 miljard inwoners, en is inmiddels uitgegroeid tot een economisch grote mogendheid. Het Chinese leger telt volgens Wikipedia 1,7 miljoen soldaten, met nog eens tussen de 1,2 en de 1,5 miljoen mensen die daar bovenop ingezet kunnen worden. Dan is er nog de Gewapende Volkspolitie, met nog eens 1,1 miljoen mensen in dienst. Het militaire budget van China was 44,94 miljard in 2007, volgens Chinese regeringscijfers.

Laten we daartegenover eens Tibet stellen. De website van de Tibet Support Groep Nederland zegt dat er 6,5 miljoen Tibetanen in Tibet wonen – naast 7.5 miljoen Chinezen. Dat maakt de Tibetanen tot een minderheid in eigen land. Maar er wonen ook Tibetanen in andere deelstaten van China. Wikipedia schrijft dat er 5 tot 6 miljoen Tibetanen in totaal zijn – in Tibet, in die andere deelstaten, en ook in ballingschap. Een wat lager cijfer dus. Hoe dan ook, we hebben het over een volk van ruim onder de tien miljoen mensen, onderworpen door een staat die over 1.3 miljard mensen heerst en als ze wil 4,3 miljoen mensen onder de wapenen kan hebben. Een ongelijke strijd.

Maar een teréchte strijd! Wie een hart heeft leest over de brute onderdrukking door de jaren heen, maar vooral ook over de huidige kolonisatiepolitiek die China in Tibet bedrijft - zie de website Open Democracy met een verhelderend stuk - zal dat erkennen. China voert gigantische moderniseringsprojecten door in Tibet – maar brengt daarvoor grote aantallen Chinezen naar het gebied. De Tibetanen zijn hierdoor niet alleen een minderheid in eigen land, maar worden ook verregaand naar de marge geduwd. Ze houden zich moeizaam staande op het platteland, of als losse werkkrachten in de armoedigste banen. Iets van de sociale achtergronden van de protesten wordt duidelijker bij lezing van 'The riots in Tibet' op de website Marxist.com. De economische groei die er wel degelijk is, komt vrijwel uitsluitend ten goede aan Chinese immigranten en aan een kleine Tibetaanse elite die zich voegt naar de eisen van de Chinese heersers.

Het voortrekken van Chinese boven Tibetaanse bewoners van Tibet zet kwaad bloed onder Tibetanen. Dit maakt het logisch dat de protesten van de afgelopen dagen zich niet alleen tegen de Chinese staat en haar gewapende macht keren, maar ook tegen Chinezen en Chinese bedrijven. De vrijheidsstrijd heeft tegelijk de trieste dimensie van een etnisch conflict. Dat door zulke aanvallen op Chinese winkels de Chinese bevolking van Tibet in de armen gedreven wordt van het Chinese staatsgezag is ook logisch, en dit soort aanvallen dragen dan ook niet bepaal;s bij aan de Tibetaanse vrijheidsstrijd. Maar het is het Chinese beleid dat hiervoor verantwoordelijk is.

Op eigen kracht winnen de Tibetanen hun strijd met geen mogelijkheid, hoe moedig duizenden demonstranten ook de straat op blijven gaan en de dood onder ogen zien. Gaat de ‘internationale gemeenschap’ – regeringen die het voor de strijdende Tibetanen gaan opnemen - ze te hulp komen? Vast en zeker – maar veel geholpen is de Tibetaanse vrijheid daarmee hoogstwaarschijnlijk niet, eerder het tegendeel. De éne symbolische stap die de Chinese leiders een vernederende tik op de vingers zou bezorgen – een boycot van de Olympische Spelen – wordt zorgvuldig uit de weg gegaan door alle regeringsleiders die er in dit verband toe doen. Natuurlijk zou zo’n stap ook niet erg serieus te nemen zijn. Zeg nou zelf: een VS die de Olympische Spelen gaat boycotten wegens een gewelddadige bezetting. Ik ken nog wel twee landen die last hebben van bezettingspolitiek, en wel door de VS. Eén van die twee landen, Afghanistan (moet ik het andere land werkelijk noemen?!) heeft ook Nederlandse bezettingstroepen op haar grondgebied, in Uruzgan. Alleen dat al maakt een boycot van regerinsgwege door Nederland totaal huichelachtig en ongeloofwaardig.

Hetzelfde geldt ook voor de ideetjes van SP-kamerlid Harry van Bommel om niet alleen een "de Nederlandse mensenrechtenambassadeur" op pad te sturen naar Tibet, maar ook om "verdere diplomatieke stappen en zelfs handelsmaatregelen" te overwegen. Is die mensenrechtenambassadeur al in Uruzgan geweest? Of, als dat te gevaarlijk wordt bevonden, heeft deze persoon dan misschien de moeite genomen op het weblog van journalist Arnold Karskens te kijken, dat Nederlandse oorlogsmisdaden in die Afghaanse provincie bij herhaling onder de aandacht heeft proberen te brengen? En diplomatieke -en handelssancties – heeft Van Bommel al eens gepleit voor zulke stappen tegen de Verenigde Staten?

Wel China de les lezen over de onderdrukking in Tibet, en geen minstens zo zware stappen eisen tegen Nederlands Grote Amerikaanse Bondgenoot is niet alleen hypocriet. Het helpt de Tibetanen eerder nog verder achteruit. Westerse druk op China rond Tibet heeft te maken met belangen in die regio. Een mooi artikel op de World Socialist Website gaat onder meer op deze achtergronden in.De VS is sowieso bezorgd over de groeiende economische en militaire macht van rivaal China. Tibet ligt ook nog eens vrij dicht bij de gebieden waarin de VS haar strijd voert om olie- en gasvoorraden en de gebieden waardoor pijleidingen voor die grondstoffen (moeten) liggen. Zo ver ligt Afghanistan niet van Tibet af. Officiële steun aan Amerikaanse druk op China – met Tibet als voorwendsel – maakt van Tibet een speelbal in een strijd die economische en geopolitieke belangen tot doel heeft. Het draagt bij tot de vreselijke conflicten die Afghanistan en Pakistan al verscheuren. Moge Tibet dit lot bespaard blijven.

Werkelijke steun voor Tibet’s vrijheidsstrijd zal elders gezocht moeten worden, binnen het Chinese rijk en daarbuiten. Arme Tibetanen zijn bepaal net de enige slachtoffers van de Chinese heersende klasse. Enorme aantallen arbeiders werken onder zware omstandigheden tegen een schamel loon. Die arbeiders maken spullen waar Chinese kapitalisten, maar ook multinationale bedrijven, zich weergaloos mee verrijken door ze op de markt te gooien. De Chinese staat helpt meer dan een handje, door abbeidersprotesten hadrd neer te slaan, keer op keer op keer. Dezelfde staat die Tibet koloniseert houdt de Chinese arbeiders eronder. Iets soortgelijks geldt voor boeren en anderen die steeds weer in opstand zijn tegen corrupte bestuurders dergelijke: ook die staan tegenover dezelfde onderdrukkingsmacht. Dáár liggen dan ook de onmisbare bondgenoten voor opstandige Tibetanen. Het Chinese Volksleger kan de opstandige Tibetanen wel de baas, helaas. Maar als datzelfde leger tegenover tientallen miljoenen stakende arbeiders en boeren tegelijk komt te staan, dan wordt het een ander verhaal. Tibets vrijheid kan gewonnen worden als deel van een veel grotere vrijheid. Maar daar is dan een omwenteling in minstens héél China voor nodig.

Belangrijk is dan ook de vraag of er verbondenheid is tussen de arbeidersstrijd in China, en de nationale bevrijdingsstrijd in China. Weinig tot niets wijst daar op. Ja, de protesten zijn overgeslagen naar provincies buiten China. Ja, in die protesten zijn niet alleen monniken, maart ook straatarme mensen actief. Maar het gaat hier om Tibetanen die buiten Tibet wonen, voor zover ik heb gezien, en niet om solidaire Chinezen. En het feit dat bij veel Tibetaanse protesten Chinese winkels en bedrijven doelwit zijn, maakt het voor Chinezen moeilijker om zich solidair met Tibetaanse demonstranten op te stellen.

Van een bewuste poging vanuit Tibetaanse oppositiegroepen om solidariteit onder andere onderdrukte en uitgebuite groepen in China te zoeken, is nog weinig te merken. Omgekeerd zie ik op websites die zich bezighouden met arbeidersstrijd in China - het China Labour Bulletin bijvoorbeeld, en China Labor Watch - ook geen berichten over Chinese arbeiders of anderen die een geluid van solidariteit tegen de onderdrukking in Tibet naar voren brengen. Dat opstandige Tibetanen en protesterende Chinese arbeiders elkaar objectief tot steun zijn is daarmee overigens niet weerlegd. Maar voor groter effect hiervan is bewustzijn van deze samenhang, en bijbehorend solidair handelen, wel erg nodig.

Wat staat intussen mensen in een land als Nederland te doen? Niet meegaan met de oproepen om een Westers front tegen China te maken, met Tibet als voorwendsel. Dat mag uit het bovenstaande duidelijk zijn geworden. Maar atleten en sportjournalisten aanmoedigen om zelf stelling beginnen te nemen, en uit weerzin zouden overwegen thuis te blijven van de Spelen wordt al een heel andere verhaal.

Belangrijk is en blijft het om een geluid van solidariteit naar voren te blijven brengen, van gewone mensen in Nederland naar Tibetanen én tegenover de Chinese heersers: de Tibetanen staan niet alleen. Wakes en protesten, zoals afgelopen dinsdag op de Dam, zijn een belangrijk middel daarvoor. De Chinese staat moet merken dat ze een PR-slag verliest, en haar misdadige onderdrukking in Tibet niet uit het blikveld van heel veel mensen zal kunnen houden.

Vredesbeweging leeft, en da's maar goed ook

2008-03-17T23:47:00.001+01:00

Hartverwarmende beelden leverde het op – de grote demonstratie zaterdag 15 maart in Londen onder het motto ‘World Against War’. Tussen de 10.000 en de 40.000 demonstranten zetten drie leuzen kracht bij: ‘Troepen terug uit Afghanistan en Irak; geen aanval op Iran; hef de blokkade van Gaza op.’ De demonstratie was tegelijk een geheugensteun: deze maand vijf jaar geleden begon de aanval op Irak, en vredesbewegingen blijft de strijd daartegen voeren. De beweging in Groot-Brittanië slaagde erin vrij stevige aantallen mensen op de been te krijgen ook.Lenin’s Tomb heeft een mooi fotoverslag, evenals The Heathlander.

De bloedige verjaardag van de oorlog in Irak werd ook in andere landen met betogingen herdacht. In Los Angeles, in de VS, betoogden tussen de 2000 en de 10.000 mensen. InStockholm, Zweden, pakweg 500. In Toronto, Canada 1000. In dat laatste land heeft het parlement juist de oorlogsmissie in Afghanistan, waar Canada 2500 soldaten heeft, verlengd.

In Nederland vormden rond de honderd mensen afgelopen zaterdag een vredesteken met hun lichamen en met fakkels. Op 24 maart, Tweede Paasdag, zullen vredesdemonstranten een wandeling van 10 kilometer houden, van Delft naar Den Haag, onder het motto: ‘wij laten Irak niet lopen – stop de oorlogsleugens’. Start: Westvest, tegenover CS Delft, om 12.00 uur. De tocht wordt rond 15.30 afgesloten met een manifestatie op het Plein in Den Haag.

Het is goed om dit allemaal te zien – en om eraan deel te nemen. De vredesbeweging leeft. En met de voortwoedende verschrikkingen in Irak, Gaza en Afghanistan, en een nieuwe aanvalsoorlog tegen Iran in voorbereiding, is dat maar goed ook.

Demonstreren voor een vrij Tibet

2008-03-17T00:46:00.001+01:00

Honderden demonstranten hebben een felle demonstratie gehouden tegen de militaire onderdrukking van de protesten in Tibet de afgelopen dagen. De betoging vond plaats voor de ingang van de Chiense ambassade in Den Haag. De demonstranten waren grotendeels in Nederland wonende Tibetanen, maar er waren gelukkig ook Nederlandse sympathisanten aanwezig.

Dit soort acties zijn zeer welkom. Ze laten zien dat, aan de vooravond van de Olympische Spelen, de Chinese heersers een prijs moeten betalen, een prijs in goodwill op zijn minst. Het Tibetaanse verzet zal niet buiten het blikveld van solidaire mensen kunnen plaatsvinden. En onder die solidaire mensen behoren nu handjesvol demonstranten, maar morgen zitten daar wellicht atleten bij die thuisblijven, en journalisten die lastige vragen gaan stellen in plaats van de Spelen kritiekloos te verslaan.

Een goede zaak dus, deze demonstratie, en mogen er nog velen volgen zolang het nodig is – en dan graag ook met de zichtbare deelname van links. Maar er zijn wel een handvol punten die in het oog springen – of zouden moeten springen.

Allereerst de reactie van de politie toen de demonstratie tot een omgevallen muur en twee gewonden bleek te leiden. Een demonstrant klom over het hek heen en verving de Chinese vlag door een Tibetaanse. Personeel van de ambassade maakte dat ongedaan. Boze demonstranten begonnen aan het hek te sjorren. Het hek, plus stukken muur, viel om, een demonstrant en een politieman raakten gewond, zo meldde het NOS-journaal.

"De demonstranten begonnen losse stenen naar de ambassade te gooien. De politie greep daarop direct in en herstelde de orde al snel", meldt de website van dat journaal. Daar had moeten staan "een paar demonstranten", want ik geloof niet dat er honderden demonstranten met stenen stonden te gooien. Maar ja, demonstraties in een kwaad daglicht stellen door dit soort generalisaties hoort blijkbaar tot de taakomschrijving van de NOS-redactie. NU.nl vertelt ook nog: "Van ongeregeldheden was verder geen sprake." De demonstratie ging daarna gewoon verder.

Dit is zowel opvallend als vanzelfsprekend. Dat een demonstratie gewon doorgaat na zo’n incident, dat de ME het terrein niet schoonveegt en geen honderden mensen het ziekenhuis in mept, met traangas begint te schieten en mensen opsluit – het zou de gewoonste zaak van de wereld moeten zijn. En de politie verdient dan ook geen speciaal compliment voor hun terughoudendheid. Het voor de variatie nu eens niet zeer grof schenden van het recht op betoging is plezierig, maar dankbaarheid zijn we daar niet voor verschuldigd.

Tegelijk is wat hier is gebeurt hoogst óngebruikelijk. Stel je een vergelijkbaar tafereel voor aan de poort van het fort in Den Haag dat dienst doet als Amerikaanse ambassade. Het is sowieso erg twijfelachtig of honderden demonstraten daar wel zo dichtbij zouden gelaten. Het is nog twijfelachtiger of ze de gelegenheid zouden krijgen het hek zelfs maar aan te raken. Maar het staat als een paal boven water dat zelfs maar het geringste incident voldoende was geweest om een reeks ME-charges met alles erop en eraan over de héle demonstratie uit te roepen.

Blijkbaar is er dus een nogal wezenlijk verschil. Het – terechte ! _ aanklagen van repressie door de Chinese staat – een onderdrukking die volgens schattingen deze dagen zeker 10 (het cijfer dat de Chinese autoriteiten geven) en minstens 100 (het cijfer van de Tibetaanse regering in ballingschap) doden heeft gekost – dat mag wèl. Het met dezelfde felheid aanklagen van – ik noem maar iets – een oorlog tegen Irak die volgens schattingen meer dan een miljoen mensenlevens heeft gekost – dat gaat maar al te gauw te ver. Protesteren tegen de Grote Bondgenoot, wiens enthousiaste onderaannemer Nederland graag is – dat moet niet te makkelijk zijn. Protesteren tegen China, de rivaal van diezelfde Grote Bondgenoot, is kennelijk alweer heel wat minder problematisch voor Neerlands Partij van Orde en Gezag.

Het is – ik kan het niet genoeg beklemtonen – geen reden om de Tibetaanse vrijheidsstrijd de solidariteit van links te onthouden. Maar het hierboven beschreven meten met twee matren moet keer op keer aan de kaak gesteld worden. En de solidariteit met de Tibetaanse protesten mag geen speelbal worden van een politiek die meer ingegeven wordt door rivaliteit met China dan met werkelijke steun aan vrijheid en gerechtigheid waar ook ter wereld. Solidariteit is ondeelbaar, anders loopt de solidariteit mank.

Opstand in Tibet

2008-03-14T23:48:00.001+01:00

We kennen de beelden uit Tibet 1989. We kennen de beelden uit Birma, afgelopen september. We zien het nu weer, opnieuw in Tibet: demonstrerende Boeddhistische monniken tegenover moorddadig optredende soldaten.

Het eerste dat hierover te zeggen is: solidariteit met de Tibetanen, monnik of niet, in hun protest tegen Chinese bezetting, kolonisatie, tegen de onderdrukking van nationale en religieuze rechten van de Tibetaanse bevolking! De demonstranten hebben het recht aan hun kant.

Ja, China’s leiders kunnen wijzen op wat feiten. Zo is het waar dat Tibet al sinds 700 jaar deel van een Chinees rijk uitmaakt, dat China in de achttiende en negentiende eeuw een Chinees protectoraat was, dat Tibet weliswaar in 1913 de onafhankelijkheid uitriep maar dat China daarmee haar aanspraken op het land niet had prijsgegeven. Volkenrechtelijk legt dat misschien gewicht in de schaal.

Kern van de zaak is echter simpel. De Chinese claims zijn een product van overheersing door opeenvolgende Chinese regimes. Ze zijn net zo min legitiem als de talloze, maar al te vaak ook 'protectoraat' genoemde kolonies van de diverse Westerse machten in de negentiende en twintigste eeuw. Waarom Tibetanen zich maar bij de koloniale ambities van de Chinese staat neer moeten leggen is onduidelijk. Als de Tibetaanse bevolking onder het Chinese staatsgezag uit wil en een eigen staat wil, dan is dat hun recht. En zelfs als je vindt van niet, dan nóg is dat geen enkele rechtvaardiging voor de grove onderdrukking van demonstraties die in diverse Tibetaanse steden gaande is.

Het tweede dat er echter meteen bij moet, is dat de opvallende aandacht voor de Chinese onderdrukking van Tibetaans volksverzet in Westerse media en regeringen een beetje verdacht is. Er wordt weer eens flink met twee maten gemeten, en wel op meerdere manieren ook.

Zo is China niet het enige land dat Tibetaanse protesten hard aanpakt. India kan er ook wat van. In het Noorden van dat land bevindt zich een Tibetaanse regering-in-ballingschap. Afgelopen dagen zijn Tibetanen demonstratief op weg gegaan richting de Chinese grens, richting Tibet. Een rechtbank in India heeft 100 van hen tot twee weken gevangenisstraf (huisarrest) veroordeeld, nadat ze weigerden een verklaring te ondertekenen waartin ze beloofden om een half jaar lang geen deelnemer aan protesten zullen zijn. De politie heeft controleposten op de wegen vanuit de basis van de Tibetaanse regering-in-ballingschap geplaatst, controleert bussen en werkt het vervoer van protesterende Tibetanen zo tegen.

De goede betrekkingen met noorderbuur China gaan bij India overduidelijk voor de democratische rechten van Tibetanen die de onderdrukking in hun land vreedzaam aan de kaak willen stellen. Maar het koor van afkeuring dat zich nu tegen China vormt, is tamelijk rustig waar het India betreft.

Tibet is trouwens niet het enige Chinese gebiedsdeel waar nationale en religieuze rechten keihard worden vertrapt. Ten noorden van Tibet ligt Xinkiang, en daar wonen Oeigoeren, een Turkstalige bevolkingsgroep van overwegend Moslims. Ook onder die bevolkingsgroep vinden herhaaldelijk felle protesten plaats, en ook die worden meedogenloos de kop in gedrukt.

Met een klein beetje gesnuffel kwam ik een vreedzame demonstratie op 5 februari 1997 op het spoor in Gulja, Xinkiang. Bij de onderdrukking ervan zouden volgens mensenrechtengroepen "honderden, mogelijk duizenden" mensen zijn omgekomen, zo vertelt Aljazeera. Het gebied was in de jaren 1940 korte tijd onafhankelijk en stond toen bekend als de Republiek van Oost-Turkestan. Zowel voor als na de bloedig vertrapte betoging van 1997 was er verzet, de laatste jaren soms in de vorm van bomaanslagen. Dat, plus het feit dat de Oeigoeren Moslims zijn, wordt door de Chinese autoriteiten misbruikt om het verzet af te doen als een vertakking van Al Qaeda.

Dezelfde soort onderdrukking als in Tibet – maar omdat de religie in Sinkiang niet voldoet aan het romantische beeld van mediterende wijze monniken maar makkelijk in verband gebracht kan worden met de bekende angstbeelden van terorisme en fundamentalisme krijgt de vrijheidsstrijd aldaar niet de ruime sympathie die Tibets strijd al jaren ten deel valt. Sinkiang is kennelijk niet zo knuffelbaar voor veel mensen als Tibet blijkbaar wel is.

Hiermee komen we op een nogal problematische kant die de wijdverbreide sympathie voor Tibet typeert. Het is één ding om de kant van Tibetanen tegen de Chinese overheersing te kiezen. Het is echter iets anders om daarmee okk de Tibetaanse culturele en religieuze tradities met ene nogal kritiekloze sympathie te bejegenen. Zo lijkt het soms alsof de hoofdstad van het Tibetaanse boeddhisme niet de Tibetaanse hoofdstad Lhasa is, of de zetel van de Tibetaanse regering-in-ballingschap Dharamsala - maar Hollywood. Richard Gere is niet de enige beroemde auteur die blijkbaar voor de charme van de Dalai Lama, de religieuze leider in ballingschap van Tibet, is gevallen.

Hier past dan ook enig tegengas, want dat Tibetaanse boeddhisme mag wel eens met wat meer kritische distantie bekeken worden. Het Tibet van vóór de Chinese bezetting was een oord van verschrikkingen, een feodale maatschappij met een straatarme boerenbevolking die ploeterde voor grootgrondbezitters, waar vrouwen vrijwel rechteloos waren, waar de sociale verhoudingen met recht Middeleeuws genoemd konden worden. Die mooie kloosters met al die monniken werden uiteindelijk betaald door die arme boeren. Het Tibetaanse boeddhisme was de ideologische uitdrukking van díé maatschappij. Dáárin wortelen al die mooie meditatieve praktijken.

Natuurlijk gebruikte de Chinese staat deze narigheid om haar bezetting te verkopen als progressief, als een weg naar vooruitgang en zelfs bevrijding. Het zegt iets over de bruutheid van China onder Mao en zijn opvolgers dat het, door middel van onderdrukking op grote schaal, de monniken heeft omgevormd van symbolen van middeleeuwse duisternis tot aanvoerders van een nationale en religieuze bevrijdingsstrijd.

Net zoals de Russische bezetting van Afghanistan de voorvechters van de meest reactionaire tradities een buitenkans bood om zich als leiders van verzet te profileren. Net zoals hetzelfde nu gebeurt met de NAVO-bezetting van hetzelfde Afghanistan. Voor Afghanistan en Tibet geldt: reactionaire politiek krijgt alleen maar extra geloofwaardigheid als je doet alsof je door middel van invasie en bezetting 'bevrijding' beweert te kunnen brengen. Dat de Tibetaanse monniken hun strijd heel anders voeren dan de gewapende groeperingen in Afghanistan – of ze nu Taliban of anders heten – doet aan deze wezenlijke overeenkomst niets af.

Concluderend: de Tibetaanse strijd tegen het Chinese bewind verdient sympathie, solidariteit en steun omdat het een rechtvaardige zaak betreft. Maar er is geen sprake van dat het hier om een speciaal, extra verheven en nobel soort strijd gaat die om die reden meer aandacht behoeft dan de talloze vergelijkbare vormen van nationale en culturele onderdrukking die de wereld 'rijk' is.

(Update 15 maart 6.13: minieme tekstwijzigingen)

SP-kamerlid wil beter oorlog kunnen voeren in Uruzgan

2008-03-13T21:05:00.001+01:00

Remi Poppe, Tweede Kamerlid van de Socialistische Partij (SP) vroeg vandaag aan staatssecretaris De Vries van defensie om stopzetting van Nederlandse militaire patrouilles in de Afghaanse provincie Uruzgan. Dat lijkt een goede eis voor een partij die vindt dat niet alleen de patrouilles,maar heel de Nederlandse militaire operatie aldaar moet worden stopgezet. Maar de motivatie voor de eis is minder goed, om niet te zeggen: buitengewoon verontrustend.

Poppe wil de patrouilles namelijk stopzetten "totdat de beste en meest geschikte uitrusting beschikbaar is." Hij zegt: "We hebben het hier niet alleen over comfort, maar ook over veiligheid." Dat licht hij dan toe met een betoog over schoeisel. Zolang de veiligheid niet is verbeterd via betere uitrusting: geen patrouilles dus.

Maar als je die redenering serieus doortrekt betekent dit: zodra de veiligheid door middel van betere uitrusting verbeterd is: wèl patrouilles! Door een nee tegen patrouilles te koppelen aan de kwaliteit van de uitrusting, verzwakt de SP bij monde van Poppe haar standpunt dat toch een nee tegen de hele operatie, met of zonder patrouilles, inhoudt. Of moeten we zeggen: inhield?

Natuurlijk moeten die patrouilles gestopt worden. Natuurlijk is één van de redenen daarvoor dat juist ook tegenstanders van de operatie geen slachtoffers meer willen, geen Afghaanse en ook geen Nederlandse. Maar betere uitrusting betekent niet minder slachtoffers. Het betekent minder slachtoffers onder de Nederlandse soldaten. Het betekent dat Nederland beter in staat om haar vechtmissie uit te voeren, desnoods ten koste van méér Afghanen.

De gebrekkige uitrusting van Nederlandse militairen aangrijpen om de onverschilligheid van de oorlogsleiding ('defensie') te laten zien is één ding. Daar een reden aan ontlenen voor een 'betere' voorbereiding op het oorlogvoeren is een partij die tegen deze oorlog zegt te zijn, onwaardig.

Daar komt iets bovenop. Juist de laatste tijd klinkt uit de mond van oorlogsminister Van Middelkoop de roep om verdere bezuinigingen op Defensie ter discussie te stellen. Er is een onderzoek gestart over de noodzakelijke uitgaven voor Defensie, met deelname vanuit meerdere departementen. Van Middelkoop alvast: "Nederlandser moeten wèl beginnen te wennen aan het idee dat er behalve lagere ook hogere defensie-uitgaven denkbaar zijn."

Hoe gaat de SP straks reageren in de Kamer als de minister inderdaad om hogere uitgaven gaat vragen? Met een helder en duidelijk 'nee' zoals het hoort? En wat als de minister dan zegt: "Maar mijnheer Poppe wilde toch een betere uitrusting voor onze soldaten? Hoe kan ik beter spul betalen als u op minder uitgaven blijft aandringen?"

De vraag van Poppe is dus niet alleen een legitimatie voor het efficiënter voeren van een oorlog die niet gevoerd zou mogen worden, het speelt precies ook diegenen in de kaart die aan oorlogsuitgaven weer ruimer baan willen bieden. Hopelijk keren zich ook binnen de SP zich voldoende mensen tegen deze gevaarlijke uitglijder van dit vroeger vaak zo indrukwekkende SP-kamerlid.

(update 14 maart, 1.36: minieme tekstwijzigingen aangebracht)

Admiraal Fallon, opgestapt als vredesvriend?

2008-03-12T01:01:00.001+01:00

Admiraal Fallon, commandant van de Amerikaanse troepen in het Midden-Oosten, neemt ontslag. Berichtgeving in De Volkskrant doet het voorkomen alsof de man een tegenstander was van het Iran-beleid van Bush, en dat dit reden was voor zijn vertrek. Met Fallon zou een tegenstander van een aanval op Iran het veld ruimen, zo is de indruk die achterblijft. Maar die indruk is maar zeer gedeeltelijk juist.

De indruk dat Fallon geen zin had in een aanval op Iran bestond al langer. In mei 2007 schreef Gareth Porter al dat de admiraal het sturen van een derde vliegdekschip richting Iran had geblokkeerd. Een oorlog tegen Iran zou onder zijn commando niet gebeuren. "Not on my watch" zouden zijn woorden zijn geweest.

Maar er is een andere kant aan dit verhaal, of beter gezegd: twee. Allereerst was zijn benoeming destijds opvallend. John Abigaid, zijn voorganger als commandant van CENTCOM – het Amerikaanse commando waaronder de troepen in Irak en Afghanistan vallen – kwam uit het leger. Gezien de oorlogen in Afghanistan en Irak – niet vanaf zee, maar vooral met grondtroepen en luchtsteun – was dat niet vreemd.

Maar wat heb je aan een admiraal uit de marine, met expertise in amfibische landingen en het rondsturen van oorlogsvloten? Voor Afghanistan en Irak: weinig tot niets. Voor een eventuele aanval op Iran – met een lange kust, en olie-installaties in dat kustgebied – een stuk meer. Michael T. Klare, defensiecorrespndent voor het blad The Nation, wees hier in januari 2007 op. De benoeming van Fallon was dan ook goed te plaatsen als deel van de oorlogsvoorbereiding tegen Iran.

Dat klinkt helemaal niet onredelijk – maar staat op gespannen voet met het beeld van Fallon als iemand die de oorlogsvoorbereidingen tegen dat land dwarsboomt. Bovendien is het niet zeer logisch dat een president een commandant benoemt die iets anders beoogt dan de uitvoering van het – al jarenlang vrij duidelijke – agressieve beleid tegen Iran.

Maar er is nog iets. Chris Floyd wijst daarop in een stuk op het mooie weblog Empire Burlesque. Hij heeft het artikel in Esquire doorgevlooid. Dit was het artikel waarin de wrijving tussen het Witte Huis en Fallon zodanig werd uitvergroot dat Fallon opstapte. Maar in dat artikel beantwoordt Fallon de vraag van interviewer Thomas Barnett "wat als het tot een oorlog komt?" met: "wees toch serieus. Deze lui zijn mieren. Wanneer de tijd daar is, verpletter je ze." We nemen maar beter ook kennis van de racistische mentaliteit die tegenstanders tot mieren degradeert, goed genoeg om geplet te worden. Ik wijs er maar op dat er staat "wanneer de tijd daar is", en niet "áls de tijd daar is." When, en niet If. De waarde admiraal is niet zeker van het moment waarop de mieren plat moeten, maar dát het gaat gebeuren, staat blijkbaar ook voor hem vast.

Als er dus al een verband is tussen het vertrek van de admiraal en de politiek van Cheney en Bush tegen Iran, dan gaat het niet om het strategische doel: het breken van de Iraanse zelfstandige macht. Slechts timing en tactiek zorgden mogelijk voor wrijving. Dat echter zelfs de meest beperkte afstand tussen een admiraal als militaire uitvoerder, en de besluitvormers in het Witte Huis al reden lijkt te zijn voor het vertrek van de admiraal, duidt erop dat de greep van de meest oorlogszuchtige tak van het Amerikaanse establishment nog steeds griezelig stevig is. Iran is niet uit de gevarenzone – verre van dat.

Zo bakt men 'nieuws': FARC, 'vuile bom' en propaganda

2008-03-09T23:53:00.001+01:00

Zo maakt men 'nieuws'uit geruchten en onbewezen beschuldigingen. Men neme: een onwettige inval in een buurland. De beweringen van een zogeheten spionagedeskundige over wat daar werd aangetroffen, die afgaat op wat een geheime dienst hem vertelt. Het overnemen van die berichtgeving door een krant. Hoplakee, 'nieuws'!

Kijkl maar naar deze kop, van de website nu.nl. "FARC-leider wilde in Roemenië uranium kopen". Een zeer feitelijke bewering, geen citaat, geen gerucht, geen bronvermelding – gewoon een hard feit, geen twijfel mogelijk. Anders zou er toch wel iets staan van: "X beweert: 'FARC-leider wil uranium kopen'". Toch?

Met gespannen aandacht ga je dan natuurlijk lezen waarop deze keiharde feitelijke constatering is gebaseerd. Dan komt er een openingszin waarin gezegd wordt dat de bij de aanval van Colombiaanse troepen op ene basis van de guerrillagroep FARC gedodeleider Raul Reyes geprobeerd had om in Roemenië aan uranium te komen. En dan: "Dat meldde het Colombiaanse blad El Espectador zondag." Het ontbrak er nog maar aan dat het blad omschreven werd als 'gezaghebbend'. Wij moeten iets geloven op een nieuwssite, omdat een krant het beweert.

Hoe weet dit blad, wiens autoriteit dus ongetwijfeld bij de lezer geen enkele uitleg behoeft, dit? "El Espectador baseert zich op de Ierse journalist Gordon Thomas, die gespecialiseerd is in het thema spionage. Thomas zou de informatie van de Britse geheime dienst hebben." Dát is nu vrije nieuwsgaring: je praat een inlichtingendienst na!

Het bericht zelf is absurd genoeg om aan de geloofwaardigheid ervan te twijfelen. Het verhaal luidt dat de man, met een Venezolaans paspoort, in Roemenié op uraniumjacht is geweest. Met dat uranium wilde hij een zogeheten vuile bom maken om president Uribe op te blazen. Kan iemand misschien uitleggen waarom je voor het omleggen van een president zo ’n bom nodig hebt.? In Dallas, 1963 lukte dat prima zonder. Eén scherpschutter - of meerdere, kies je eigen versie – voldeed prima. Presidentskandidaat Bhutto kwam aan haar einde met een weliswaar smerige aanslag, maar van een vuile bom met uranium erin was geen sprake. Dood ging ze echter wel.

Moeten we echt geloven dat de FARC-leiding uit idioten bestaat die halsbrekende toeren uithalen en op wereldreis gaan voor een wapen dat ze voor hun soort strijd helemaal niet nodig hebben? En dat de FARC-leiders daarvoor het soort publiciteit zouden riskeren waardoor de VS ze niet alleen in de hoek van 'terroristen', maar in het kamp van de bezitters van 'massavernietigingswapens' zouden kunnen plaatsen?

Nu al heeft de Colombiaanse president aangekondigd dat hij Chavez wegens 'genocide' wil laten aanklagen door het Internationaal Strafhof - inderdaad, vanwege het subsidiëren van een FARC dat volgens de vicepresident van Colombia aan ‘massavernietigingswapens’ zou werken … die 'vuile bom', jawel. Zou de FARC dit soort beschuldigingen willens en wetens willen opzoeken? Is dat aannemelijk?

De BBC, die melding maakt van de aankondiging van Uribe, zegt overigens wel netjes dat er voor het eventuele zoeken naar uranium door FARC-mensen een veel aannemelijker reden kan zijn: fondsenwerving, door uraniumverkoop. Maar ik zou wel meer bewijsvoering wiolen zien voordat ik zelfs maar in de zoektocht van het FARC naar uranium geloof.

Er ontbreekt voor dit alles hetzelfde wat ook ontbrakt in de aanloop naar de Irak-oorlog: bewijs. Ook toen beweringen over massavernietigingswapens in handen van de vijand. De huidige berichtgeving over FARC en vuile bom valt onder dezelfde categorie, en komt uit een filiaal van dezelfde leugenfabriek die opnieuw een oorlog probeert te rechtvaardigen – dit keer tegen Venezuela. Dat het Colombia was dat Ecuador binnenviel om die FARC-basis aan te vallen en Reyes en anderen ombracht, dat het in dit conflict Colombia was, en niet het FARC – laat staan Venezuela – dat agressief optrad, en dat de gedode FARC-leider bezig was met onderhandelingen over vrijlating van gijzelaars (1) – al die dingen kunnen prachtig aan het oog onttrokken worden met praat over de terreurdreiging en massavernietigingswapens.

Verbaasd hierover ben ik nauwelijks nog. Maar de mate waarin propaganda van een geheime dienst door een serieus genomen actualiteitssite als hard nieuws wordt gepresenteerd, is en blijft shockerend.

(1). Zie ook het artikel van Suzanne Velthuis over de Colombiaanse aanval op de FARC-basis, op het weblog van de Internationale Socialisten.

VS terroriseert Somalië

2008-03-05T04:06:00.000+01:00

Weer voerden de VS een luchtaanval uit op Somalisch grondgebied, voor de vierde keer in wat meer dan een jaar. Berichtgeving in de NRC spreekt van vier doden. Kort daarop demonstreerden enkele honderden vrouwen en kinderen in Dobley, de door de aanval getroffen plaats tegen de luchtaanval, zo meldde de BBC.

De VS beweert een belangrijk terrorist te grazen hebben proberen te nemen, een zekere Hassan Turki. Die maakt deel uit van El Shaab, en dat is weer een onderdeel van de beweging die bekend staat als de Islamitische Rechtbanken. Die beweging oefende tot begin 2007 de macht uit in grote delen van Somalië, totdat een Ethiopische invasie, gesteund door de VS, de Islamitische Rechtbanken verdreef. Daarmee werd een eind aan een weliswaar autoritaire, maar tegelijk min of meer stabiele, regering gemaakt. De reden vond de VS in haar 'Oorlog tegen Terrorisme': de VS zag in de Islamitische Rechtbanken een bedreiging.

Sinds die Ethiopisch-Amerikaanse invasie is het weer op grote schaal oorlog in het land. Een prachtig artikel in The Independent (1) geeft de achtergronden van de Amerikaanse interventie in Somalië, de voorgeschiedenis ervan en de huidige afschuwelijke situatie. Je kunt er lezen over de Amerikaanse invasie in 1991, en hoe de poging van de VS om milities uit te schakelen leidde tot een Amerikaanse aanval met helicopters, het neerhalen ervan, de dood van vier Amerikaanse soldaten én van 1000 Somaliërs op die dag, de terugtrekking van de Amerikaanse militaire macht die daarop volgde. Je kunt er lezen over de steun die de CIA gaf aan diverse militieleiders om de opkomst van de Islamitische Rechtbanken te dwarsbomen – en hoe dat niet lukte.

Vervolgens brengt het artikel de Ethiopisch-Amerikaanse operatie tegen die beweging in kaart. Het artikel vertelt hoe de Islamitische Rechtbanken zich hergroepeerden en reorganiseerden, waarbij nu inderdaad Al Qaeda- en Taliban-achtige delen veel invloedrijker zijn geworden dan voor de Rechtbanken door de Ethiopisch-Amerikaanse agressie werden verjaagd uit de hoofdstad Mogadishu. Zoals vaker heeft Amerikaans ingrijpen een ‘terroristische dreiging’ helpen scheppen waar die aanvankelijk niet of nauwelijks bestond.

Het stuk schetst de immense ellende die er in Somalië heerst: "Meer dan 600.000 mensen hebben Mogadishu het afgelopen jaar ontvlucht. Rond de 200.000 leven in armoedige geïmproviseerde vluchtelingenkampen op een strook langs15 kilometer weg buiten de hoofdstad. Volgens VN-functionarissen is het de grootste concentratie van ontheemden waar ook ter wereld. Deze functionarissen beschouwen Somalië nu als de grootste humanitaire catastrofe ter wereld, eentje die zelfs Darfur overtreft in pure verschrikking." Waarom horen we zoveel over Darfur, en zo weinig over Somalië? Zou het wellicht zijn omdat de catastrofe in Somalië nogal rechtstreeks door de Verenigde Staten is aangejaagd?

De oorlog in Somalië is onderdeel van de Amerikaanse oorlogspolitiek die zowel Irak als Afghanistan terroriseert. Over die twee landen horen we vrij veel. Over Somalië veel minder. Het genoemde artikel voorziet dan ook in nuttige achtergrondkennis om het incidentele nieuws – zoals nu die Amerikaanse luchtaanval – des te beter te kunnen plaatsen.

(1) Ik vond het artikel trouwens via het weblog Empire Burlesque van Chris Floyd, dat bij herhaling stukken over juist onderbelichte aspecten van de 'Oorlog tegen Terrorisme' publiceert, ook bijvoorbeeld over Pakistan.

Israelische terreurgolf op Gaza

2008-03-03T14:24:00.001+01:00

Soms spreken cijfers een duidelijker taal dan woorden. Dat geldt bijvoorbeeld voor het recente bloedbad dat Israëlische troepen de laatste weken aanrichten op de Gazastrook.

Een kort bericht uit de NRC laat de verhoudingen glashelder zien – voor wie de moeite neemt te lezen, te tellen en na te denken. Op één dag doodden Israëlische troepen ruim 60 Palestijnen – strijders van Hamas, maar ook burgers. Sinds afgelopen woensdag, toen de Israëlische aanvalsgolf begon, brachten Israelische soldaten zeker 100 Palestijnen om. In de afgelopen 2 jaren kwamen op soortgelijke wijze 2000 Palestijnen om het leven op de Gazastrook.

Nu de slachtoffers aan de andere kant. Op de dag dat Israël 50 Palestijnen afmaakte, doodden Pelestijnen twee Israelische regeringssoldaten. Een raketbeschieting van Palestijnse kant kostte één Israelisch burger het leven. Sinds 2001 kwamen bij dit type raketbeschietingen 14 Israëli's om.

Veertien Israëli’s in zeven jaar. Tweeduizend Palestijnen in twee jaar. Twee Israelische soldaten op de dag. Vijftig Palestijnen op een dag. Dat laat de absurd ongelijke strijd zien. Daartegen helpt geen onpartijdigheid. Integendeel, dat vraagt om een keihard stellingnemen aan Palestijnse kant.

Israël verpakt haar aanvallen als reactie op die raketbeschietingen van Palestijnse kant. Die beschietingen zijn echter weinig meer dan het vrijwel machteloze geluid van Palestijnse kant dat de strijd tegen de bezetting doorgaat, hoe dat ook. Het zijn reacties op uitzichtloosheid, hongerblokkades en eindeloos Israëlisch staatsgeweld. Niet Israël verdedigt zich tegen raketten. Palestijnse raketten vormen een vrij ineffectief antwoord op voortdurende Israelische agressie. Het Israëlische geweld is dus niet slechts "disproportioneel" zoals zelfs de EU nu hardop meent te moeten zeggen. Het recht staat in deze confrontatie sowieso niet aan Israëlische, maar aan Palestijnse kant.

Inmiddels trekt het Israëlische leger vrijwel al haar troepen terug uit Gaza, zo meldt De Volkskrant. "De vijand is verslagen", zo beweert een Israëlische woordvoerder. Het artikel laat ook een achterliggend doel van het Israelische offensief zien. "Het offensief was bedoeld om de aanvallen met Qassem-raketten te stoppen – al is ok door Israëlische kabinetsleden gesuggereerd dat het islamitische Hamas-bestuur in Gaza uit het zadel geworpen zou moeten worden." Dat Hamas-bestuur ontleent zijn positie – ik zeg het er maar eventjes bij voor vergeetachtige mensen – aan een overtuigende verkiezingsoverwinning in 2006. Gewelddadige omverwerping ervan door Israël is een aanval op democratie.

De volgende Israelische terreurgolf is slechts een kwestie van tijd – en de taal die vanuit Israelische politici klinkt, groeit in gruwelijkheid. Het weblog Lenin’s Tomb citeert een stuk uit The Guardian waarin Matan Vilnai, een Israelische onderminister van Defensie wordt aangehaald. "Naarmate het Qassem-(raket)-vuur intensiever wordt en het bereik ervan groter, zullen ze een grotere Shoah over zichzelf afroepen omdat we al onze macht zullen gebruiken om zichzelf te verdedigen." The Guardian legt uit: "Shoah is het Hebreeuwse woord dat normaal gesproken gereserveerd wordt voor de joodse Holocaust. Het wordt in Israël zelden gebruikt buiten het bespreken van de uitroeiing van joden door de nazi’s, en veel Israeli’s deinzen ervoopr terug om het woord voor andere gebeurtenissen te gebruiken."

Dat een Israeelische onderminister uitgerekend dit woord gebruikt om Palestijnen met nieuw geweld te bedreigen, is wel zeer onheilspellend. Wanneer verbreekt Nederland met schurkenstaat Israël nu eens alle officiële politieke, economische en vooral ook militaire betrekkingen?

Kabinet speelt Wilders in de kaart

2008-03-02T01:15:00.001+01:00

Eerst was het minister van Buitenlandse zaken Verhagen die Wilders waarschuwde voor wat zijn komende film over de Koran aan reacties kan losmaken. Minister van justitie Hirsch Ballin "waarschuwde Wilders voor de strafrechtelijke consequenties als er in de film sprake zou zijn van haatzaaien of discriminatie". Nu heeft premier Balkenende er nog een verklaring tegenaan gegooid.

Enkele zinnen daaruit: "Het was en is onze verantwoordelijkheid om de heer Wilders te wijzen op de consequenties van zijn daden. (…) Nu al moet rekening worden gehouden met ernstige risico s voor Nederlanders en Nederlandse belangen in verschillende landen. Het is onze plicht om de heer Wilders hierop te wijzen.(…) Het gaat hier immers om de veiliogheid van Nederlandse burgers en bedrijven in het buitenland. Om de Nederlandse krijgsmacht die missies vervult. Om het bredere belang van Nederland, de waarden waarvoor wij staan en onze reputatie in internationaal verband. Wij roepen hem op om al deze aspecten in zijn beoordeling te betrekken."

Hier staat feitelijk het volgende. Mijnheer Wilders, als u die film uitzendt dan vallen boze moslims onze ambassades, bedrijven en mensen aan, dan krijgen onze soldaten in Afghanistan nog meer last van die Taliban, dan krijgen we boycots tegen ons bedrijfsleven, reputatieschade en en deuk in ons imago van tolerant vriendelijk landje. Alstublieft mijnheer Wilders, in naam van de B.V. Nederland, houdt u op met die film. Er steekt in deze houding van de regering geen werkelijke afwijzing van het giftige brouwsel dat Wilders mengt en verspreidt.

Alleen de angst voor de woede die dit brouwsel op zal wekken bepaalt de houding. Staat en bedrijfsleven - en niet de moslims wiens geloof op grove wijze door het slijk gehaald gaat worden, en die Wilders' film zeer terecht als aanval op henzelf zullen opvatten – moeten verdedigd worden. Met een serieuze stellingname tegen racistische islamofobie heeft het regeringsstandpunt niet echt iets te maken. Alleen de waarschuwing van Hirsch Ballin "voor de strafrechtelijke consequenties van zijn daden" komt een beetje in die buurt. Maar wat de regering in de kern verdedigt is hier geen bedreigde bevolkingsgroep, maar enkel haar eigen gezag, haar wet en haar kapitalistische orde.

Degenen die het van die orde moeten helpen – kapitalisten zelf, kortom – laten zich niet onbetuigd, en zijn hier nog wat helderder dan Balkenende en zijn ministers. "Wilders moet zich goed realiseren wat de vergaande gevolgen kunnen zijn van de beoogde film." Dat staat in een verklaring van ondernemersclubs VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO, afgelegd door Bernard Wientjes van de eerste van die organisaties. Die gevolgen, daar gaat het om, niet om de kwalijke inhoud die we van de film te verwachten hebben. "Wij wijzen gebrek aan respect en beledigende uitlatingen van de hand. Die dragen niet bij aan een klimaat van tolerantie, waar het bedrijfsleven belang bij heeft."

Een goed rustig investeringsklimaat, daar gaat het de geachte ondernemers om, en heisa en onrust kunnen ze daarbij niet gebruiken. Wilders' film roept heisa en onrust op, dus Wilders moet maar afzien van zijn film. Daar komt het pleidooi voor verdraagzaamheid van de ondernemersorganisaties op neer. Iemand van VNO—NCW wijst, aan de hand van Denemarken en de cartoontoestanden, op de economische schade die wegens de film zou kunnen ontstaan. Het geweten van het kapitaal zit in de protemonnee, en als dat betekent dat ze zich nu tegen hun goede vriend – wat dat is hij – Wilders moeten keren, dan doen ze dat.

Wilders zelf legt de oproepen vanuit de regering naast zich neer, en geniet overduidelijk van zijn rol. "Wat het kabinet of ondernemers of anderen ook doen, of waar zij in hun lafheid (…) ook toe oproepen, mijn film over de fascistische Koran en de barbaar Mohammed (…) wordt in maart uitgezonden(…). Het kabinet mag dan buigen en capituleren voor de islam , ik zal dat nooit en te nimmer doen", zegt hij.

Hij manoeuvreert zich weer behendig in de rol van underdog, van onverzettlijke kampioen van de vrijheid van meningsuiting, principiële voorvechter van Westerse beschaving tegen Islam-barbarij. De afwijzing vanuit regering en ondernemers speelt hem hierbij geweldig in de kaart: nu kan hij zich weer neerzetten als rebel, niet alleen tegen verzonnen tsunami’s va Islamisering, maar tegen regering en ondernemers, tegen de fameuze 'elite' waar de voorvechters van de zogeheten nieuwe politiek – oude politiek uit de jaren dertig, met weinig meer dan een nieuw kapsel – het zo graag over hebben.

Dit soort 'nieuwe politiek' pleegt geleid te worden door kopstukken uit diezelfde 'elite', of door mensen met ambitie om daarbij te horen. En de kern van dit soort politiek bestaat niet uit racistische islamofobie – die is vooral bedoeld om steun te winnen van mensen die van de kern van dit soort politiek alleen maar last gaan krijgen. De kern is een verdere verrijking van de rijken – ja, van die 'elite' dus waar dit soort politiek zo tegen beweert te zijn. Zo was het destijds met Fortuyn; zo is het nu met Wilders.

In beide gevallen komt, zoals uit beide laatste hyperlinks blijkt, de SP de eer toe om die neoliberale kern op basis van stevige documentatie te hebben blootgelegd, al kreeg daarin het racisme dat hen allebei typeerde te weinig gewicht in de analyse. In het blootleggen van de rol die dat racisme, met name de Islamofobe versie daarvan, speelt in Wilders’ politiek, zijn het vooral de Internationale Socialisten die vooraanstaan, naast individuele SP-ers als Anja Meulenbelt op haar weblog. Nu nog de terughoudendheid laten varen om het beest bij zijn naam te noemen: niet 'nieuwe politiek', (wat er is er nieuw aan 1933?) en al helemaal geen 'rechtspopulisme ' (een misleidend verhullend woord, maar dat leg ik misschien nog wel eens uit), maar een embryonale vorm van fascisme.

Hoe kan links het beste op de film van Wilders – want daar hadden we het over – reageren? Enige steun aan de houding van regering en ondernemers is uit den boze. De zorg over investeringsklimaat, Nederlandse belangen over de grens, Nederlands imago in militaire missies in Afghanistan is niet onze zorg, de rust en de orde in dit Nederland zijn niet onze zorg. Waar een botte film ingezet wordt als onderdeel van een grove aanval op een hele bevolkingsgroep, daar is onrust en wanorde volstrekt legitiem.

Enige steun aan Wilders' pose van verdediger van meningsvrijheid en beschaving is volstrekt verwerpelijk. Wilders verdedigt geen vrijheid van meningsuiting als principe, maar enkel zijn eigen gebruik ervan. Zijn houding over de Koran – die volgens hem verboden moet worden – toont dit duidelijk aan. En een beschaving die eersterangs- en tweederangsburgerschap wil doorvoeren – en daar komt Wilders' houding jegens de Islamitische gemeenschappen op neer – verdient verwerping, geen verdediging.

De film waar Wilders mee komt, en de hele aanloop erheen, is de zoveelste provocatie, stookt het vuur van Islamofobe haat verder op. Het gaat hier om een verwerpelijk initiatief, en links moet dat luid, duidelijk en met kracht van argumenten naar voren brengen. En als groepen Moslims na vertoning ervan boos de straat op gaan, dan hebben ze het recht aan hun kant en hoort links zichtbaar en strijdbaar naast ze te staan.

Tegelijk moeten we ook niet in het lokaas happen wat Wilders met zijn griezelfilm uitzet: een verbod van de film proberen af te dwingen geeft Wilders’ pose als vrijheidsvriend een extra geloofwaardigheid die we hem niet moeten gunnen. Laat hem komen met die film! En laten Moslims, antiracisten en linkse activisten hem met grote strijbaarheid van repliek dienen – bijvoorbeeld door een mega-opkomst op de manifestatie van Nederland Bekent Kleur op 22 maart te helpen verzorgen: tegen racisme, voor solidariteit.

SP tegen Wilders - dat werd tijd

2008-02-27T17:08:00.002+01:00

Het is zover – eindelijk! De SP neemt hard stelling tegen Wilders, zijn PVV en vooral de opvattingen waarmee die man en zijn club zich macht proberen te verwerven. "Levensgevaarlijk", zijn de ideëen die Wilders uitdraagt, volgens Jan Marijnissen. Hij maakt vergelijkingen met de apartheid in Zuid-Afrika en tot in de jaren zestig ook in de VS. "Wat Wilders doet is puur discrimineren."

Ja, de stellingname van de SP-leiding komt niet bepaald te vroeg. Aarzeling en terughoudendheid was tot nu toe troef. Dat etentje van Harry van Bommel met Geert Wilders in verkiezingstijd was bepaald een verkeerd signaal: alsof er voor linkse aanvoerders iets te bespréken valt met iemand als Wilders. De opstelling van Marijnissen in het debat rond de dubbele nationaliteit was ook niet fraai: feitelijk kreeg Geert daar een klein beetje gelijk van Jan. Niet verheffend. En vergeetachtig ben ik niet, en dat hoort links ook niet te zijn. Van het verleden kun je leren.

Maar des te welkomer is de huidige stevige stellingname. En het betreft hier geen losse opmerking in een interview. Marijnissen deed zijn aanval op Wilders’ gedachtegoed op een partijraad, een bijeenkomst van SP-bestuurders. Hij vindt het dus echt belangrijk, en wil zijn partij daarvan doordringen ook. Een hele goede zaak is dat.

En de uitspraak staat niet op zichzelf. Het blad De Spanning, tijdschrift van het Wetenschappelijk Bureau van de SP, heeft een special: 'Wat Wilders Wil'. Negen artikelen, waaronder een column, over Wilders, zijn kiezers, zijn standpunten. "Geert Wilders strijdt voor de vrijheid (…). Maar de vrijheid waar hij voor kiest betekent n maar al te vaak onvrijheid voor anderen", zo heet het in de inleiding. Ronald van Raak geeft een korte politieke biografie van Wilders, en citeert op het eind de conservatief Spruyt die een tijdlang met Wilders heeft geproberd samen te werken. Spruyt omschrijft de PVV als ' "de belichaming van een paniekerig soort van conservatisme" dat "een middenpositie tussen prudent conservatisme en fascisme inneemt, met een natuurlijke neiging tot de laatste stroming." ' Het is heel verfrissend om dit verband tussen Wilders’ gedachtegoed en fascistische ideeën door de SP zo naar voren gehaald te zien worden, ook nog uit de mond van iemand die bepaald geen aanhanger is van de zogeheten 'linkse kerk'.

Bij het weergeven van 'de standpunten van Wilders' kiest de SP de goeie volgorde. 'Voor de rijken' is de eerste tussenkop: Wilders heeft beleid in petto om ondernemers en bedrijven nog meer ruimte te geven, bijvoorbeeld door lagere belastingen. Wilders’ belangrijkste oorlog is die van rijk tegen arm. Pas daarna bespreekt De Spanning Wilders’ aanval op migranten en moslims, onder de treffende titel: 'tegen de allochtonen.' Maar het plaatsen van die aanval als onderdeel van een programma dat allereerst de rijken dient – en waar arme witte Nederlanders dus niets bij te winnen hebben – is verfrissend, en gebeurt veel te weinig. De derde ondertitel 'Voor directe democratie' is dan wel weer wat merkwaardig. Dat de man voorstander is van directe burgemeestersverkiezing en referenda is niet bepaald het meest problematische van zijn opvattingen, lijkt me. Of hij zulke verkiezingen ook zou zien zitten als die niet via grof geld te beïnvloeden zouden zijn is trouwens maar de vraag.

Verder in het stuk komt Wilders’ voorkeur voor het bot autoritair optreden van politie en justitie aan de orde, maar ook zijn voorkeur voor ongebreidelde marktwerking en zijn enthousiasme voor VS en Israël. Dat laatste hoeft geen verbazing te wekken: het soort tweederangsburgerschap , of erger, de soort apartheid, die Wilders voor Moslims doorgevoerd wil zien, is daar voor Palestijnen al realiteit.

Er is veel meer moois in De Spanning te vinden. Ook wel zwakkere plekken, zoals de column van Tiny Kox. Daarin vergelijkt hij de huidige angst voor moslims met de angst die tot ver in de twintigste eeuw onder protestantse Nederlanders voor katholieken en hun geloof bestond. "Anderhalve eeuw geleden waren heel wat Nederlandse protestanten bang. Bang voor de Nederlandse katholieken. Bang dat die, met hun grote gezinnen, vanuit hun eigen provincies en wijken, de baas zouden gaan spelen in Nederland. 'Papen' lazen hun missen in een onbegrijpelijke taal en hanteerden rare religieuze rites." Rake typeringen, zeer zeker. Maar de parallel ziet over het hoofd dat de angst voor katholieken inderdaad angst voor een religieuze gemenschap was.

De angst voor en haat jegens moslims gaat dieper, hang samen met angts voor mensen die van veraf hier naar toe zijn gekomen (katholieken woonden sinds jaar en dag in Nederland). Mensen uit moslimgemeenschappen zijn bovendien ook nogal herkenbaar als zodanig, het zijn doorgaans mensen met een donkere huidskleur. Het islamofobe angst- en haatbeeld is niet slechts religieus vooroordeel, het is vooral ook een van racisme doortrokken afkeer van migranten. Islamofobie is inderdaad een vorm van racisme, en precies dat wezenlijke element onderkent Tiny Kox niet, en de SP nog onvoldoende.

Het neemt allemaal niet weg dat de nieuwe opstelling van de SP tegenover Wilders, en trouwens ook Verdonk, zeer welkom is. Ze komt qua timing ook zeerr gelegen. Juist nu komen er allerlei initiatieven op gang tegen racisme, tegen Wilders’ ideëen maar ook tegen neonazi-activiteit die door Wilderiaans vergif ruggesteun krijgt.

De SP kan, samen met zoveel anderen, de daad bij het stevige woord voegen, en in beweging komen. Reden ervoor is er genoeg, handvaten voor gezamenlijk verzet zijn voorhanden. Ik noem:

Manifestatie: Tegen racisme, voor solidariteit, op 22 maart, 13 uur -14.30, op de Dam in Amsterdam; georganiseerd vanuit Nederland Bekent Kleur.

Bijeenkomst: Een links antwoord op de rechtse hetze – debat tegen islamofobie, uitsluiting en rechtspopulisme, op 16 maart, 15 uur – 17 uur, White Elephant, West Kruiskade 73 b Rotterdam; met sprekers van Doorbraak, Grenzeloos en ook de Internationale Socialisten.

En tenslotte, niet helemaal hetzelfde maar wel erg relevant in de strijd tegen racisme:

Tegendemonstratie: Geen fascisten in onze stad - tegen de Nederlandse Volksunie die op zaterdag 1 maart in Bergen op Zoom wil marcheren. De tegendemonstratie verzamelt zich op die dag om 12 uur voor het station van Bergen op Zoom.

Organisatoren, gebundeld in het Comite Geen Fascisten in onze stad, roepen bewoners ook op om hun afkeer van de NVU-nazi’s duidelijk te maken, met een poster voor het raam en door de marcherende fascisten letterlijk de rug toe te keren. Organisatoren zetten zich in voor een vreedzame actie. "Wij hebben geen zin in allerlei ongeregeldheden waardoor wij als verdedigers van de democratie de schuld krijgen van allerlei rottigheid terwijl de NVU-ers en andere fascistenvriendjes worden beschermd om 'hun democratisch recht uit te oefenen.'" Gezien de bescheiden krachten die antifascisten op de been kunnen brengen, en gezien het trieste verloop van eerdere acties waarin de nadruk op vreedzame acties ontbrak – Arnhem, oktober 2007, bijvoorbeeld – klinkt dit als zeer verstandige taal.

Genoeg beweging dus voorhanden, in de strijd tegen racisme – genoeg mogelijkheden voor ook de SP om te laten zien waar ze staat – in woord én in daad.

Update 29 februari:

De burgemeester van Bergen op Zoom heeft, schandalig genoeg, wèl toestemming gegeven voor de nazi-mars van de NVU, maar de tegendemonstratie verboden. Zie de berichtgeving via Indymedia.

Respect voor Irak in meerdere versies

2008-02-24T16:16:00.001+01:00

Sommige dingen zijn zo weerzinwekkiend hilarisch absurd dat ik er eventjes door uit mijn weblog-winterslaap wordt gewekt en wat begin te tikken. Zo keek ik na het opstaan even op de website van Aljazeera en zag daar de kop: "Respect Iraq’, US urges Turkey". De Verenigde Staten bindt Turkije op het hart om, jawel, Irak te respecteren.

Is het niet wonderbaarlijk prachtig? Turkije valt Iraaks-Koerdistan binnen, om dara de Koerdische verzetsbeweging PKK aan te vallen. Een kwalijke zaak: Turkse soldaten hebben wat mij betreft al niets te zoeken in het door Turkije bezette stuk van Koerdistan. De poging om Koerdisch verzet daar te breken door de Iraakse grens over te gaan en daar het Koerdische verzet proberen te breken voegt aan die bezettingspolitiek nog een extra element van gewapende agressie toe. De Turkse invasie vraagt de scherpst mogelijke afwijzing, en het neerhalen van een Turkse gevechtshelicopter door Koerdische PKK-strijders waar het bericht op Aljazeera van spreekt juich ik toe. Tegen agressie en bezetting is gewapend verzet legitiem.

Maar ‘respecteer Irak’ – uit de mond van de Verenigde Staten? Een pleidooi van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Robert Gates om "het belang van de soevereiniteit van Irak in gedachten te houden"? Is het niet ziek?

Waar was het 'respect' voor Irak toen de Verenigde Staten in februari en maart van 1991 de infrastructuur van dat land platbombardeerden? Hoezo, respect voor Irak toen die bombardementen ook waterleiding en riolering platgooiden, en de sancties die daarop volgden welbewust een herstel daarvan bemoeilijkten – zodat duizenden mensen de maanden daarop aan ziekten overleden? Hoe was het met dat respect voor Irak gesteld toen de VS en haar bondgenoten, via de VN, jaar na jaar sancties oplegden die honderdduizenden weerloze mensen de dood in joegen? En welk respect voor Irak betoonde de VS toen die supermacht in maart 2003 op nieuw een grote oorlog tegen Irak begon? Met waarschijnlijk minstens een miljoen doden als gevolg? En waar was in dit alles de soevereiniteit van Irak gebleven?

Nee, als de VS praat over respect voor Irak en over de soevereiniteit van dat land, dan hebben de VS een geloofwaardigheidsprobleem. Voor soevereiniteit voor Irak wordt keihard gevochten – door gewapende Irakezen, tegen de Amerikaanse bezettingsmacht.

Wat gewapende Iraakse strijders drijft is te zien in een documentaire: "Meeting Resistance". Een kort stukje erover vond ik op de website MRzine, waar ik ook onderstaande trailer van de film vond.

Respect voor Irak, voor de mensen van Irak om precies te zijn, betuigen betekent: naast dat verzet gaan staan en eisen dat de bezetting van dat land oinmiddellijk en on voorwaardelijk wordt stopgezet. Respect vor Irak betekent initiatieven vanuit vredesbewegingen steunen om onze afkeer van die bezetting van de daken te blijven schreeuwen en de bijbehorende argumenten nara voren te blijven sluiten.

Eén zo’n initiatief dat ik graag onder de aandacht breng is 'Sick Of It Day', gevonden op Counterpunch. Ik vertaal de openingszinnen van de bijbehorende website: "Sick Of It Day is een dag voor iedereen die ziek is van de leugens, ziek van de corruptie, ziek van de oorlog – op een statement te maken op een manier die echt telt: Meld je ziek op 19 maart, de vijfde verjaardag van de invasie van Irak!"

Volgens mij verdient deze oproep navolging, ook in Nederland. Om onze afkeer van de voortdurende bezetting van Irak te laten voelen, én om te blijven eisen dat de Nederlandse regering eindelijk openheid van zaken geeft rond het kwalijke besluit om destijds politieke steun aan de aanval op Irak te verlenen. Als we ons die negentiende maart ook in Nederland nu eens allemaal ziekmelden – en voor die tijd de oproep daartoe zo wijd mogelijk verspreiden…?

Zo, terug naar mijn winterslaap – wellicht tot de volgende imperiale oprisping van machtswellustige winstwaanzinnigheid mij weer tot weblogwerkzaamheid prikkelt…

Uit de Internationale Socialisten gestapt

2008-02-18T02:23:00.001+01:00

Afgelopen vrijdag ben ik opgestapt als lid van de Internationale Socialisten (IS), de organisatie waar ik sinds het voorjaar van 1988 deel van heb uitgemaakt. Het is één van de pijnlijkste besluiten geweest van mijn leven, maar het was naar mijn gevoel onontkoombaar.

Met de kernprincipes van de organisatie – via arbeidersstrijd naar revolutie gaan, en als wezenlijk onderdeel daarvan een revolutionaire organisatie opbouwen – ben en blijf ik het eens. Met de precieze aanpak en invulling ervan, en met de werkwijze, vaak veel minder. Meningsverschil daarover hoort echter bij activiteit als revolutionair socialist. Op zich ligt de reden voor mijn vertrek daar niet.

Intussen was ik echter ook overspannen, waardoor mijn toch al een dunne huid momenteel extra weinig kan hebben. De ruis waarmee het uitvechten van meningsverschillen te vaak gepaard gaat, trek ik minder dan ooit. En eigenlijk ben ik sowieso een klein beetje te autistisch om in wat voor organisatie dan ook prettig te werken. De combinatie is me, na een heel lange periode van knagend ongenoegen, teveel geworden. De opvattingen van de IS deel ik in de kern. Maar lid ben ik van de organisatie niet langer. Al zeg ik nooit 'nooit'. Ik heb de organisatie nog steeds hoog zitten, en hoop dat dit zo blijft. Maar voor mijzelf is het nu genoeg, voor even of voor langere tijd.

Ik doe rustig aan, en ga tijd steken in heroriënteren, terug naar de bronnen en kern van mijn opvattingen. Hoe die zich zullen ontwikkelen valt niet te zeggen. Maar ik hoop dat het lot van gefrustreerd, verbitterd, ex-linkse rancuneuze mopperaar me bespaard wordt. Ik wil de naam van dit weblog eer blijven aandoen: ravotten met woorden en daden (en mensen :-) ), als vuurrooie rebelse levensgenieter. Ik hoop het kapitalisme levenslang overlast te blijven bezorgen in een gevecht voor bevrijding dat ook mijn gevecht is en blijft.

Dat iets van meningsverschillen tussen mij en de IS door gaat klinken op dit weblog is niet ondenkbaar, maar wie een partijtje moddergooien van mij richting IS zoekt hier, zal zich hopelijk vergissen. Lezers die komende tijd verschil zien tussen wat ik schrijf en wat ze in publicaties van de IS lezen, hoeven hier geen verbazing over uit te komen spreken. Als IS-er ben ik hier niet langer aanspreekbaar – wel als socialist die uit dezelfde rode bron put en zij aan zij met Internationale Socialisten de strijd voort wil zetten.

De SP: wat valt daar nog te sociaaldemocratiseren?

2008-02-13T16:34:00.000+01:00

Het wel en wee van de Socialistische Partij gaat iedereen die links is aan, lid van de SP, sympathisant of fel tegenstander. Een sterkere èn linksere SP maakt de hele linkerzijde steviger, en komt het verzet tegen ondernemers macht en rechts beleid ten goede. Helaas zien we een SP die eerder zwakker dan sterker wordt in wezenlijke opzichten. En linkser wordt de partij ook al niet, eerder het tegendeel.

Vorig jaar was voor het eerst sinds mensenheugenis sprake van een lichte daling van het ledental van de SP. Ongetwijfeld had dit te maken met de strubbelingen binnen de partij. Zo was er het Statenlid Yilderin diemet voorkeursstemmen van andere statenleden in de Eerste Kamer kwam en daarmee de besluitvorming van de SP naast zich neerlegde. Er was het vertrek van de hoofdredacteur van partijblad De Tribune wegens een artikel over de zaak die de partijleiding in hjet verkeerde keelgat schoot. In het eerste conflict had de partij, inclusief de leiding, wel degelijk gelijk: het is de partij, via gekozen organen, die volgorde van lijsten bij verkiezingen vaststelt. In het wteede conflict lag het wat anders: je kunt niet een redacteur aantrekken en onafhankelijk functionere beloven, om bij een artikel dat je niet bevalt meteen aan het schorsen te slaan.

In beide gevallen sloeg echter de partijleiding een wat krampachtige, sluit-de-rijen-en-geen-gezeur toon aan waarmee nodeloos kwaad bloed werd gezet. Formeel is op de democratie binnen de SP veel minder aan te merken dan gevestigde kranten – De Volkskrant voorop – beweerden. Maar van een werkelijk gezonde open en ruime discussiecultuur is er toch veel te weinig sprake. Zoiets kost goodwill, leden en zetels in de peilingen.

Ernstiger is het gesteld met de linksheid. In de aanloop naar de verkiezingen van 2006 zagen we verontrustende signalen. Het nee tegen de NAVO was opeens verpakt in een wollige passage die een kritisch NAVO-lidmaatschap niet uit leek te sluiten. In 2007 zagen we de wanvertoning van Jan Marijnissen rond de zaak van de dubbele nationaliteit: ook Jan had het liever níét, en gaf daarmee Wilders nodeloos extra krediet. Het zijn maar enkele voorbeelden. Het is niet vreemd dat mensen in de linkervleugel van de SP en links buiten de SP, spreken van een toenemende matiging, het kiezen voor een middenkoers, een proces van sociaaldemocratisering.

Ik denk dat dit echter slechts gedeeltelijk klopt, en dat de kritiek de kern van het probleem nog ionderschat. Dat de SP "op weg naar het midden" is, zoals ik dat in een eerder stuk omschreef, is wel degelijk het geval. Maar 'sociaaldemocratisering' suggereert dat de SP nog steeds geen sociaaldemocratische partij is, maar hooguit bezig het te worden. Dát nu lijkt mij zeer onjuist, en veel te positief voor wat de SP al vele jaren lang voorstaat.

Eerst maar even dat woord nader bekijken. 'Sociaaldemocratisering' betekent een proces van steeds meer sociaaldemocratisch wórden. Het suggereert dat de SP nu nog steeds iets wezenlijk ánders is dan een vorm van sociaaldemocratie. Maar wat is sociaaldemocratie – zoals de Sociaal-Democratische Arbeiders Partij (SDAP) van tussen te wereldoorlogen, en de PvdA erna dat belichaamden, nu wezenlijk? In de kern eenvoudig dit: maatschappijverandering in linkse richting bevechten binnen en via de kanalen van de gevestigde staat. Het kapitalisme via gekozen vertegenwoordigers en bestuurders door middel van wet- en regelgeving van haar scherpste kanten ontdoen, steeds meer inperken en stapje voor stapje misschien zelfs omzetten in iets wezenlijk anders dat dan socialisme genoemd wordt.

Dát was wat Troelstra probeerde. Dat was wat Drees deed met de opbouw van sociale zekerheid, dat is waar Den Uyl mee doorging. En precies dát is waar nu de SP zich hard voor maakt: stem op ons, maak ons groot, en wij zetten uw verlangens om in beleid. Dat Marijnissen zelf expliciet zegt dat hij wil dat de SP van nu in de voetsporen treedt van de PvdA uit de tijd van Joop den Uyl, geeft aan hoezeer Marijnissen in de kern een sociaaldemocraat is. Hoe kun je sociaaldemocratiseren wat allang sociaaldemocratisch ís?

De keus voor de parlementaire weg naar wat dan socialisme genoemd wordt, dateert niet bepaalt van de verkiezingscampagne van 2006. Op de website van de SP zelfs zien we een historisch overzichtje. Daar wordt beschreven hoe in 1991 het partijcongres het 'marxisme-leninisme' loslaat. Op zich was dat geen ramp: het betrof hier in de kern maoïsme, met haar top-down-benadering, haar leiderscultus en haar naargeestige soort van discipline geen zegen voor de arbeidersbeweging; maar tegelijk laat de SP hiermee ook steeds meer het idee los dat er werkelijk een revolutie nodig is om van het kapitalisme af te komen. Tegelijk lezen we: "Het partijcongres stelt doorbraak naar het parlement als voorlopige strategische hoofdtaak." Dat betekent: verkiezingen winnen, tot iedere prijs. Het betekent dat bij elke actie die wordt gevoerd, bij elk standpunt dat wordt ingenomen, de vraag is: hoe heeft dit invloed op de grootte van onze achterban. Niet de juistheid van de standpunten, maar het electorale effect, komt in zo’n redenering centraal te staan.

Dat de partij tegelijk – juist in die jaren – zich profileert als actiepartij, is daarmee helemaal niet in strijd. Met acties vergroot de SP haar herkenbaarheid, haar wortels bij grotere groepen mensen –m en dus haar verkiezingspotentiëel. De PvdA houdt een paar maanden in de vier jaar verkiezingscampagne. De SP is vier jaar lang permanent op verkiezingscampagne. Het famueze "stem tegen, stem SP" klonk erg radicaal, en vergeleken met de PvdA was het dat ook. Maar het was een verkiezingsstrategie, het kanaliseerde de opkomende sentimenten tegen de oppermacht van de vrije markt richting de stembus.

Van een zelfstandige rol voor activisme om op zichzelf verandering te bereiken, is in de gangbare SP-aanpak geen sprake. Dat veel SP-ers het activisme een veel grotere rol zouden willen zien spelen, en er de kern van hun strategie van zouden willen maken, kan zijn. In de hoofdstroom, leiding en koers van de partij is het activisme niet meer dan een ondergeschikt deel van een strategie waarin verkiezingen winnen, parlementaire machtsvorming en hiermee invloed verwerven op het beleid absoluut centraal staan. Dat is een sociaaldemocratische strategie.

Wat de de laatste jaren zien gebeuren is dan ook geen 'sociaaldemocratisering' maar een verdere koerswijziging binnen deze allang sociaaldemocratische aanpak. Nu de partij enorm is gegroeid en op allerlei plekken vertegenwoordigers heeft, komt hety moment steeds dichterbij dat ze niet alleen volksvertegenwoordiger levert, maar ook daadwerkelijk mee gaat besturen. Op gemeentelijk niveau gebeurt dit al. Op privinciaal niveau nog niet, maar dat komt vooral omdat andere partijen de SP er met kunstgrepen en excuses uit heeft gehouden. En ook op landelijk niveau komt regeringsdeelname dichterbij – en de SP-leiding streeft daar ook naar.

Tegen die achtergrond is het niet vreemd dast radicale standpunten steeds gematigder worden verwoord, en soms ook echt in gematigde richting opschuiven. Eerst was de hoofdvraag: hoe valt ons standpunt bij de kiezers? Nu komt daar de vraag bij: hoe valt ons standpunt bij potentiële coalitiepartners? Het lijkt mij bepaald geen onzin om de mildere NAVO-paragraaf in het verkiezingsprogramma te zien als tekenen dat de SP de afstand met de PvdA in een mogelijke coalitie niet te groot wil maken. De verlokkingen van regeringsdeelname brengt de verrechtsing van de SP met zich mee.

Natuurlijk delen veel SP-ers deze visie niet. Kebin Levie, SP-activist, werpt in een artikel in Grenzeloos zowel het verwijt van sociaaldemocratisering als de kritiek dat standpunten gaan schuiven uit regeerbelustheid met felheid van zich af. Hij maakt van alle meningsverschillen – over de NAVO, over het Koningshuis, over deelname aan de kamercommissie die in het geheim toezicht moet houden op de AIVD – puur praktische, pragmatische verschillen: "ik ben er zelf nog niet uit of deelname aan die commiessie verstandig is. Belangrijk is echter dat de enige kwestie moet zijn: op welke manier kun je als grote politieke partij het beste de werkzaamheden van de inlichtingendiensten (…)? Het kan zijn dat dit binnen de commissie is, het kan zijn dat het veter is erbuiten te blijven."

Precies daar zien we hoe sociaaldemocratisch Levie zelf redeneert. Het gaat om een puur bestuurlijke pragmatische keuze bínnen het parlementaire spel. Het komt blijkbaar niet bij Levie op om te zeggen: de AIVD is een instantie die principieel antidemocratisch is, vijand van mensen in verzet, van de arbeidersbeweging, en dus van de SP – wèg ermee. Hert accepteren van het kapitalistische staatsgezag, van de staatsinstellingen, zelfs de meest kwalijke geheime vertakkingen ervan – dat tekent de sociaaldemocraat. Het hele idee dat je zelfs maar overweegt in zo’n commissie mee te doen is al een teken aan de wand.

Levie verwijst naar congresstukken van de SP waarin staat dat het gaat om "verder groeien, proberen zoveel mogelijk goede en capabele mensen aan ons te binden en ons overal voor te bereiden op het nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid in de toekomst, lokaal, provinciaal en nationaal." Meeregeren dus. Tegenstanders daarvan zet Levie als volgt weg: "we zitten niet in de politiek om met een wijntje tussen de boeken mooie dingen principiële dingen te bedenken, we zitten in de politiek om de wereld te veranderen!" Een flauwe dooddoener: alsof de wereld alleen veranderd kan worden via wetgeving en meebesturen!

Tegen het eind van zijn betoog nog zo’n uithaal: "laten we niet eindeloos blijven theoretiseren, maar zo concreet mogelijke praktijken ontwikkelen om die uitdagingen aan te gaan." Dat je precies bij het nadenken over welke praktijken ons wel vooruithelpen en welke niet, enig nut kunt hebben aan theoretische helderheid, verdwijnt hier keurig achter de horizon. Maar het meningsverschil tussen degenen die denken dat de staat die je kunt gebruiken om via hervormingen een apparaat voor socialistische maatschappijverandering te bereiken, en zij die vinden dat de staat een kapitalistische staat is, een apparaat om de meerderheid van de bevolking aan de onderkant eronder te houden, een staat die moet worden verslagen, is geen theoretische haarkloverij. Precies dit meningsverschil onderscheidt de revolutionaire socialist van de sociaaldemocraat. En precies in dit meningsverschil staat Levie – en de hoofdstroom van de SP – in de sociaaldemocratische traditie. En dat stemt niet vrolijk.

Kameraad Valentijn

2008-02-11T16:22:00.000+01:00

Even een geheugensteuntje voor wie de commeciële hype eromheen helemaal ontgaat (geluksvogel!): komende donderdag is het 14 februari en dus Valentijnsdag. Je weet wel, die zenuwentoestand waarin miljoenen mensen zich afvragen of ze het aandurven hun geheime geliefde een kaart te sturen, of dat ze van een anonieme geheime geliefde een kaart of andere boodschap zullen krijgen. En al die kaarten en attenties moeten natuurlijk worden gemaakt en verkocht, of anderszins via advertentie te gelde worden gemaakt. Ook de liefde wordt hier misbruikt als aanleiding tot platte winstmakerij.

Zoals zo vaak met dit soort commercieel misvormde happenings is ook hier de oorsprong toch wel aardig, en lichtelijk rebels. Valentijnsdag is ingevoerd ter ere van, je raadt het al, de Heilige Valentijn. Een verhaal vertelt dat het hier een Roimein betrof die tot het Christendom bekeerd was en daarvoor ter dood werd gebracht. Vlak daarvoor wist hij een briefje aan zijn geheime geliefde te sturen: “Van je Valentijn”. Vandaar dus. Een ander verhaal schetst Valentijn als priester die een keizerlijk verbod trotseerde: keizer Claudius II vond dat soldaten niet mochten trouwen, daar werden het watjes van of zoiets. Valentijn vond liefde belangrijker dan regels en militair vertoon, en sloot stiekm soldatenhuwelijke af. Daar kwam de keizer achter en die liet Valentijn ter dood brengen. Valentijn is dus begonnen als een soort van verzetsheld. Liefde tegenover onderdrukking, zo’n iemand verdient sympathie en – hopelijk iets effectiever – navolging.

Maar navolging is iets anders dan commercieel misbruik. Het is net als met al die andere ‘feest’dagen. Moederdag: verwaarloos je moeder 364 dagen per jaar, en maak dat goed met een boeketje bloemen op een zondag in mei. Vaderdag: vervang 'moeder' door 'vader', 'boeketje bloemen' door 'stropdas', en 'mei' door 'juni', zie verder onder 'Moederdag'. Sinterklaas: kijk niet naar je kinderen om gedurende 364 dagen per jaar, en maak dat goed met een avond vol peperdure cadeaus op 5 december. Het familiefeest Kerst niet te vergeten: leef het hele jaar door keurig langs elkaar heen, en maak dat goed met een gezamenlijk diner, onder enorme stress voorbereid en in ijzige, achter plastic glimlachen verstopte, atmosfeer. Overdrijf ik? Ja. Daar heb ik nu eens zin in.

O ja, links, pardon 'links' kan er ook wat van, trouwens. Eén Mei, ook zoiets: regeer als PvdA samen met CDA of VVD, pluk je achterban kaal met bezuinigingen, en maak dat goed door als minister de Internationale te komen zingen in Huize Avondrood. Vertrap de arbeidersrechten, van Havana via Peking tot Pjongjang (ne vroeger in Moskou en waar al niet), en geeft de arbeiders in ruil daarvoor één vrije dag met optochten, parades en picnics. Zo valt alles wat goed en mooi is kapot te maken ten gunste van macht en geld – zolang als we dat toelaten.

Valt er van dity feest nog iets te redden? Ik weet het niet, maar een enkele reactie is toch wel aardig. Zo vond ik op de website van Freedom Road, een Amerikaanse linkse organisatie eens een prachtige parodie-leus vanwege Valentijnsdag. Een stukje vertaling:

"Proletariërs en Onderdrukte Volkeren, Begroet Kameraad Valentijjn’s Dag in de geest van vastbesloten revolutionair optimisme! Ontmasker, trotseer en bestrijd sinistere burgerlijke plannen om Kamerdaad Valentijn’s Dag om te vormen in een feest van koopwaren, een versterking van opgelegde heteroseksualiteit, en een viering van patriarchale normen"….

De toonzetting is klassiek Maoistisch, en dat is gezien de wortels van deze groep niet vreemd; het betreft een organisatie die is voorgekomen uit het sterke Maoïstisch-revolutionaire politieke milieu in de VS in de vroege jaren zeventig. Dat ze met zo’n leus vol zelfspot komen, laat zien dat het hier niet om platte sectariérs gaat, en ook een blik op de rest van hun website laat zien dat er door deze lieden wordt nagedacht en naar serieuze linkse strategieën wordt gezocht. Maar ik dwaal af.

Alleraardigst is ook de suggestie die Charlie Brooker doet in een column in The Guardian (gevonden via het marxistische weblog Histomat). Eerst schetst hij het leed dat Valentijnsdag vele mensen aandoet. Al die angstige geliefden: zal ik iets turen, of is dat raar? Maar als ik niks stuur, en de ander geeft me een duur cadeau? En dan de stelletjes met een uitgebluste relatie die de dag aangrijpen voor een etentje waarbij de schijn des te hoger moet worden gehouden naarmate de leegte groter is. Niet te vergeten die alleenstaanden die dat juist díé dag ingewreven krijkgen, degenen die net een relatie achter zich hebben en de pijn nog aan het verwerken zijn… Een verschrikking, kortom.

Brooker pleit dan ook voor OnValentijnsdag, op 15 februari. Een dag waarin je je ex een hatelijk berichtje kunt sturen, waarin je je geliefde voor wie je steeds minder voelt een booschap kunt laten bezorgen met teksten als 'DYING INSIDE'. Een dag ook waar restaurants gelegenheid bieden voor speciale etentjes: zonder wijn (dus smijten met drank geeft geen nare vlekken), en mét prostitue(e)s in de tpoiletten, het eten is extra gepeperd: als er dan tranen rollen kunnen mensen altijd nog denken dat het door de scherpte komt, dat voorkomt al te genante zaken…

Natuurlijk, allemaal malligheid, maar toch. Het idee dat je de liefde één dag in het jaar toewijst is inderdaad ziek, net als het idee dat daar dan nog grof geld aan 'verdiend' moet worden ook. Het is de Spektakelmaatschappij zoals Guy Debord die analyseert in optima forma. Parodie en bijtend sarcasme is wel het allerminste dat we in stelling kunnen brengen.

Maar misschien is het tijd voor de vorming van een Valentijns Brigade, een verzetsgroep die alles sloopt wat de liefde inperkt , alles doorbreekt wat de liefde tegenhoudt – en die snapt dat liefde veel meer is dan wat twee romantische verliefden voor elkaar voelen: het zit in vriendschappen, in de band tussen kameraden-in-verzet, in elke band waarin mensen om elkaar geven. En misschien is Een Mei een mooie dag om dat te lanceren. Smeedt liefde en solidariteit -feitelijk zijn het varianten van hetzelde - aaneen, breng ze tot gelding, en geen van de oude machten die ons neerhouden blijft overeind. David Rovics zong het al:

"Here’s to love and solidarity – and a kiss behind the barricade".

Da's mijn Valentijnsgroet. En daar is niets anoniems of geheims aan.

Kenia: geen 'stammenstrijd'

2008-02-10T22:47:00.000+01:00

Meer dan duizend doden, duizenden gewonden en 304.000 mensen die dakloos zijn geworden. Dat is het resultaat van de geweldsgolf die sinds de presidentsverkiezingen Kenia teistert (Aljazeera, 5 februari) .

In veel van de berichtgeving wordt vooral de etnische factor in het bloedvergieten breed uitgemeten. Verschillende 'stammen' bestrijden elkaar omdat de president van de ene stam tegenover de oppositiekandidaat van één van de andere stam stond, zo luidt de gangbare versie van de gebeurtenissen. Het is een zwaar vertekend beeld, niet vrij van koloniaal racisme.

Het geweld in Kenia kent drie samenhangende dimensies. In de allereerste plaats is het gewoon een democratisch protest tegen de frauduleuze wijze waarmee de zittende president zijn overwinning veilig stelde. Mwai Kibaki was president geworden na verkiezingen in 2002. Toen stond hij zij aan zij met oppositiekandidaat Raila Odinga tegenover Uhuru Kenyatta die de autoritaire erfenis van de eerdere president Arap Moi voortzette. Er was weliswaar formeel een democratisch stelsel met meerdere partijen, maar de verkiezingen van 1992 en 2002 waren bepaald geen democratisch hoogstandje.

Kibawi en Oding waren in 2002 dus bondgenoten uit 2002, raakten in conflict. Kibawi probeerde via grondwetswijziging de macht van de president te vergroten. Kiezers verwierpen dit grondwetsvoorstel echter, en Odinga was één van de aanvoerders van de nee-campagne. Ook de corrputie van Kibawi’s regering sprong steeds meer in het oog. Odinga werd aanvoerder van de oppositie tegen Kibawi’s bewind dat steeds meer in diskrediet raakte (Socialist Worker, 8 januari).

Bij de verkiezingen van 27 december stonden de voormalige bondgenoten dan ook tegenover elkaar. Kibawi aan het hoofd van een corrupte en autoritaire regering, Odinga aan het hoofd van een brede oppositie. Kibawi eiste de overwinning op, maar de waanwijzingen van grootschalig verkiezingsbedrog waren wijdverspreid. Algemeen wordt aangenomen dat hij de verkiezingen had gestolen. Die diefstal was nogal klunzig gegaan trouwens, de mensen van Kibawi waren er niet aan toe gekomen de parlementsverkiezingen ook naar hun hand te zetten. Daar wonnen de bondgenoten van Odinga overtuigend.

Meteen na de verkiezingsdiefstal gingen aanhangers van de oppositie kwaad de straat op. Dat leidde tot grof geweld – van politiezijde. De gewapende macht van Kibawi schoot demonstranten neer, in forse aantallen. Met al het latere gepraat over stammenstrijd is dát het eerste dat we moeten beklemtonen: de eerste geweldsronde was staatsgeweld tegen straatprotest, dictatoriale arrogantie tegenover democratische ambitie.

Achter de woede vanuit oppositieaanhangers zaten diepe sociale redenen. Kenia is een potentiëel rijk land, maar met zeer veel arme mensen Terwijl de regering de grote bedrijven – binnenlands en multinationaal – erg terwille is met neoliberaal beleid, verpauperde grote aantallen mensen. Die verarming voedde de woede tegen de president en gaf de oppositie steun in de rug. Dat die oppositie een vergelijkbaar neoliberaal voorstond deed daar niets aan af: wie uit frustratie over de zittende machteen stem van protest wilde laten horen, kwam tamelijk onvermijdelijk bij die oppositie uit. Zo'n loepzuivere democraat en voorvechter van de armen was Odinga trouwens door de jaren heen niet. Ooit was hij hij zelfs energieminister onder de autoritaire president Moi (Mukoma Wa Ngugi, "Understanding the Kenyan Opposition", MRzine, 5 februari).

Die frustratie voedde de stembussteun voor Odinga, maar gaf ook het straatprotest een felle dynamiek. Het was vooral in de krottenwijken dat mensen aan het betogen gingen, en het was ook daar dat oproerpolitie met scherp schoot en talloze mensen om het leven bracht. Het democratische protest was tegelijk een opstand van arm tegen rijk. Alweer: dit behoeft nadruk, want het staat nogal haaks op het dominante beeld van een etnisch conflict.

Pas tegen de achtergrond van een autoritaire staat die ten gunste van een rijke toplaag over een arme bevolking heerst wordt de etnische dimensie enigszins duidelijk. Die toplaag is in hoge mate samengesteld uit leden van de Kikuyu-bevolkingsgroep. Kibaki zelf is bijvoorbeeld een Kikuyu. Inspelen op loyaliteit van Kikuyus tegenover de andere bevolkingsgroepen was en is een methode van de machthebbers om zich van steun te voorzien. De oppositie werd niet door Kikuyu’s aangevoerd; Odinga zelf was bijvoorbeeld een Luo. Inspelen op anti-Kikuyu-sentimenten was en is een methode waarmee politici vanuit de oppositie antwoorden op de regering. Haat tegen de regering werd op kwaadaardige wijze opgezet in haat tegen Kikuyus in het algemeen. Omgekeerd voorzag de regering zich van steun van Kikuyu-milities die leden van andere bevolkingsgroepen aanvielen.

Al snel sloeg een golf van brandstichting, verdrijving en moordpartijen over Kenia. Oudere conflicten tussen groepen over grond en water laaiden op. Het gevecht om meer democratie een meer sociale rechtvaardigheid ontaardde inderdaad in een etnisch conflict, wat het echter in de kern níét was.

Hierbij moeten twee dingen nog worden opgemerkt. Dat de machthebbers Kikuyu s zijn, dat veel mensen uit de heersende klasse Kikuyu’s zijn, betekent helemaal niet dat de Kikuyu’s als geheel een bevoorrechte groep vormen. De meeste Kikuyu’s zijn geen minister, geen generaal, geen topmanager, maar straatarme boer, arbeider, krottenbewoner – net als vrijwel alle leden van andere bevolkingsgroepen. Het aanjagen van geweld tegen alle Kikuyu’s kan op geen enkele manier gerechtvaardigd worden door afkeer van de machthebbers. Een oppositie die niet stelselmatig probeert leden van álle bevolkingsgroepen, Kikuyu, Luo of wat dan ook, te bunbdelen in een strijd tegen de heersende macht, van welke etnische achtergrond die machthebbers ook zijn – zo’n oppositie heeft Kenia niets beters te bieden vergeleken bij de huidige machthebbers. Dat is één.

Hoe ontluisterend de ontaarding van het verkiezingsprotest in Kenia ook is, toch past het woord 'stammenstrijd' hier absoluut niet bij. Sterker: mensen zouden eens moeten ophouden om bevolkingsgroepen als Kikuyu’s en Luo’s als 'stammen' aan te duiden. Kijk maar eens naar de grootte van zulke bevolkingsgroepen. Ik heb even op Wikipedia gekeken, en Kenia blijkt ruim 28 miljoen inwoners te hebben. Daarvan is 22 procent Kikuyo. Dat zijn er tussen de 5,6 en de 6 miljoen. Luhya, de tweede bevolkingsgroep in grootte, vormen 14 procent, Luo’s 13 procent. Allebei dus een slordige 3 miljoen mensen. Noemen we zoiets 'stammen'? Er zijn een slordige 300.000 IJslanders, en dat noemen we een volk. Waarom? Moet je blond zijn en blauwe ogen hebben om een volk te mogen vormen?

Om maar eens een andere vergelijking te maken: het oude Joegoslavië kende als deelrepubliek Slovenië, met iets onder de twee miljoen inwoners. Kroatië, een andere vroegere deelrepubliek van dat land, telt bijna 4,5 miljoen inwoners, maar een deel daarvan beschouwde zich als Serviër en niet als Kroaat. Kosovo, ook onderdeel van het vroegere Joegoslavië, telt ruim 2 miljoen inwoners. Allemaal zeer vergelijkbaar met de aantallen Kikuyu’s en Luo’s in Kenia. Waarom vormden de vechtende bevolkingsgroepen in de jaren negentig van de vorige eeuw in Joegoslavië dan volkeren, en worden de vechtende bevolkingsgroepen in Kenia stammen genoemd? Is er, behalve huidskleur, een ander wezenlijk verschil te noemen?

Het hele taalgebruik dat de bevolkingsgroepen in Kenia stammen noemt, en het gewled stammenstrijd, is een weerklank van koloniaal racisme. Linkse mensen moeten deze woorden in dit verband niet in de mond nemen, tenzij ze bereid zijn om deze woorden op álle conflicten met een etnische dimensie – dus ook als de 'stammen' uit witte mensen bestaan – toe te passen.

Geweld tegen vrouwen - van Afghanistan tot in Nederland

2008-02-09T01:08:00.000+01:00

Eén van de arguenten waar voorstanders van militaire bezetting van Afghanistan ('opbouwmissie', een front in de 'Oorlog tegen Terrorisme', 'Botsing der Beschavingen', kies maar uit onder welk etiket je de koloniale oorlog waar Nederlandse militairen aan deelnemen wil plaatsen) mee schermen is, geloof het of niet, verbetering van de positie van vrouwen. En ja, onder het Taliban-bewind was de positie van vrouwen allerberoerdst. En het lijdt geen twijfel dat het nadat de Taliban en bondgenoten de laatste Westerse soldaat zullen hebben verdreven ook bepaald geen feest wordt in dit opzicht.

Maar er zijn een paar redenen om hierin bepaald géén reden voor steun aan Westerse interventie in te zien. De eerste ligt in Afghanistan zelf. Daar neemt bijvoorbeeld het aantal zelfverbrandingen van vrouwen toe. In totaal ging het in 2003 al om 300 zelfdodingen, en dat aantal groeit. En nee, die toename vindt níét voornamelijk plaats in Taliban-gebied. In Kaboel doodden 36 vrouwen zichzelf in 2006, of probeerden dat ( de cijfers zijn niet helemaal glashelder) door zich in brand te steken – tweemaal zoveel als het jaar ervoor. De meeste zelfverbrandingen vonden plaats in Herat.

Geen van beide steden liggen in Taliban-gebied, Kaboel is notabene de hoofdstad en zetel van die famueze vrouwvriendelijke democraat, president Karzai. Als dáátr vrouwen zich, door dwang tot uithuwelijking of mishandeling thuis, zo vaak tot zelfdoding gedreven voelen dan zegt dat iets over het ‘vrije’Afghanistan dat door Westerse troepen ondersteund wordt. Tussen de Taliban en de pro-Westerse vrouwenhatende krijgsheren van het Karzai-bewind valt in dit opzicht bitter weinig te kiezen.

Maar er zijn andere redenen om vrouwenbvevrijding als interventie-argument met een paar kilo’s zout te nemen. Voor de grofste vormen van vrouwenmishandeling hoeven we namelijk helemaal niet naar Afghanistan. Hier wat cijfers uit de Verenigde Staten, de grote gangmaker van de bezetting van Afghanistan. Ruim 23 procent van alle vrouwen is daar jaarlijks slachtoffer van huiselijk geweld. Naar schatting 1200 vrouwen komen hierdoor jaarlijks om het leven, zo’n 2 miljoen raken erdoor gewond, aldus schattingen van het Centre for Disease Control and Prevention (CDC). Overigens zijn ook mannen hvan dit type geweld het slachtoffer, maar in een beduidend lager percentage: 11,5 procent.

Maar we kunnen nog veel dichterbij huis kijken. Volgens een onderzoek van het weekblad Yes heeft maar liefst 67 procent van de vrouwen in Nederland wel eens seksuele intimidatie meegemaakt. Het percentage vrouwen dat aangerand is bedraagt 39, en 11 procent is zelfs verkracht. Dat betekent meer dan 800.000 slachtoffers van verkrachting, als we ervan uitgaan dat de helft van de 16 miljoen mensen in Nederland vrouw is.

Seksuele intimidatie is dan ook een grote angst van veel vrouwen. En hoe diep het seksisme in Nederland zit, blijkt uit het feit dat 13 precent van de slachtoffers zwijgt, "uit angst, schaamte of schuldgevoel." Als er ergens behoefte is aan grootschalig ingrijpen vanuit Nederland tegen vrouwenonderdrukking, dan is het wel Nederland zelf.

Ook béétje boerkaverbod is kwalijk en zot

2008-02-08T23:15:00.000+01:00

Het kabinet gaat de boerka een beetje verbieden. Daar komt het kabinetsbesluit van vrijdag op neer. Minister Plasterk bereidt een wet voor om gezichtsbedekkende kleding op school te verbieden. Het kabinet gaat bij openbaarvervoersbedrijven aandringen om een verbod van gezichtsbedekking in de vervoersvoorwaarden opgenomen te krijgen. Gaan OV-bedrijven hier niet in mee, dan houdt het kabinet de mogelijkheid tot een wettelijk verbod daar achter de hand. Voor rijksambtenaren wordt de boerka sowieso verboden.

Met deze maatregelen gaat het kabinet mee met het gestook van een Wilders. Hij en aanverwante islamofobe politici hebben een algeheel boerkaverbod al in 2007 op de politieke agenda gezet. Zo’n algeheel verbod komt er weliswaar niet, vooral omdat dit volgens de regering juridisch onhaalbaar is. Maar het ontmoedigingsbeleid waartoe het kabinet besloten heeft, gaat een eind diezelfde richting op. Hoe "kwalijk en zot" een boerkaverbod trouwens is, dat heb ik eerder op dit weblog al eens uitgelegd. Tegen de huidige halfslachtige versie ervan gelden in de kern dezelfde bezwaren.

Het beleid wordt verpakt als maatregel tegen álle gezichtsbedekkende kledij. Maar hoeveel leerlingen dragen in de klas eenbivakmuts? Hoeveel passagiers van de tram dragen een valhelm met klep naar beneden? Die twee kledingsstukken worden er enkel bijgehaald om aan het zicht te onttrekken dat de boerka, en daarmee de overtuiging en achtergrond van de dragers ervan, het echte doelwit zijn.

Uit een uitspraak van minister Vogelaar wordt dit duidelijk. "De boerka roept ook angst op. Het wordt geassocieerd met radicalisme. Daar moeten we ook serieus rekening mee houden." Er wordt hier geen "open communicatie" - het argument waar Balkenende en ook minister Ter Horst mee schermt - nagestreefd. Er wordt een culturele minderheid als radicaal en (dus) gevaarlijk bestempeld, enkel omdat sommige andere mensen de boerka associëren met iets onaangenaams. Negatieve beeldvorming als motor achter repressieve wetgeving. Precies de richting waarin Wilders het politieke 'debat' drijft.

Natuurlijk gaat de stap voor de recht(s)geaarde islamofoob niet ver genoeg. Henk Kamp: "Ik kan me nog herinneren dat er in Nederland maar weinig vrouwen een hoofddoekje droegen, nu zijn het er honderdduizenden. Als straks ook veel meer vrouwen de boerka dragen lukt het je niet meer om het te verbieden." Inspelen op de angst voor de 'islamisering' dat is de grondslag van het boerkaverbod – en de regering komt daar met haar beleid een heel eind aan tegemoet.

En juist bij het feit dat de regering wel in Wilders' richting gaat, maar niet zover als Wilders zou willen, geeft weer ruimte aan hem om er nog een extra schepje bovenop te doen. Zo raakt het politieke klimaat stap voor stap verder verrechtst en vergiftigd.

Allerlei circusdieren

2008-02-04T01:31:00.000+01:00

De Haagse politiek buigt zich dezer dagen over een Heuse Kwestie. Hou je vast, lees en beef: parlementsleden overwegen om het gebruiken van wilde dieren in circussen te verbieden. Geef toe: dit gáát ergens over, het is haast net zo belangrijk als die andere wereldschokkendheden van de laatste tijd: het al dan niet vertonen van een oude pornofilm, de vraag wat Joran van der Sloot op dat strand heeft uitgespookt, en niet te vergeten de zeventigste verjaardag van Bea. Dit waren trouwens, in die volgorde, de onderwerpen van het NOS-journaal afgelopen donderdag, 31 januari. Daarna was er nog ruimte voor details zoals het bloedvergieten in Kenia. First things first, nietwaar?

Maar goed, het voorgestelde verbod op wilde dieren in het circus, daar zou ik het over hebben. Natuurlijk is niet iedereen het daarmee eens, en sommige reacties zijn werkelijk prachtig. Ik citeer CDA-kamerlid Henk Jan Ormel: "Wat is een wild dier? Keizer Haile Selassie bijvoorbeeld hield leeuwen en voerde ze." Haile Selassie was keizer van Ethiopië, één van de laatste absolute monarchieën op feodale basis. Hij was de baas in een land waar een piepkleine groep grootgrondbezitters de massa van straatarme boeren uitperste.

Ik twijfel er niet aan dat de keizer zijn leeuwen voerde. Maar het Ethiopische volk liet hij verrekken van de honger terwijl hij en zijn kliek in weelde baadden. Bij een hongersnood in 1972-1973, in de nadagen van zijn bewind, kwamen 200.000 mensen om het leven. Dit was niet goed voor het imago van de keizer, die enkele jaren later in een revolutie zijn macht verloor, en in een gevangenis onder het militaire bewind dat uit de revolutie volgde ook nog eens zijn leven. Het beroep dat Ormel doet op de voorbeeldfunctie van de heer Selassie boezemt mij niet zeer veel vertrouwen in.

Ik ben dan ook – al was het maar om Ormels keizerlijk-feodale fantasieën te dwarsbomen – sterk voorstander van het verbannen van wilde dieren uit het circus. Maar ik pleit hierin voor consistentie: dan ook álle wilde dieren, uit álle circussen. Dus ook de roofdieren Wilders en Verdonk – en als we toch bezig zijn, ook keizerfan Ormel zelf - wèg uit het circus dat bekend staat als Tweede Kamer der Staten-Generaal.

Bob Dylan's 'John Wesley Harding' veertig jaar jong

2008-02-01T20:27:00.000+01:00

Het jaar 2008 is een belangrijk herdenkingsjaar voor linkse mensen – en voor mensen wiens wereld we op zijn kop gaan zetten, of ze dat nu leuk vinden of niet. Negentig jaar geleden: het revolutiejaar 1918, toen stakende en muitende arbeiders en soldaten in Duitsland de keizer verjoegen. Hij vluchtte, en kreeg asiel in een kasteel in Doorn, Nederland dus. Voor zulk soort lui is altijd wèl opvang.

En 160 jaar geleden: het revolutiejaar 1848, het jaar van barricaden in Parijs en van het uitkomen van het Communistisch Manifest. Zelfs in Nederland was de schrik zo groot dat de koning snel hervormingen tolereerde waarmee ook hier een vleugje parlement en inperking op de macht van de Willemafia van Oranje werd toegelaten.

En dan is er natuurlijk het revolutiejaar 1968. Studenten en arbeiders die de Stalinistische dictatuur steeds openlijker trotseerden in wat de geschiedenisboeken inging als de Praagse Lente. Mexico City, stad waar destijds de Olympische Spelen gehouden werden, toen studenten protesteerden tegen de dictatuur en door soldaten onder vuur genomen werden, met honderden doden als gevolg. En natuurlijk de mei- en junidagen in Frankrijk, waar een felle studentenopstand uitgroeide tot een revolte van meer dan negen miljoen arbeiders die met stakingen en bedrijfsbezettingen de autoritaire regering van president De Gaulle aan het wankelen brachten.

Over dat revolutiehaar heeft het weblog van de Internationale Socialisten trouwens een mooie serie geopend. Het Tet-offensief van het Vietnamese verzet is daar al langsgekomen, het concert van Johnny Cash on de San Quentin-gevangenis en de houding van boxer Muhammad Ali zijn de revue al gepasseerd, er er komt ongetwijfeld veel meer. Overigens heb ik zelf mijn inzet voor dat weblog wegens gezondheidsredenen stopgezet, in ieder geval tijdelijk. Maar dat is weer een ander verhaal.

Maar dat is allemaal aanloop voor mijn eigen bijdrage aan het terugkijken op 1968. Ik ga gewoon één van mijn stokpaardjes berijden en het over Bob Dylan hebben. Meer precies: over zijn opmerkelijke album dat in opmerkelijke furore maakte: John Wesley Harding. Overigens is de officiële verschijningsdatum nog nèt 1967, om precies te zijn 27 december. Maar het was in 1968 dat het werkstuk volop in de schijnwerpers kwam te staan. Vandaar dat ik de dichterlijke vrijheid neem om een artikel erover te presenteren als deel van een 1968-terugblik. Gewoon, omdat ik dat lé;úk vind. Problemen ermee, iemand?

Maar wat maakt het album zo opmerkelijk, en relevant bovendien? Wat kunnen juist ook linkse mensen als ik er in een tijd als nu uit halen, voor zichzelf en voor elkaar? Muzikaal gezien lijkt de collectie songs niet bepaald zeer vernieuwend. We horen een heel bescheiden enseble, vooral akoestische gitaar, met een basgitaar, soms slagwerk en af en toe een piano. Wèg zijn de steeds wildere rockgeluiden van de voorgaande drie albums en vooral van zijn spectaculaire concertreeks in 1965-1966.

Een terugkeer naar de folkstijl, met wat meer country-invloed dan voorheen, dat is de sfeer. Tamelijk traditionele muziek, hele traditioneel uitgevoerd ook. De grote inspiratiebron Woody Guthry, het jaar daarvoor trouwens overleden – Dylan speelde twee van zijn songs op een herdenkingsconcert – was kennelijk sterk in Dylans gedachten toen hij het album maakte. We horen soortgelijke ballades over emograntenleed en outlaws als waar Guthrie zo in uitblonk. Guthrie’s Deportee is omgezet in Dylans I Pity the Poor immigrant.

Zo lijkt het althans. Want zijn Dylans liederen op John Wesley Harding werkelijk zo soortgelijk en zo folksy als op het eerste gezicht lijkt? Met name een blik op de teksten geeft aan dat er veel meer aan de hand is. Waar in zijn eerdere muziek van Dylan het surrealisme en de chaos al hoogtij vierden, daar is nu de verwarring compleet. Vrijwel niets is wat het op het eerste gezicht lijkt. Waar de muziek dus een trendbreuk laat zien – na jaren steeds wildere geluiden nu soberheid troef – daar zien we tekstueel dat de wildheid – ingebed in muzikaal rustige sferen, en bedrieglijk sober geformuleerd – nieuwe hoogtepunten bereikt.

Zoals bij eerdere albums is ook de wereld van dit album bevolkt door historische, mythische en religieuze figuren van de meest uiteenlopende aard. Dit is iets waaar Dylan trouwens een meester in is. Het album Bringing it all back home werd bemenst door onder meer Columbus, Jesse James, Aladdin met zijn lamp, en niet te vergeten de President van de Verenigde Staten die – zoals Dylan ons in It’s All Right Ma (I’m Only Bleeding) fijngevoelig vertelt – ook wel eens in zijn nakie moet staan. In het album er na, Highway 61 Revisited, komt Dylan echt op dreef op dit gebied. Napoleon (in lompen), Jack the Ripper, F.Scott Fitzgerald, Beethoven, blueszangeres Ma Rainey, God in een pittig gesprek met Abraham – het is maar een greep.

Alleen al in het meesterlijke Desolation Row op dat album registreer ik de volgende personages: Romeo, Bette Davis, de Hunchback of Notre Dame, de barmhartige Samaritaan, Einstein – bekend als bespeler van de elektrische viool, zoals Dylan ons behulpzaam helpt herinneren – dichters Ezra Pound en T.S. Elliot, sprookjesfiguur Cinderella, Kain en Abel, Shakespere-personage Ophelia, het Spook van de Opera, Casanova, de Griekse god Neptunus ( op de Titanic, trouwens), … voorwaar, ruimschoots genoeg voor een regenachtige middag op Wikipedia, om al die verwijzingen eens uit te vlooien. Niet dat je daarmee het lkied werkelijk ontrafelt, maar dat is een ander verhaal.

Op het daaropvolgende album, Blonde on Blonde, is Dylan wat minder overdadig, misschien omdat liefdesliedjes de overhand kregen op de surrealistische balladen van de albums ervoor. Toch komen we Shakespeare tegen, de Bijbelse Koning van Tyrus, Achilles uit de Griekse mythologie… Maar verder zijn de personages symbolischer geworden, zonder eigennaam: de rechter die op stelten loopt, de senator die kaartjes verkoopt voor t huwelijk van zoonlief, een dronken politicus, een schuldige begrafenisondernemer. Schuldig waarom? Schuldig waaraan? Je komt er niet achter.

Wie trouwens denkt dat de Dylan in deze periode, in tegenstelling tot eerder, apolitieke teksten schreef, moet nog meer eens goed op deze personages letten. Gezagsdragers, van welk tyope dan ook – rechters, politici – zijn onveranderlijk dronken, corrupt, grotesk of op het kritieke moment in slaap gevallen. Op enig respect voor welke gezagsdrager zal Dylan ook in deze periode niet worden betrapt. De decadente arrogantie van de macht is hier net zo vanzelfsprekend als Dylans diepe afschuw ervan. Tegelijk wijst hij de machthebbers ook zeer beslist een hoogst bescheiden plekje toe: het zijn figuranten, om niet te zeggen decorstukken.

Het echte leven gaat om individuele menselijke relaties, met hun complexiteit, dubbelzinnigheid en raadselachtigheid. Het gangbare politieke bedrijf is weerzinwekkend, vaak hinderlijk maar in de kern irrelevant, zo is de strekking klaarblijkelijk. Veel hoop dat het de moeite loont om aan die politiek van machtsmisbruik en corruptie iets te doen heeft Dylan hier klaarblijkelijk – en helaas – niet Oplossingen evenmin. Maar Dylan is songschrijver en zanger, geen politiek theoreticus, en van politieke pamflettenschrijverij op rijm heeft hij nooit veel moeten hebben. Maar wat je ook van die opvatting kunt denken, een apolitieke opvatting is het zeer zeker niet.

Ook John Wesley Harding kent dus de nodige personages. Hun rol is raadselachtiger dan ooit, ze zijn vaak onherkenbaar veranderd. Maar het zijn niet meer- zoals in de songs op Blonde on Blonde – geen figuranten meer. Ze krijgen iopeens serieuze rollen, soms hoofdrollen toebedeeld. Het is tijd om het eens over een enkel nummer van het album te hebben: het titelnummer.

En ja, in John Wesley Harding is het meteen goed raak. Hoofdrolspeler hier is de mythische Wild-West-bandiet van deze naam, al heeft Dylan de man van een g achter de Hardin voorzien. Het is het outlawverhaal van een Robin-Hood-figuur die het voor de armen opneemt en keer op keer aan de armen van de wet weet te ontstappen. Standaard Guthrie. – totdat je de tekst beter bekijkt. Een "friend of the poor" die "travelled with a gun in every hand" kan nog net, alhoewel zo’macho-pose niet bij een Robin Hood past. Maar wat dei outlow precies uitspookt blijft in het hele lied buiengewoon vaag. Een vreemd incident in Chaynee County – bedrieglijk irrelevante concreetheid opeens! - in het tweede couplet, waarin "soon the situation was all but straightened out" verheldert niet veel. Welke 'situation"? Van het slotcouplet worden we niet veel wijzer. "No charge against him could they prove", krijgen we te horen. Wat voor aanklachten? En wil dat ook zeggen dat de aanklachten niet klopten? Dylan laat ons in het ongewisse, iets dat soms zijn hoogste levensdoel schijnt te zijn.

Een hint geven de slotregels van elk van de drie coupletten. "He was never known to hurt an honest man", luidt de eerste. "For he was always known to lend a helping hand" de tweede. En de slotzin: "He was never known to make a foolish move." Hier staat dus níét dat de outlaw nooit een eerlijk man kwaad deed, nooit iets doms deed en altijd de helpende hand bood. Er staat alleen dat men dat dácht of meende ter wéten. Het lied beschrijft niet wat John Wesley werkelijk wel of niet gedaan heeft, voor de armen en in strijd met het gezag. Het lied beschrijft – met onderhuidse en vernietigende ironie - enkel de reputatie van John Wesley Harding. De outlaw zelf is spoorloos in wat haast een postmoderne verdwijntruc lijkt.

Toch is ook dat weer niet het einde van het liedje. De mythe van de outlaw als rebelse volksheld – een negentiende-eeuwse Che Guevara – stelt Dylan tegen een streng moralistisch daglicht. Maar de criteria waaraan de mythische held wordt beoordeeld zijn kraakhelder: opkomen voor de armen, eerlijke mensen geen haar krenken, mensen in nood helpen, en het gezag trotseren. Aan die criteria zelf twijfelt de zanger hier niet.

John Wesley Harding is geen kritiekloze verheerlijking van rebelse wetteloosheid. Maar het is ook geen simplistische afwijzing ervan. Opstandigheid is uitstekend, maar dan wel eerlijk en zorgvuldig en met een zorgzaam hart, dát haal ik eruit. "To live outside the law you must be honest", zong Dylan al in 1966 in Absolutely Sweet Mary. Een pleidooi voor eerlijkheid doet Dylan hier, een eerlijkheid en integriteit die juist opstandigen in acht horen te nemen. Dat kunnen teveel linkse mensen ook vandaag nog in hun zak steken.

(Misschien binnenkort meer over dit prachtige album. Als ik zin heb, en anders niet. Maar ik ga dit maar eens snel online zetten).

(update 2 feb. : titel was natuurlijk verkeerd, 1968 is 40 jaar geleden, niet 30. Ik moet duidelijk nog ff bij de les komen, maar dat doe ik lekker rustig aan :-P )

Wilders, politie OM - met zulke vijanden hebben we haast geen vrienden meer nodig

2008-01-13T23:25:00.000+01:00

Politieagenten in Amsterdam pakten ook vandaag weer mensen op die met anti-Wilders-posters de straat op gingen. Deze keer gingen niet alleen mensen van de Internationale Socialisten een paar uur in de cel, maar ook Tofik Dibi, parlementslid van GroenLinks.

De politie – en het Openbaar Ministerie (OM), dat bedacht heeft dat de posters te ver gingen – bewijzen met hun aanpak de strijd tegen Wilders en zijn vergiftige politiek een geweldige dienst. Vrijwel heel Nederland heeft inmiddels kennis genomen van de poster, de halve bevolking heeft er langzamerhand wel een plaatje van gezien op internet. Een dure reclamecampagne tegen Wilders had nooit effectiever kunnen zijn dan dit. Dank aan de geüniformeerde knuppels met hun knuppels, en vooral aan hun opdrachtgevers. Met zulke vijanden hebben we bijna geen vrienden meer nodig.

Geert Wilders voegt nog een boel vrolijkheid aan de hete cocktail toe. Gisteren nog vertelde de politie dat Wilders een klacht wegens smaad had ingediend. Zo ontstond het beeld dat de politie als het ware als inleenknokploeg van Wilders opereerde. Zo ongeveer beschreef ik de verhoudingen gisteren nog. Maar nu zegt Wilders dat de politie die mensen van de IS - "een abjecte club" volgens hem, dat dan weer wel – "hun gang (had) moeten laten gaan." Redenering: als ik wil kunnen zeggen wat ik wil, dan zij ook maar, dat staat wat minder absurd. Hij ontkent ook dat hij een klacht heeft ingediend.

Dit is waarlijk humor. Het betekent dat één van de twee liegt: de politie, met hun verhaal over de smaadklacht - of Wilders, met zijn ontkenning. Dat laatste is niet uitgesloten: wellicht zag Wilders pas vandaag, na de tweede arrestatieronde en de grote media-aandacht ervoor, dat het arresteren van mensen die de spot met hem dreven, misschien niet zo’n handige zet was. Maar voor hetzelfde gild wilde het OM zich verschuilen achter een niet-bestaande klacht om zijn eigen repressieve aanpak een mooier glansje te geven: bescherming van die arme, door smaad belaagde Geert. Humanitaire interventie op de pleinen van Amsterdam!

Hoe het ook zit, de oproep van Wilders om de posteraars met rust te laten toont bepaald niet werkelijk zijn democratische vrijheidsliefde aan. Zijn motief is waarschijnlijk voor een deel een poging om nog ene beetej consequent te lijken, Met het oog op zijn Koran-film heeft hij de riedel van de vrijheid van meningsuiting nodig tegenover degenen die zeggen dat hij ontoelaatbaar te ver gaat. Daarbij komt waarschijnlijk dat hij nu de tegenwind begint te voelen. Elke arrestatie vanwege die poster betekent weer duizenden mensen die van de poster te horen krijgen. Elke in beslag genomen poster staat voor tientallen nieuwe bestellingen, en voor mensen die besluiten om nu óók de straat op te gaan.

Zo draagt het politieoptreden bij tot datgene wat tot nu toe zo pijnlijk ontbrak: een zichtbaar tegengeluid, een openlijk op straat actieve beweging, tegen het racistische islamofobe gif dat Wilders en zijn PVV dag in dag uit verspreiden. Wilders heeft er daarom belang bij dat dit soort arrestaties onmiddellijk ophouden – in de hoplijk ijdele hoop dat daarmee de heisa snel verdwijnt, en de protesten beperkt blijven.

De grap is intussen dat het allemaal nauwelijks meer uitmaakt, meer arrestaties of niet meer arrestaties. Als de politie stopt met deze arrestaties, als het OM zijn pogingen om deze poster van straat te houden opgeeft, dan hebben de actievoerders gewonnen tegen de staatsmacht. Dan kunnen ze de met succes verdedigde democratische ruimte met des te groter zelfvertrouwen benutten om het geluid tegen Wilders en waar hij voor staat voortvarend te benutten en verder te vergroten. Intussen zal er ook wel tijd zijn om klachten in te dienen vanwege de – achteraf dan vast wel officieel onrechtmatige – arrestaties.

Maar als de arrestaties doorgaan, als het OM nog even vasthoudt, dan zal de commotie verder toenemen. Krijgen we binnenkort de halve GroenLinksfractie die gevankelijk wordt afgevoerd, in het gezelschap van de betere cabaretiers, columnisten en romanschrijvers? Misschien bedenkt Doekle Terpstra zich alsnog en wil hij ook wel met d de anti-Wilders-poster op straat, of is dat dan toch weer te polariserend? Maar vooral: hoe lang duurt het voor uit kleine groepjes verkopers posterverspreiders uitgroeien grotere groepen betogers ontstaan? En wat gaat de minister straks zeggen op vragen in de Tweede Kamer, als dit zo doorgaat? Hoe langer het OM op deze koers doorgaat, hoe groter de afgang die er aan komt.

En Wilders zal zich aan de afgang niet kunnen onttrekken, hoe hard hij ook roept dat deze posters moeten kunnen. Het zijn en blijven anti-Wilders posters die de toorn van het Gezag oproepen, het is en blijft een anti-Wilders-geluid dat op deze manier sterk in the picture komt. En bij al zijn democratisch gepraat zijn we intussen ook niet vergeten dat dit niet meer is dan een handigheidje, een pose als vrijheidsheld. Hij blijft de man die moskeeën wil dwarsbomen en de koran wil verbieden, hij blijft de man die een grote bevolkingsgroep feitelijk tot tweederangsburgers wil maken. Hij blijft een anti-democratisch politicus.

Maar als hij met zijn oproepen om de mensen met de poster hun gang te laten gaan wat extra moeilijkheiden voor eeen op hol geslagen gezag helpt creëren, is dat zeer welkom. Laten deze twee bolwerken van reactie elkaar maar lekker dwarsbomen. Dat komt de dwarsbomers van Wilders alleen maar weer ten goede. Dank, mensen! Dank!

Wilders laat politie los op tegenstanders

2008-01-12T21:44:00.000+01:00

Wilders heeft het weer voor elkaar. Hij heeft de Amsterdamse politie losgelaten op mensen die in de openbare ruimte zijn hatelijke politiek aan de kaak stelden. Vanmiddag pakte die Amsterdamse politie op de Dappermarkt in Amsterdam drie mensen van de Internationale Socialisten (IS) op. Zij waren posters aan het verspreiden met de kop van Wilders en de tekst "Extremist – brengt u en de samenleving ernstige schade toe". De politie beweert dat Grote Geert Himself een klacht had ingediend, wegens smaad. Op het weblog van de Internationale Socialisten lees je een verslag. Ook de hoofdredacteur daarvan, Pepijn Brandon, was trouwens één van de opgepakte actievoerders.

Zo zien we weer eens hoe Wilders de vrijheid van meningsuiting, waar hij bij zijn infame Koran-filmproject ongetwijfeld weer luidruchtig een beroep op zal doen, in werkelijkheid opvat. Wilders mag alles zeggen over Islam, moslims, de 'linkse pers', en iedereen die Wilders van ongezouten repliek wil dienen. De ongezouten repliek zelf, kritiek op Wilders, of die nu satirisch is in posterformaat, inhoudelijk, in columnvorm, als discussiebijeenkomst of als brief van Doekle Terpstra – dat gaat echter allemaal te ver.

Het stuk van Terpstra bijvoorbeeld was meteen een "abjecte brief van een gevaarlijke man", volgens Wilders. Een discussiebijeenkomst op de Universiteit van Amsterdam (UVA) van de Internationale Socialisten en anderen over de vraag hoe om te gaan met de dreiging die van Wilders en zijn politiek uitgaat, had volgens Bosma (fractielid van Wilders’ PVV) nooit medewerking van de UVA mogen krijgen. Een website tegen Wilders' haatzaaierij, niet ten onrechte tegenhaatzaaierij.nl genoemd, was volgens Wilders ook al een bijdrage aan een sfeer van "haat en agressie" de de weg vrij zou maken voor "buitenwettelijke middelen" – tegen hem. De site wordt inmiddels trouwens niet meer onderhouden. De paar mails die er dagelijks nog binnenkomen bestaan nog vrijwel uitsluitend uit haatmail, zo lezen we op die website. Vandaar dus. Wie intimideert nu wie?!

En nu dus waren de kameraden van de IS en hun posters doelwit van Wilders. Opmerkelijk hierin is trouwens de rol van de Amsterdamse politie – en van degene die daaavoor de verantwoordelijkheid dragen. Agenten als uitvoerders van de wensen van Wilders, het is op zijn minst opmerkelijk. Het enige wat Wilders langzamerhand nog een beetje onderscheidt van een klassiek fascistisch politicus is hrt feit dat hij niet actief bezig is met het opzetten van een eigen gewelddadige beweging op straat, eigen knokploegen en paramilitaire toestanden. Maar waarom zou hij ook, nu het Amsterdamse politiekorps klaarblijkelijk best als Wilders' knokploeg wil optreden?

Ten slotte de media. NRC, nu.nl en nieuws.nl vinden de grove aantasting van de vrijheid van meningsuiting van tegenstanders van Wilders blijkbaar niet de moeite waard. De Volkskrant geeft wel een summier verslagje. Daarin ontbreekt de opmerking van Pepijn Brandon uit het persbericht, wèl te lezen op het IS-weblog: "Het is absurd dat juist een politicus die dagelijks grove beledigingen uit tegen een hele bevolkingsgroep een zich hierbij beroept op de vrijheid van meningsuiting, op deze manier ons de mond probeert te snoeren" - een toch nogal cruciaal deel van de reactie van de actievoerders.

Trouw geeft in haar korte berichtje dat citaat wel. De Telegraaf weer niet – maar die laat weer wèl de poster tegen Wilders waar het om ging op haar website zien. Daarmee laat die krant – doorgaans spreekbuis van rechts, totaal tegenovergesteld aan alles waar ik voor sta - zien nog een klein beetje lef te hebben, iets dat in deze materie in vrijwel alle andere media ontbreekt. Gaat de Amsterdamse politie nu ook het kantoor van De Telegraaf binnenvallen om deze daad van 'smaad' aan te pakken? Van een béétje knokploeg van Wilders verwacht ik niet minder.

Nieuwjaarsboodschap

2008-01-07T01:00:00.000+01:00

Ja, ik weet het, trouwe lezeressen en lezers: er heerst een naargeestige stilte op dit weblog. De rooieravotr heeft het eventjes gehad met bijna alles en bijna iedereen. Moe, somber, en moe.

Heel even heb ik overwogen om 2008 maar over te slaan en in 2009 te kijken hoe de zaak ervoor staat: welke van de identieke miljonairsklonen het Witte Huis heeft bezet, of het water Utrecht en Rotterdam al in de golven heeft doen verdwijnen, of het junta van Wilders en Verdonk haar deportatie- en liquidatiebeleid al op de rails heeft. Maar ik heb goede hoop dat het ruim voor die tijd wel weer zodanig gaat kriebelen dat ook dit weblog weer een wat minder grimmige vulling krijgt, in een iets hogere frequentie ook.

In de tussentijd, to keep the good customers satisfied - dank alvast aan iedereen die blijft checken nu en dan of er weer leven in komt - , een nieuw liedje, en een oud gedicht. het nieuwe liedje, een heerlijk eenvoudig banjodeuntje, een lekkere meezinger. Het heet: "Sick of the world", en is gemaakt door Chris Floyd. Ik heb het gevonden op zijn prachtige politieke sombermansweblog Empire Burlesque. Het gedicht heet "Do not go gentle into that good night", en is van één van de grootste dichters uit het Engelse taalgebied, Dylan Thomas. Beide links bevatten tekst en geluidsopname. Geniet ervan. Ennuh.... allemaal de beste wensen voor 2008...

Beatrix tegen Wilders

2007-12-27T17:01:00.000+01:00

Koningin Beatrix spreekt haar jaarlijkse kerstboodschap uit, vol van de gebruikelijke vrede en verdraagzaamheid maar wat scherper van toonzetting, en iets duidelijker geadresseerd aan bepaalde niet nader genoemde politici. Eén van de doelwitten, Wilders, bijt terug en wil de koningin de regering uit werken zodat ze alleen nog maar linten hoeft door te knippen. Premier Balkenende, plus een Kamermeerderheid, neemt het op voor de koningin en ontkent dat de koningin haar woorden speciaal tegen Wilders richtte. Commotie alom.

De hele rel is een prachtige symbolische samenvatting van het afgelopen jaar. Hard islamofoob racisme bij monde van Wilders wordt tegengesproken door softe pleidooien voor multicultureel samenleven, deze keer verwoord door Beatrix. Vervolgens moet zo ongeveer de complete textielindustrie er aan te pas komen om enorme aantallen mantels der liefde en natte dekens te produceren om het conflict mee te bedekken.

Wat moet een beetje socialist met zoiets? Hoe reageert een socialist – principieel antiracist èn als democraat principieel anti-monarchist – als een racist als Wilders botst met het erfelijk staatshoofd? Goedkope antwoorden liggen voor de hand, beide kanten op. Vreugde dat iemand van naam het nu eens tegen Wilders' haatdragend gestook opneemt kan tot een links-verpakt 'Leve de Koningin' leiden. Diepe afkeer van heel het idee dat iemand vanwege geboorte een paleis mag bewonen, aan het hoofd van een staat mag staan en kerstboodschappen mag deponeren in de ether kan anderen tot een eveneens progressief-vermomd 'Leve de Republiek!'verleiden. Bij weer anderen zal afkeer van het héle spektakel tot gelijktijdige afwijzing van zowel de demagoog als de monarch leiden, of tot de houding van dat Afrikaanse spreekwoord: "Als twee olifanten ruzie maken, kan de muis zich beter uit de voeten maken", of woorden van die strekking.

Geen van de drie reacties zijn adequaat. Dat wordt hopelijk helder als de de botsing tussen Wilders en de koningin beter bekijken. Wilders valt de toespraak van Beatrix aan op precies d’t element wat er goed aan is, op uitspraken als deze: "Grofheid in woord en daad tast de verdraagzaamheid aan. Discussies ontaarden in verharde verhoudingen. In zo’n sfeer worden mensen al snel als groep over één kam geschoren en worden vooroordelen als waarheid aangenomen. Daarmee erodeert de gemeenschapszin." Wie kan er aan twijfelen dat het verwijt va grofheid aan Wilders was geadresseerd, en dat de groep die volgens Beatrix niet over één kam mag worden geschoten, vooral door Moslims wordt gevormd?

Wilders’ verwijt maakt duidelijk dat hij zich doelwit voelt van de vorstelijke toorn: "De naam PVV staat er nog net niet in. Maar het is een politieke toespraak tegen ons, waarin het multiculti-ideaal wordt opgehemeld, door iemand die niet is gekozen en die ik niet kan aanspreken." Eerst maar een vraagje voor Wilders: zou hij daar ook over begonnen zijn als de koningin de verdraagzaamheid vooral bedreigd zou zien door Koran, Boerka, fundamentalisme en suikerfeest? Als Beatrix in haar kerstboodschap vooral de Joods-Christelijke wortels van de Nederlandse cultuur in gevaar zag komen door 'islamisering', al dan niet verpakt als tsunami, zou Wilders dan ook zo boos geworden zijn? Of heeft Wilders alleen bezwaar tegen politieke uitspraken van Beatrix als het de 'verkeerde' uitspraken zijn?

Natuurlijk kun je een discussie hebben over de bevoegdheden van een ongekozen staatshoofd. Natuurlijk hoort de koningin niet alleen, zoals Wilders wil maar vanuit een principieel andere invalshoek,de regering te verlaten, maar tevens haar paleis, met achterlating van haar bevoegdheid als staatshoofd. Ongetwijfeld zal een woningcorporatie in het nabijgelegen Soest wel een fatsoenlijke huurwoning voor haar weten te vinden, en haar reïntegratie op de arbeidsmarkt laat ik met groot genoegen aan het UWV over. Maar republiek of monarchie is niet de werkelijke inzet in deze rel. Racisme tegen antiracisme, daar draait het nu om.

Als Wilders de woorden van Beatrix opvat als aanval op het racisme van zijn PVV heeft hij natuurlijk gelijk. En het is slap van die politici zoals Mariëtte Hamers van de PvdA, die in de woorden “geen verwijzing naar hem als persoon” kunnen vinden, om te ontkennen dat Wilders wel degelijk de geadresseerde is. Precies die onderhuidse verwijzing naar Wilders en zijn politiek zijn de kracht in de kerstboodschap van de koningin. Verder waren haar woorden weinig schokkend, een jaarlijks ritueel. "De koningin roept elk jaar op tot vrede en verdraagzaamheid", stelt een SP-woordvoerder droogjes. Zo is het ook, maar de worden tegen generaliseren tegen bevolkingsgroepen en tegen vooroordelen gingen verder dan de gebruikelijke clichés.

Hier past dan ook duidelijkheid: de woorden uit de kerstboodschap waar Wilders aanstoot aan neemt zijn goede en juiste woorden, zij het nog veel te voorzichtig. Beatrix heeft hier gelijk, heel simpel, en linkse mensen doen er goed aan dat gelijk – een progressief, antiracistisch gelijk – en goed en uitdagend in te wrijven

Tegelijk moet dat met nauwkeurigheid. We verdedigen deze uitspraken van de koningin, maar we verdedigen iet die koningin als zodanig. Ze heeft gelijk op dit ene specifieke punt, in deze ene specifieke discussie. Niet meer. Maar ook niet minder.

Er is een tegenwerping. Het is nogal makkelijk, zou je kunnen zeggen, om vanuit je prachtige en goedbeschermde paleis de witte mensen in arme wijken te vermanen dat ze aardig moeten zijn tegen hun Marokkaanse buren. "Het wordt hoog tijd, Uwe Majesteit, dat U eens een halfjaartje in Kanaleneiland doorbrengt" stelt iemand in een reactie op de berichtgeving.

Bij die klacht kan ik me iets voorstellen. Natuurlijk heeft iemand uit de top van de heersende klasse enen geloofwaardigheidsprobleem van jewelste als ze progressieve dingen gaat zeggen. Maar dat is nu niet de kern. Ongetwijfeld weet de koningin niet werkelijk hoe het is in arme wijken. Misschien is ze wel hypocriet, wie weet? Maar de vraag is niet: heeft ze voldoende begrip voor armoede? De vraag is ook niet: meent ze wat ze zegt? De vraag is heel simpel: klopt het wat ze zegt? Spreekt ze op dit punt de waarheid, en een waarheid die nodig gezegd moet worden? Het antwoord op die kernvraag is wat mij betreft ja.

Nogal pijnlijk aan de uitspraken van Beatrix is niet zozeer het feit dat de koningin ze doet. Wie daar vanauit ene links antiracistisch perspectief schamper over doet, richt zijn woede verkeerd. De vraag is niet: waarom uitgerekend de koningin op deze toer? De vraag moet zijn: waarom anderen níét? Ik wil dit soort stellingnames – maar dan robuuster, helderder, en gecombineerd met bijbehorende demonstratieve en politieke activiteit – horen van Jan Marijnissen, van Agnes Jongerius van de FNV, van Femke Halsema – en niet alleen van Beatrix, Maxima of Doekle Terpstra.

Ik wil een brede linkse beweging tegen het soort van giftige politiek die Wilders propageert. Maar om dat te doen, moet elk progressieve geluid op dit punt krachtig ondersteund, aangemoedigd, toegejuicht en voor verder antiracistisch activisme benut worden – uit welke merkwaardige mond dat progressieve geluid ook komt.

Democratie, revolutie en de ontwikkelingen in Venezuela (deel 3)

2007-12-26T21:12:00.000+01:00

De vorming van de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela toont geenszins aan dat venezuela in een dictatuur-Cubaanse-stijl verandert. Hoe zit dat met het andere verwijt van oppositie-intellectueel Teodor Petkoff aan de doelstellingen van Chavez (zie deel 2 van deze reeks): het 'eeuwige aanblijven' van Chavez, zoals dat later ook in het grondwetsvoorstel was opgenomen?

Dat voorstel behelsde het schrappen van de bepaling dat een president niet meer dan twee ambtstermijnen mocht krijgen. Anders gezegd: kiezers konden hem zo vaak als zij wilden tot president kiezen en herkiezen. Van een besluit van Chavez zelf om zich het eeuwige presidentschap toe te eigenen was totaal geen sprake. Dat maakt de uitspraak van Petkoff al tamelijk leugenachtig.

Nu kun je over de bepaling zelf verschillend denken, Het argument voor beperking van ambtstermijnen heeft een democratisch aspect: je voorkomt dat iemand zodanig vergroeit met de machtsstructuur, en tegelijk zo verslaafd raakt aan die macht, dat een oppositie feitelijk kansloos wordt een gekozen president steeds meer een autoritaire sterke man wordt. Door het aantal ambtstermijnen te beperken doorbreek je dit mechanisme en creëer je meer openheid voor nieuwkomers en oppositionele politici. Dat is de gedachtegang, en helemaal onzinnig uit democratisch oogpunt is dat niet.

Maar er staat iets tegenover: het idee dat niemand anders dan de bevolking uit mag maken of en hoe vaak iemand wordt herkozen - hoe riskant jij of ik het ook mag vinden om iemand eindeloos te herkiezen. Laten mensen die tegen een derde herverkiezing van Chavez zijn, met een sterke kandidaat plus programma komen, de meerderheid overtuigen, en netjes de verkiezingen winnen. Het recht van een democratisch gevormde meerderheid om te kunnen kiezen, en dus herkiezen, mag toch zwaarder wegen dan de wens om de kiezers als het ware tegen zichzelf te beschermen door het onmogelijk te maken om de kandidaat van hun voorkeur te blijven herverkiezen als ze dat willen?

Zelf vind ik het tweede principe – de wil van de meerderheid krijgt voorrang – sterker dan het eerste – niemand mag door eindeloze herverkiezing met de macht vergroeien. Maar ook al was dat niet zo, dan nog: beide principes stoelen op een democratische gedachtegang. Het idee dat door onbeperkte herverkiezing mogelijk te maken de democratie overboord gezet wordt, is misplaatst. Daar komt nog bij dat de afschaffing van de beperking van het aantal ambtstermijnen netjes werd voorgelegd, eerst aan de gekozen volksvertegenwoordiging, en vervolgens via het referendum aan de kiezers zelf. Erg antidemocratisch is dat bepaald niet.

De praktijk laat dat ook zien. De VS beperkt het aantal ambtstermijnen tot twee. Frankrijk niet. Is de VS een democratie, en Frankrijk een dictatuur? Toen Poetin president werd van Rusland, was dat land min of meer een democratie, met min of meer serieuze verkiezingen waarbij niet van te voren totaal vast stond wie ging winnen. De president mocht twee ambtstermijnen dienen, en niet meer. Is door die beperking voorkomen dat Poetin nog meer met de macht is vergroeid en het politieke proces zodanig naar zijn hand heeft weten te zetten dat hij zo ongeveer zijn opvolger kan aanwijzen en voor zichzelf een rol als sterke man met andere functie kan regelen?

Er is simpelweg geen aantoonbaar verband tussen het aantal toegestane ambtstermijnen enerzijds, en het bestaan van sterke democratische verhoudingen en mechanismen anderzijds. Het bezwaar tegen onbeperkte herkiesbaarheid van een president houdt dan ook geen stand.

Een derde thema dat keer op keer in het anti-Chavez-kamp opduikt is het verwijt dat hij de onafhankelijke media zou dwarsbomen of erger. Het verwijt is niet steekhoudend. Maar vooraf mag opgemerkt worden dat critici met ‘onafhankelijke media’ doorgaans commerciële media bedoelen. Die zijn natuurlijk helemaal niet werkelijk onafhankelijk – niet van degenen wiens eigendom ze zijn, niet van het grote geld, niet van de klasse van grote ondernemers wiens spreekbuis ze feitelijk zijn.

Als het waar zou zijn dat Chavez de grote kranten en TV stations van staatswege zou laten overnemen, dan zou dat nog geen inbreuk op de onafhankelijke media zijn, het enige dat zou veranderen is dat die media hun commerciële afhankelijkheid zouden moeten inruilen voor een politieke afhankelijkheid. Of dat een stap vooruit zou zijn, of achteruit, is niet bij voorbaat duidelijk. Dat hangt af van het soort staat dat deze maatregel neemt, en van hoe die maatregel verder wordt doorgevoerd en uitgewerkt. Maar met het ondermijnen van de onafhankelijke media zou zo’n stap niets te maken hebben.

Maar van zo’n stap is niet eens werkelijk sprake, althans niet buiten de paranoïde verbeelding van rechts en uiterst rechts, binnen en buiten Venezuela. Het belangrijkste ‘vergrijp’ waarnaar zij het afgelopen jaar hebben gewezen is de zogenaamde sluiting van het RCTV televisiestation in mei. In werkelijkheid ging het om een doodgewoon besluit van de regering om de etherlicentie van het bedrijf – in handen van een met de oppositie verbonden particuliere onderneming – niet te verlengen. De regering had daar gewoon mee gewacht tot de termijn waarvoor de licentie gold was verstreken.

Redenen voor het besluit waren talloze overtredingen van de wetgeving, maar vooral het feit dat de zender in 2002 rechtstreeks verweven was met de complotteurs die met een staatsgreep Chavez voor korte tijd omverwierpen. Opmerkelijk is niet dat deze zender voor zo’n overduidelijk onwettige betrokkenheid zijn uitzendrechten kwijtraakt. Opmerkelijk is vooral dat Chavez daarmee wacht tot de legale geldigheid van de licentie afliep. Wederom is de bewijsvoering voor de bewering dat Venezuela naar een dictatuur afglijdt niet zeer sterk.

(wordt vervolgd)

Democratie, revolutie en de ontwikkelingen in Venezuela (deel 2)

2007-12-23T18:54:00.000+01:00

Laten we de kern van het veranderingsproces in Venezuela eens in ogenschouw nemen. De deuren naar verandering werden geopend met de verkiezing van Chavez tot president. Hij lanceerde vervolgens veranderingen, eerst bescheiden en vervolgens steeds ingrijpender, waar de arme bevolking baat bij heeft. Onderwijs en gezondheidszorg kwamen beschikbaar voor miljoenen straatarme mensen voor wie dat eerder niet was weggelegd. Keer op keer wonnen Chavez en zijn medestanders verkiezingen: voor het presidentschap, voor een nieuwe grondwet in 1999, voor een Congres, tegen een poging van de oppositie om hem via een tussentijds referendum weg te krijgen.

Oppositiegroepen konden vrijuit campagne voeren, veel media in particuliere handen voerden dag in dag uit campagne tegen Chavez. Toch bleef hij winnen. Het democratische mandaat van Chavez en zijn hervormingen staat boven iedere serieuze twijfel verheven. Het feit dat hij zin krappe nederlaag bij het grondwetshervorming meteen accepteerde heeft zijn positie als niet alleen democratisch gekozen, maar ook democratisch opererend staatshoofd eerder versterkt dan verzwakt.

Mensen die de ontwikkelingen in Venezuela kenschetsen als het stapsgewijs vestigen van een dictatuur gaan hier doorgaans volkomen aan voorbij. Kennelijk zijn vrije verkiezingen slechts een democratisch criterium als die door betrouwbare rechtse politici gewonnen worden. Lukt dat niet, dan is een sluipende staatsgreep (VS 2000: via fraude in Florida naar het Hooggerechtshof dat hertellingen blokkeerde en zo Bush het presidentschap schonk) of een openlijke coup (Venezuela, april 2002, met goedkeuring van Witte Huis en New York Times) een acceptabele optie.

Als gebrek aan electorale democratie niet het argument kan zijn om Venezuela tot dictatuur-in-wording uit te roepen, met wat voor zaken schermen de anti-Bolivariaanse oppositie en hun megafoons in de internationale media dan? Je hoort dan drie verwijten. Chavez wil via grondwetswijziging zichzelf eindeloos aan de macht houden. Hij wil de media naar zijn hand zetten. En hij wil via zijn partij een soort Cubaans 'communisme' opleggen.

Teodor Petkoff, ooit linkse activist maar later één van de intellectuelen die de rechtse oppositie ging steunen, zei het iets meer dan een jaar geleden als volgt. "Natuurlijk is Venezuela geen dictatuur. Maar de plannen van Chavez voor zijn eeuwig aanblijven en het vormen van een eenheidspartij van alle groepen die hem steunen, zijn vege tekenen." Over dat eeuwige aanblijven dadelijk meer. Eerst maar eens die eenheidspartij.

Het gaat hier om het lanceren van de Verenigde Socialistische Partij van Venezuela, de PSUV. Chavez nam hiertoe het initiatief, om daarmee alle voorstanders van de ‘Bolivariaanse Revolutie’ te bundelen, Hij drong er bij de partijen die hem tot dan toe steunden op aan om zichzelf op te heffen en op te gaan in de nieuwe partij.

Het woord ‘eenheidspartij’ duidt op eenheid van voorstanders van Chavez, zijn beleid en zijn programma. Maar tegenstanders spelen behendig in op de associaties die dat woord op kan roepen met politieke formaties die de dictaturen in Oost-Europa bestuurden in de tijd van het 'communisme'. Klassiek voorbeeld is de Socialistische Eenheidspartij van Duitsland (SED), de officiële naam van de Communistische partij zoals die aan de macht was in 'Oost-Duitsland', de DDR. De partij was een product van een fusieproces, tussen de Communistische Partij (KPD) en de Sociaaldemocratische Partij (SPD), door de KPD-leiding afgedwongen onder dekking van de Russische bezettingsmacht. Dat deel van de SPD dat niet mee wilde doen, verdween in de gevangenissen of verhuisde richting Bondsrepubliek ('West-Duitsland'). Andere partijen waren tegen die tijd al met trucs en repressie naar de marge gewerkt of erger.

Het mag duidelijk zijn: de parallel tussen de SED en de PSUV gaat niet verder dan een overeenkomst in woorden. De poging tot eenheid in Venezuela wordt niet onder vreemde bezetting afgedwongen, de oproep richt zich tot medestanders van Chavez en laat de ruimte voor oppositie volledig open. De enige 'sanctie' die Chavez stelde op partijen die niet op wilden gaan in de PSUV is de plicht om dan de regering te verlaten. Bepaald iets anders dan onvrijwillig vertrek, of opsluiting in een stalinistische gevangenis.

Dat de PSUV tegelijk, via Chavez, verbonden is aan de regeringsmacht, en daardoor extra gewicht in de schaal legt, is waar. Hetzelfde gold echter voor de vorming van het CDA in Nederland. Dat CDA werd door drie partijen gevormd toen CDA-er Dries van Agt in de regering zat, en tijdens de verdere vorming was hij premier. Het proces werd voortgezet onder CDA-er premier Lubbers.

Toch hoor ik zelden geluiden over de 'dictatoriale ambities' van deze 'Christelijke Eenheidspartij van Nederland'. En waarom ook? Wat is er, uit het oogpunt van gebruikelijke democratische politiek, mis aan de vorming van één partij uit meerdere partijen om zodoende meer te kunnen bereiken? Als rechts het doet heet het 'politieke hergroepering'. Doet links het, dan is de dictatuur op komst. Wat een onzin.

(wordt vervolgd)

Democratie, revolutie en de ontwikkelingen in Venezuela

2007-12-22T19:26:00.000+01:00

Twee weken geleden stemde in Venezuela een krappe meerderheid tegen een pakket grondwetswijzigingen dat door Chavez en het Congres was ingediend. De uitkomst is een nederlaag, ook al waren lang niet alle voorstellen in het pakket even positief. Een heel redelijke analyse gaf Gregory Wilpert, kort voor de stemming, op de website Venezuelanalysis.com. De rechtse oppositie wordt door de uitslag gesterkt, de Amerikaanse afwijzing van de veranderingen die Chavez helpt aanjagen onder het etiket 'Bolivariaanse Revolutie' kan voor het eerst op een bescheiden verkiezingssucces wijzen.

Maar van nederlagen kun je leren, en uit geluiden van links, in en buiten Venezuela zelf, blijkt dat dit leerproces in volle gang is. Dat maakt het verlies bij het grondwetsreferendum niet zomaar tot een tegenslag, maar tot een zeer nuttige nederlaag. Als de linkse bewegingen in het land goede conclusies trekken, dan kan de beweging in dat land weer richting en vaart krijgen die de latste tijd enigszins is gaan ontbreken. Dan kan de 'Bolivariaanse Revolutie' uitmonden in een iets wat het nog geenszins is: een revolutie.

De grondwetshervorming zelf behandel ik later. Het lijkt me nuttig om eerst eens wat afstand te nemen om het hele proces in Venezuela, plus de discussies erover, wat beter in perspectief te krijgen. Want daaraan schort nogal eens iets wezenlijks. Waar tegenstanders van Chavez en de hervormingen die hij heeft helpen ontketenen uitblinken in totale afwijzing, platte propaganda, laster en leugens, weet links zich vaak geen heldere houding te geven. Te vaak blijft het bij weerleggingen van de rechtse praatjes als zijnde onjuist – waarmee Chavez verder voluit gesteund wordt, met slechts ondergeschikte kritiek.

Mij lijkt dat we daarom twee dingen moeten loskoppelen bij een analyse van de 'Bolivariaanse Revolutie' en dus ook van het grondwetsreferendum. Twee vragen komen daarin op, en die lopen ten onrechte te vaak door elkaar: zijn de hervormingen ondemocratisch, zoals rechts (en sommige linkse groepen) beweren? Maar – en die stap ontbreekt te vaak – als ze niet ondemocratisch zijn, zijn ze daarmee dan ook geschikt voor revolutionaire, socialistische doelen?

Laat me dat nader uitleggen. De vraag of de hervormingen democratisch zijn, gaat uit van de gebruikelijke versie van democratie: vrije verkiezingen om de politieke leiding van een land samen te stellen, meerdere partijen en kandidaten die ruimte hebben om campagne te voeren, pers- en mediavrijheid, vrijheid van meningsuiting en van organisatie. Liberale democratie, democratie-Westerse-stijl, pluralistische democratie, noem het zoals je wilt – de democratie zoals we dat in een land als Nederland kennen. Burgerlijke democratie, om het marxistische woord te gebruiken: een democratie die ingepast is in burgerlijke, oftewel kapitalistische maatschappelijke verhoudingen. "Zijn de hervormingen van Chavez democratisch" betekent hier: zijn ze in strijd met een politiek bestel zoals dat in Nederland, Engeland, de VS als democratisch wordt beschouwd?

De tweede vraag is een andere. Zelfs al is Venezuela democratisch, zelfs al is zowel het beleid van Chavez als zijn grondwetsideeën, democratisch gezien in orde, betekent dit dan ook dat ze het land dichter bij een socialistisch soort maatschappij brengen, dat ze revolutionair van dynamiek zijn, of zo’n revolutionaire dynamiek behulpzaam zijn?

Verwarring tussen deze twee vragen wordt in de hand gewekt omdat het juist bij die tweede vraag óók om democratie gaat, maar dan op een diepere, radicale manier. Burgerlijke democratie is immers beperkte democratie. Verkiezingen raken de politieke bestuurstop, maar niet de top in de economie. Parlementsleden kiezen we met meerderheid van stemmen. Bestuursvoorzitters van Unilever kiezen zij, bij meerderheid van aandelen. In de economie bepaalt het geld, het bezit – niet de bevolking, ook niet alle rechtstreeks betrokkenen.

Met een economie in handen van een kleine groep grote kapitaalsbezitters kun je daar niet van democratie spreken. Dat werkt vervolgens door in de hele maatschappij: investeringsbeslissingen van grote bedrijven kunnen werkgelegenheid scheppen, en slopen. Allerlei persoonlijke connecties tussen de toppen van bedrijfsleven en ambtenarij dragen ertoe bij dat de prioriteiten van de economische top in de politieke top bepaald geen kans lopen om over het hoofd te worden gezien.

Het politieke bestel zelf is ook minder democratisch dan de geldigheid van verkiezingen en de vrijheid om politiek actief te zijn zouden kunnen doen vermoeden. We kiezen vertegenwoordigers. Díe kiezen ministers. En die maken beleid via een grote hiërarchie van ambtenaren. In die ambtelijke top wordt feitelijk het beleid gemaakt, samen met de minister. Daar heb je als kiezer nauwelijks zicht op, en nog minder greep. We kiezen controleurs van de bestuurders, maar de meeste van die bestuurders kiezen we zelf niet, of slechts zeer indirect.

En zelfs waar we die bestuurders wel kunnen kiezen – in de VS bijvoorbeeld, waar je burgemeester, gouverneurs, en – voordat Bush standaard de verkiezingen liet stelen – zelfs het staatshoofd kunt kiezen – blijft er een gat in de democratie. Al die bestuurders staan rechtstreeks in contact met ondernemers – niet met kiezers, aan wie ze slechts één keer per meerdere jaren verantwoording hoeven af te leggen. Zo is het nieuws als ABN-AMRO-topman Groening niet bij premier Balkenende terecht kan om steun aan hem te vragen bij de fusie-perikelen: kennelijk vindt iemand als Groenink het doodnormaal dat de premier als hulpstuk fungeert voor het behartigen van de belangen van topondernemingen. Ik denk niet dat veel mensen die achter de kassa van deze bank werken, zelfs maar op het idee zouden komen dat zij audiëntie zouden kunnen aanvragen bij de minister-president.

Leuker is nog de reden waarom Balkenende niet met Groenink wilde praten: "Volgens de Rijsksvoorlichtingsdienst volgde hij het advies van Bos, die gesprekken met één van de twee partijen onverstandig vond." Dat de premier grote ondernemers bij hun transacties behulpzaam is, vindt ook minister Bos blijkbaar doodgewoon. Arbeiders en consumenten komen in het hele stuk verder niet voor. Dat is de kapitalistische 'democratie' in optima forma.

Mechanismen om gekozenen tussentijds terug te roepen en via tussentijds afgedwongen verkiezingen verhelpen dit niet echt. Voor zulke campagnes is geld nodig, en dat is in handen van ondernemers. Juist in een democratie als de VS die in sommige opzichten verder is doorgevoerd dan in Nederland, staat het hele politieke proces rechtstreeks onder curatele van het grote geld – niet van de bevolking.

Socialistische, revolutionaire verandering beoogt de beperkingen die ondernemersmacht en hiërarchische ambtenarij op de democratie aanbrengt te doorbreken en grondig te ontwortelen. De democratie moet van het politieke naar het hele economische niveau worden uitgebreid: we willen niet slechts onze politici kiezen, maar ook onze bazen, onze chefs, onze directeuren. En we willen die lui op de vingers kijken ook, ze bij meerderheid van stemmen kunnen vervangen ook. Dit is nog maar het begin van een proces waarin we samen de baas zijn, zodat we feitelijk geen bazen meer hebben.

De politiek als geheel moet tegelijk veranderen, van een mechanisme dat de prioriteiten van de grote bedrijven via publieksgerichte massage aan de bevolking weet te slijten, in een mechanisme waarin de prioriteiten van de meerderheid bindend wordt opgelegd aan de economie – die dan ook in handen van de maatschappij als geheel dient te komen. Pas dan kan datgene wat de mensen willen omgezet worden in beleid dat in de belangen en behoeften van de mensen staat.

Dát is waar een socialistisch veranderingsproces uit bestaat: de economie in gemeenschapshanden, het bestuur in alle sectoren van de maatschappij gekozen bij meerderheidsstem, en onder permanent toezicht en zeggenschap van de betrokkenen. Dat is een democratie die pas werkelijk haar naam eer aan doet. De klassieke tekst in de Marxistische traditie over dit onderwerp, over democratie in het kapitalisme, en op weg naar socialisme, blijft wat mij betreft Staat en Revolutie van Vladimir Iljitsj Lenin. Het bovenstaande heeft in ruime mate geprofiteerd van het soort analyse dat daar wordt gemaakt.

Terug naar Venezuela. Zijn de grondwetshervormingen in strijd met de democratische beginselen, in de gangbare beperkte zin? En als ze daarmee niet botsen, zijn ze ook handvaten voor die verdergaande soort van democratie, revolutionaire stappen richting socialistische maatschappij? Daarover meer in volgende delen.

(wordt vervolgd)

Mak en Melching in Europa (deel 2)

2007-12-13T22:53:00.000+01:00

Melching zou in zijn kritiek op Mak en de serie 'In Europa' wat sterker staan als zijn eigen betoog nauwkeurig en kloppend was. Zijn kreupele analyse van de grootmachtstatus van Oostenrijk-Hongarije sprak echter al boekdelen. En er is meer. Melching zegt dat in de serie Russische soldaten in Frankrijk een oorlog helpen voeren die "niet de hunne is". Melching daarover: "wat krijgen we nou? Frankrijk en Rusland waren al sinds 1894 trouwe bondgenoten (…) Rusland leende soldaten uit om de tekorten in Frankrijk op te vullen."

Ja, dat kan allemaal best wezen. De Russische tsaar en de Franse president waren bondgenoten, maar aan de Russische soldaten was niets gevraagd. Blijkbaar vindt Melching het normaal dat die her en der uitgeleend kunnen worden, zonder dat ze daar iets over te zeggen hebben. Maar werd de oorlog van tsaar en president daarmee de oorlog van die soldaten zelf? Weet Melching niet dat Russische regimenten in de zomer van 1917 ook in Frankrijk aan het muiten sloegen, en slechts met kanonnenvuur weer onderworpen konden worden?

Leon Trotski beschrijft de gebeurtenissen in mooie passages tegen het eind van hoofdstuk 34 van zijn magistrale ‘Geschiedenis van de Russische Revolutie’ (de link is naar de Engelse vertaling; de Nederlandse vertaling staat nog niet compleet online). Maar dat boek zal wel niet goed genoetg zijn voor onze vakhistoricus, de schrijver één van de zowel door Melching als Mak verfoeide 'onverantwoordelijke leiders'. Is het Melching trouwens ook ontgaan dat juist ook de muiterijen van regimenten in Petrograd zelf beslissend bijdroegen tot de val van de tsaar in maart 1917, en daarmee tot de Russische Revolutie? Russische soldaten maakten al doende heel duidelijk dat deze oorlog 'niet de hunne' was – niet in Frankrijk, en niet in Rusland zelf.

Melching gaat nader in op de – inderdaad problematische – kijk van Mak op de Europese geschiedenis. Maks idee is dat de massa de macht in handen gaf, en hem keer op keer weggaf aan gevaarlijke leiders. "Dat leidde tot twee wereldoorlogen en gruwelijke dictaturen", zo verwoordt Melching Maks visie.

Dan vraagt hij zich af: "van wie had de massa die macht dan in eerste instantie gekregen?" Dat de massa die macht – door strijd te voeren voor algemeen kiesrecht bijvoorbeeld – deels zelf zou kunnen hebben veróverd, komt niet bij de hooggeleerde heer op. Maar toch raakt hij daarmee een gevoelige zenuw in Maks redenering.

Je kunt namelijk nog een stap verder gaan en vragen: hád de massa aan het begin werkelijk 'de' macht wel in handen, en was ze dus wel in een positie om die weer weg te geven? Dat algemeen kiesrecht was lang niet overal van kracht, en zelfs waar dat wel het geval was, bleef de invloed van bijvoorbeeld generaals en hoge bureaucraten sterk, en nam de macht van grote bedrijven en hun eigenaars zelfs nog toe. Waar was dan wel die macht van de massa? Mak is hier niet overtuigend, maar Melching vraagt niet echt door.

Melching wijst vervolgens op gebeurtenissen waardoor de massa haar vermeende macht dan weer kwijt zou raken. Zij gaf die macht inderdaad niet weg, de macht werd van de massa afgepakt, daarin heeft Melching - voorzover de massa macht bezat dus – wel gelijk. Maar het gaat meteen daarop weer mis als hij beschrijft hoe en wat. "Lenin en Stalin kwamen aan de macht door een staatsgreep." Mak geeft een zinnige repliek aan Melching door te vragen wanneer Stalin dan wel zijn staatsgreep pleegde. "Heeft hij het over de Oktoberrevolutie, of over de moord op Kirov in 1934, waarop doelt hij eigenlijk?" Stalin vestigde zijn macht in een sluipend, nu en dan schoksgewijs versneld proces waarin een staatsbureaucratie hara macht vestigt ten koste van allengs zwakkere resten van de revolutionaire democratie die in Oktober 1917 in de Oktoberrevolutie was doorgebroken. Van een 'staatsgreep' van Stalin, compleet met datum en al, was inderdaad niet overduidelijk sprake.

Van een staatsgreep van Lenin nog veel minder trouwens – en dát laat Mak dan weer liggen. Dat komt vermoedelijk omdat ook voor hem Lenin één van de schurken uit het stuk is, één van die "onverantwoordelijke leiders" die ons "gruwelijke dictaturen" hebben opgeleverd. Het is misschien een taai en door vrijwel iedereen geloofd sprookje, maar wel een sprookje.

De zogeheten Oktoberrevolutie van 1917, die gewapende opstand van enkele tienduizenden Rode Gardisten en revolutionaire soldaten, deed niets meer dan de restanten van een volstrekt gediscrediteerde Voorlopige Regering van premier Kerenski wegvagen, om daarmee een weg te banen voor de macht van gekozen raden van arbeiders-, soldaten- en boerenafgevaardigden, de zogeheten Sovjets. Dit was geen staatsgreep, beste heren Mak en Melching. Dit de climax van een revolutie, en één waarin de ‘massa’ nu eens wèrkelijk bezig was de macht in handen te nemen, en zich die macht slechts na een zeer hardnekkige en bloedige strijd liet ontnemen.

Melching verwijt Mak dat hij de Europeanen van destijds als dommeriken neerzet. Inderdaad stoort ook mij het hele kernidee van Mak en de serie: de massa had de macht, de massa heeft het verprutst door die macht weg te geven aan foute types. Die hypothese lijkt me niet alleen onjuist, maar opent – mede daardoor - ook de deur naar het elitaire en antidemocratische idee dat de macht in handen van de meerderheid van de bevolking dus niet in goede handen is.

Maar Melching doet Mak ook wel enigszins onrecht. Als Mak verzucht: "Hoe konden de mensen toch zo stom zijn?" dan ziet Melching hierin alleen maar arrogante neerbuigendheid. Mij lijkt het veel aannemelijker om hierin oprechte verbazing te zien: hoe hééft dit allemaal kunnen gebeuren? De 'domheid' van de mensen behoeft bij Mak juist een verklaring, die is voor hem blijkbaar bepaald niet vanzelfsprekend. En als de serie van Mak ertoe bijdraagt dat meer mensen zich dit soort vragen gaan stellen is dat een goede zaak, hoezeer ik het met veel van zijn redeneringen oneens ben.

Het begrijpen van het verleden is met het stellen van dit soort vragen gediend, ook als de antwoorden die Mak geeft niet bevredigen. Het inzicht in machtsmechanismen die nog steeds werken en waar de beantwoording van die vraag een bijdrage aan levert, heeft maar al te zeer een actuele waarde. Want aan "onverantwoordelijke leiders" die aan de "massa" het beetje macht dat ze, dat we, hebben veroverd afhandig proberen te maken, ontbreekt het vandaag allerminst. Ik heb namelijk geen zin in een ingelast deel 36, over de onweerstaanbare opkomst van Geert Wilders. Intussen zou ik tegen Geert Mak en de mensen die de documentaire maken willen zeggen: gewoon doorgaan, en laat historici maar in hun vak gaarkoken zolang ze niet verder komen dan misplaatste pedanterie.

Mak en Melching in Europa

2007-12-13T00:34:00.000+01:00

Sinds een paar weken vertoont de VPR een televisieserie over de Eurp[ese geschiedenis, onder de titel 'In Europa'. De serie is een visuele follow-up van het gelijknamige boek van Geert Mak. Bij de serie hoort ook een website, onder de originele naam 'In Europa'. Het wachten is nog op de verfilming, en de musicalproductie verzorgd door Joop van der Ende.

Ik heb nog geen aflevering gezien, eerlijk gezegd. Niet uit desinteresse, maar omdat ik sowieso weinig TV kijk, en er domweg nog niet toe kom de afleveringen via internet te gaan bekijken. Wel heb ik op de mooie website rondgekeken, en volg ik met belangstelling de publiciteit rond deze serie. Want het met beeldmateriaal en interviews inzichtelijk maken van de recente geschiedenis van dit werelddeel voor een breed publiek vind ik een zeer zinnige, sympathieke onderneming. Dat de kwaliteit ervan volgens minstens één vakhistoricus de toets der kritiek niet kan doorstaan vraagt dan ook enige aandacht. Per slot van rekening heb ik, ergens in het grijze verleden, eens een studie geschiedenis gevolgd. En, zoals dat met studies gaat: eerst volg je de studie, en dan volgt de studie jou.

De vertoornde vakhistoricus is Willem Melching. In een artikel in De Volkskrant noemt hij enkele fouten. In de serie zien we een man van de Eifeltoren springen. In 1912, volgens de serie, en hij probeerde of hij kon vliegen. In 1901, schrijft Melching streng, en hij testte alleen maar een parachute. Verder situeert Maks serie het uitgaanscentrum van Berlijn aan de Alexanderplatz. Fout, bromt Melching, dat moest de Friedrichsstrasse zijn, en verder het westen van de stad. Dat soort zaken.

Iets ernstiger is het verwijt dat de serie een kaart van Duitsland uit 1945 presenteert als een kaart uit het begin van de eeuw. Ook is het wat slordig om het Oostenrijks-Hongaarse rijk tot aan de Zwarte Zee te laten doorlopen, terwijl aan die kust de staten Roemenië en Bulgarije lagen.

Wat moeten we hiermee? Ik voel wel mee met de ergernis van Geert Mak, en met diens sarcastische opmerking: "Het is en blijft knap werk, een oordeel vellen over een serie van 35 delen, op basis van anderhalve aflevering." Mak gaat kort in op de vermeende fouten: inderdaad, hij had moeten zeggen 'bijna tot aan de Zwarte Zee' Inderdaad, de reden van de sprong van de Eiffeltoren was verkeerd weergegeven. Maar de kaart, zo legt Mak uit, was wel degelijk uit het begin van de eeuw. Alleen werd die later gefilmd, in het ballingsoord van kiezer Wilhelm II. Heel veel stelt het allemaal niet voor, bij nadere beschouwing.

Maar Melching ging verder dan een kort stuk in de Volkskrant. Een langer stuk in het Historisch Nieuwsblad komt met meer verwijten. Zo sneert hij dat Mak ten onrechte de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie neerzet als een 'supermacht'. Nee, zegt Melching: "Oostenrijk was weliswaar na Rusland qua oppervlakte weliswaar het grootste land van Europa, maar het rijk was verdeeld over talloze nationaliteriten, die zich graag los wilden maken van Wenen."

Dat is een hele rare conclusie van mijnheer Melching, en niet alleem omdat ik nog nooit een taal gezien heb die zich op eigen houtje van wat dan ook wil losmaken. Heeft hij wel eens van Tsaristisch Rusland gehoord, een land dat ook "verdeeld was over talloze nationaliteiten en talen, die zich graan los wilden maken", in dit geval van Moskou? Of van de Sovjetunie – die aan dit losmakingsproces voor een belangrijk deel ten gronde is gegaan? Of zullen we het eens hebben over de Britse, Franse en Nederlandse koloniale rijken, bijeengeroofd en daardoor ook vol van "talloze nationaliteiten en talen, die zich graag los wilden maken" van het 'moederland'? Is het feit dat een supermacht een heleboel volkeren onder zich heeft, een reden om het geen supermacht te noemen? En is het feit dat een supermacht, door de revoltes van onderworpen volkeren kwetsbaar wordt, een reden om niet van een supermacht te spreken?

Vervolgens komt Melching met een prachige demagogische vergelijking. "De Oostenrijkse staalproductie bedroeg in 1913, aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog, slechts 8 procent van de Amerikaanse en 15 procent van de Duitse. Wèl wist Oostenrijk met 2,6 tegen 2,8 miljoen ton een nipte voorsprong te behouden op… België. Hoezo, supermacht?"

Misschien is deze sneer overweldigend overtuigend voor mensen die behept zijn met de in Nederland helaas gangbare neerbuigendheid jegens België en Belgen. Een hooggeleerd vakhistoricus moet echter beter weten, zeker als hij zoveel kapsones in stelling brengt. België was, na Engeland, het tweede land waar grootschalige industrialisatie op gang kwam. Het kende een voor die tijd geavanceerde steenkool – en hoogovenssector. Het was, niet qua oppervlakte maar wel qua economie, een redelijk grote mogendheid. Het beschikte bovendien over een flink koloniaal rijk, en kwam daarmee tenminste in de buurt van supermachtstatus. Het feit dat Oostenrijk, waar de industrialisatie veel later op gang kwam, dit België qua staalproductie inmiddels had ingehaald, suggereert op zijn minst toch een stevige economische dynamiek. Melchings sneer is dan ook een a-historische domheid.

De openingszinnen van Melchings stuk in De Volkskrant luiden: "De tv-serie ‘In Europa’ bevat feitelijke onjuistheden. Is dat erg? Ja, want feiten zijn de basis van elke historische redenering". Daar kan ik bij deels in vinden. Deels – want jet is een nogal simplistisch idee dat de geschiedenis zou bestaan uit een grote doos vol vaststaande, maar loshangende, feiten, die vervolgens in een redenering passen. Veel van de feiten blijken niet zo simpel te liggen terwijl omgekeerd de samenhang tussen feiten zelf ook meer is dan e alleen maar een redenering. Het hele historische proces zelf heeft iets ‘feitelijks’- hoe moeilijk het ook is om vast te stellen hoe dat precies werkt.

Maar het verlangen naar feitelijke correctheid dat Melching, theoretisch dus wat krakkemikkig, hier verwoordt, deel ik. Als een historisch betoog vol aantoonbare onjuistheden zit, dan ondermijnt dat mijn vertrouwen in wat er in betoogd wordt, juist ook in die beweringen die ik niet, of niet makkelijk, zelf kan controleren. Maar het maakt dan wel uit of het hier om werkelijk stevige missers gaat of – zoals in het geval van Mak en de serie, om betrekkelijke kleinigheden. "Melching zoekt spijkers op laag water", moppert Geer Mak. Naar mijn idee heeft hij daarin gelijk.

(wordt vervolgd)

No justice no peace - pay the police?

2007-12-09T04:39:00.000+01:00

De politie gaat actievoeren voor hoger loon. Ik hoop dat andere groepen dat idee oppikken en ook de straat op gaan. Ik hoop dat weer andere groepen de werkonderbrekingen van politiezijde benutten om hun ordeverstorende en daardoor heilzame activiteiten verder opvoeren. Krakers en antifascisten, wees paraat, straks lekker weinig politie op de straat! Ik hoop daarom dat de acties lang gaan duren.

Maar ik kan in alle ernst niet hopen dat de politie haar eisen ingewilligd krijgt. De politie heeft al "massale acties met een onvriendelijk karakter" aangekondigd. Ik ken de politie eigenlijk nauwelijks anders dan als daders van "acties", al dan massaal, met een onveranderlijk "onvriendelijk karakter", of het nu gaat om fouilleer-acties vlak bij mij in de buurt (waar een soort samenscholingsverbod heerst), razzia’s op mensen zonder verblijfsvergunning (in Frankrijk netjes aangeduid als 'papierlozen', in Nederland is daar het brute woord 'illegalen' voor bedacht), of ME-charges tegen actievoerders.

En de aloude leus luidde toch niet 'No justice, no peace – pay the police'? Nee, ik zie niet in waarom de beroepsgroep tot wiens kerntaak het klakkeloos wegknuppelen van pubers in Middelburg (ja, politie heeft excuses gemaakt. nee, dat is niet genoeg) en het besturen van een waterkanon dat op het Museumplein tegen kinderen wordt ingezet behoort, voor dat 'werk' sowieso ook maar een cent salaris zouden hoeven te ontvangen.

Goden gedagvaard

2007-12-09T01:39:00.000+01:00

Hier in Nederland rukken de Normen en de Waarden op. God Zelve beschikt zelfs op regeringsniveau over maar liefst twee lobbyclubs, het CDA en, voor een wat rechtstreekser lijntje, ook de ChristenUnie. Wij nederige stervelingen mogen weer ouderwets verantwoordelijkheid afleggen aan de Allerhoogste. Inmiddels hebben we dan ook de eerste arrestatie wegens overtreding van de abortuswet erop zitten: een vrouw die later dan de toegestane termijn abortus had laten plegen in Spanje. Ze is in Nederland in de cel gegooid. Een schande is het, en als we ze hun gang laten gaan, wordt het erger.

Gelukkig is er hoop, en die komt uit India. Daar, om precies te zijn in de deelstaat Jharkhand, woedt een juridisch conflict over een tempel. Die is in de jaren 1920 toegewezen aan de familie van een zekere Manmohan Pathak. Die acht zichzelf dus rechtmatig eigenaar. Maar één van de gelovigen die in de tempel komt bidden is het daar niet mee eens. Hij kreeg gedaan dat de tempel publieke eigendom werd. Ook daar kent de privatisering, althans van religieuze objecten, zo zijn hoogst welkome grenzen al in 1987. Op de petitie die de man opstelde had hij zelfs de naam van twee godheden gezet.

De hele zaak komt voor de rechter, en die wil natuurlijk betrokkenen horen. Dus dagvaardt hij betrokkenen. En met de twee goden op de lijst was het volgens hem blijkbaar niet meer dan logisch dat ook zij gedagvaard werden. Dus toog een gerechtelijk ambtenaar naar de desbetreffende tempel om goden Hanuman en Ram te dagvaarden. Niemand was echter bereid om namens deze twee goden de dagvaarding in ontvangst te nemen.

Goden gedagvaard, ik vind het geniaal. Dit voorbeeld verdient navolging. Waar God in stelling gebracht wordt in politieke besluitvorming, moet die God dan maar hoogstpersoonlijk gedagvaard worden om te getuigen of dat terecht is. Elke keer als Bush bommen op Iran bepleit of oorlogen tegen Irak en Afghanistan rechtvaardigt uit naam van God, elke keer als fundamentalisten, van welk geloof ook, homoseksualiteit afwijzen in naam van God, het gezin heilig verklaren uit naam van God en ons wat voor moreel keurslijf dan ook opdringen in naam van God, stappen we naar de rechter en vragen we of die God dan zelf ook gedagvaard kan worden. Ook over de vraag of elke zaadcel heilig is, en masturbatie daarom doodzonde, kan langs deze weg een uitspraak verkregen worden.

Als God dan weigert te verschijnen, dan is er voor zo'n oorlog, zo'n afwijzing of zo'n moreel keurslijf geen enkel godsdienstig fundament. Verschijnt hij of zij wel, dan hoor ik graag wat hij of zij te melden heeft. In de uitkomst van zoiets heb ik alle vertrouwen.

Versoepeling ontslagrecht - hoe verslagen? (3 en slot)

2007-12-06T19:54:00.000+01:00

De hele confrontatie heeft niet alleen de PvdA kopzorgen opgeleverd. Het hele kabinet is verzwakt. Na de nacht van het ontslagbesluit meldde Trouw: "Sfeer in coalitie op dieptepunt". Op een CDA-congres zei premier Balkenende nog: "Donner is CDA, Donner is van ons", en sprak daarmee harde steun voor Donners ontslagplannen uit. Door zicgh zo als CDA-politicus op te stellen, met Donner zij aan zij, deelt ook Balkenende in de nederlaag die Donner met zijn plan leed. Daar is de positie van de premier ook niet steviger door geworden, endie verzwakking raakt het hele kabinet.

Binnen een jaar na de start van dit kabinet al bakzeil moeten halen door een kernstuk van neoliberaal economisch beleid in te moeten slikken is voor het prestige van de regering ook bepaald niet goed. Als het op dit punt niet lukte, zou dan ook niet op andere punten het kabinet voor druk kunnen bezwijken? Enkele weken later gebeurde dat al enigszins, toen staatssecretaris Bijsterveldt van Onderwijs haar besluit om soepeler om te gaan met de 1040-urennorm in het middelbare onderwijs, eerder aankondigde dan gepland, in de hoop om de felle scholierenprotesten in te dammen.

De PvdA heeft intussen haar bruikbaarheid voor rechts al vrijwel verloren. Rechts – althans, het CDA-deel ervan –vond die partij nuttig in het kabinet om een handvol moeilijke besluiten van draagvlak te voorzien door de PvdA eraan medeplichtig te maken. Met het EU-verdrsag en de verlenging van de Uruzgan-oorlogsmissie is dat inmiddels gelukt. Met het derde grote punt, het ontslagrecht echter niet. De PvdA is dus voor tweederde nuttig voor rechts geweest, voor één derde een blok aan het been. En de druk vanuit vakbonden en links kan ook in de toekomst via die PvdA belangrijke besluitvorming torpederen.

Mij zou het niets verbazen als ondernemers en CDA om deze reden de PvdA meer en meer als een zwakke plek in een rechts kabinet zien, meer dan als de als de beoogde linkse camouflage van rechts beleid. De kans dat bij een volgend hoog oplopend conflict rechts opnieuw aan de PvdA toegeeft, lijkt mij niet erg groot, de kans dat de PvdA dan opnieuw voet bij stuk houdt evenmin. Gebeurt dat laatste toch, onder druk van vakbondsactie of anderepressie van links, dan is een breuk in het kabinet, en nieuwe verkiezingen, wellicht dichterbij dan Wouter Bos hoopt.

Dit alles betekent dat die adviescommissie over de arbeidsmarkt wel eens verslag kan uitbrengen als er een kabinet zónder de PvdA regeert. En daarmee komt de weg naar nieuwe plannen tot ontslagrechtversoepeling open te liggen – tenzij vakbonden, SP en de rest van links daar opnieuw een stokje voor steken. Het Donner-plan is tijdelijk verslagen. Maar het gevaar dat ervan uitging is slechts tijdelijk geweken.

Zie ook de verklaring op het weblog van de Internationale Socialisten: "Donner haalt bakzeil door actiedreiging".

Versoepeling ontslagrecht - hoe verslagen? (deel 2)

2007-12-05T00:59:00.000+01:00

De reden dat de PvdA zich hard maakte voor het blokkeren van Donner's ontslagrechtplan lag binnen de PvdA, maar vooral erbuiten. Al wekenlang waren vakbonden hun leden aan het mobiliseren om in actie tegen de ontslagplannen te komen. Vakbondsleden verspreidden op grote schaal pamfletten, er kwam een actie-website, actiebijeenkomsten vonden plaats. Een peiling binnen het CNV liet zien dat 90 procent van ondervraagden zelf eventueel actiebereid tegen het ontslagplan.

Voor 24 november kondigden de bonden een grote manifestatie op de Rotterdamse Coolsingel aan, plus diverse manifestaties elders. De bonden dachten alleen al op de Coolsingel 20.000 demonstranten tegemoet te kunnen zien, en ettelijke duizenden in andere plaatsen. Dat zou de grootste vakbondsactie sinds 2004 zijn geweest – en de vakbondsmanifestatie van 2 oktober in dat jaar was één van de grootste in tientallen jaren.

De actiedreiging zette op de PvdA-top een grote druk. Die top is traditioneel nog steeds verbonden met de top van de FNV. Als met name die laatste vakbondsfederatie zich tegen een regering met sociaaldemocraten erin keerde, werd de positie van die sociaaldemocraten bijna onhoudbaar.

Duidelijk werd intussen dat van de gewone PvdA-stemmers en – leden de overgrote meerderheid tegen de ontslagplannen was, en dus aan de kant van de vakbondsacties stond. Een PvdA die frontaal botste met vier vijfde van haar eigen achterban was een PvdA die levensgevaarlijk bedreigd was. En waarom zou het CDA een zo uitgeholde en verzwakte PvdA als coalitiepartner nog nuttig vinden? Bos zag zichzelf bij wijze van spreken al in de oppositie belanden, aan het hoofd van een verschrompeld partijtje.

Vroeger zou een PvdA-leiding nog hebben kunnen zeggen: ja, vervelend, maar die boze PvdA-kiezers komen vroeg of laat wel terug. Maar dat gaat tegenwoordig niet op. De krachtig opgekomen SP biedt die kiezers, en selfs leden, immers een alternatief. En die SP keerde zich luid en duidelijk tegen de ontslagplannen en riep tot steun aan de vakbondsmanifestaties op.

Druk van vakbondsprotest en vanuit de SP werd de PvdA teveel. Ze voelde zich genoodzaakt nu wel de poot stijf houden en het ontslagrechtplan te torpederen. Niet de houding van die partij zelf, maar vooral de pressie van vakbondsmensen en van har linkse partijrivaal was hierin echter beslissend. Het was een linkse overwinning, een arbeidersoverweging. Maar omdat die via het getouwtrek binnen de regering plaatsvond, was het geen rechtstreekse maar een indirecte overwinning.

Dat heeft tegenstrijdige gevolgen. Het betekent dat arbeiders hun victorie behaalden door alleen maar met strijd te dreigen. Al voor de veldslag plaatsvond was de generaal van de andere kant op de loop gegaan. Het laat zien hoe sterk links, de arbeidersbeweging en hun bondgenoten in feite staat. Maar precies omdát arbeiders niet zelf hebben hoeven vechten voor hun zege, vóélt het voor hele veel mensen niet als hun eigen overwinning.

Dat de vakbonden wel erg snel de acties afbliezen nadat de regering tot uitstel en nader beraad over de ontslagkwestie had besloten, is daarom ook jammer. Waarom niet met 20.000 mensen op de Coolsingel de overwinning gevierd – en tegelijk een schot voor de boeg gegeven om duidelijk te maken dat uitstel maar beter ook echt afstel kon betekenen? Dat had ook het wat omwezenlijke gevoel – opeens was het Donner-plan weg, en we hadden er niet eens tegen gedemonstreerd! – minder om zich heen gegrepen. En juist dit gevoel dempt de perceptie dat we met ons allen hebben gewonnen van de regering.

De victorie is bovendien niet compleet, en van tijdelijke aard. De hele kwestie komt in handen van een commissie die met adviezen moet komen de arbeidsmarkt beter kan. De PvdA heeft al aangekondigd dat ze bij die mening blijft, wat zo'n commissie ook adviseert. Maar als de druk vanuit vakbondsland en SP geschiedenis is, als de dreigende confrontatie rond het ontslagrecht wat langer achter ons ligt en er geen hernieuwde druk van onderop wordt opgebouwd – zal de PvdA-top dan toch niet weer gaan schuiven? Er is alle reden om waakzaam te blijven, en klaar te staan om de actiedraaiboeken uit de la te halen mocht Donner, of collega’s van hem, de aanval willen heropenen.

Versoepeling ontslagrecht - hoe verslagen? (deel 1)

2007-12-04T00:05:00.000+01:00

Scholierenopstand en verlenging van de Uruzganmissie hebben het thema vrij snel van de voorpagina’s geduwd, maar dat is geen reden om er niet alsnog op in te gaan: het plan om het ontslagrecht te versoepelen is gesneuveld, en dat is een goede zaak. Hoe heeft het kunnen gebeuren? En wat nu?

Het idee dat ondernemers hun personeel zonder veel moeite buiten de deur zou kunnen zetten, zonder verplichte tussenkomst van een rechter bijvoorbeeld, was heilloos. Donner’s voorstel zou arbeidersrechten verder uithollen en de macht van ondernemers op de werkvloer verder versterken. Doel was, volgens het officiële verhaal, mensen aan een baan helpen. Als ondernemers makkelijk van arbeiders af konden komen, zouden ze eerder mensen in dienst nemen. Van de angst dat ze die nauwelijks meer konden dumpen zouden ze immers worden verlost.

Het was weinig meer dan een sprookje. Donner zelf erkende hij dat hij het ontslagrecht wilde versoepelen, ook als dit géén extra banen op zou leveren. Eerder noemde hij het vaste arbeidscontract als zodanig 'een smeltende ijsschots'. En een onderzoek van de ombudsman gaf aan dat bij huidige procedures de ondernemer al vaak op voorsprong stond. Waarom verdere versoepeling najagen? Het echte antwoord: de concurrentiepositie van de Nederlandse ondernemersklasse bevorderen, winst nog verder boven arbeidersrechten stellen.

Zoals we weten gaat het niet door, althans voorlopig, en dat is een stevige nederlaag voor kabinet en ondernemers. Het is een overwinning van arbeidersbeweging en van links. Maar de overwinning is indirect, tijdelijk en dus niet compleet. Dat de overwinning indirect is, wordt duidelijk aan de loop van de gebeurtenissen. Het hardnekkige 'nee' van PvdA-bewindslieden tegen Donners plan dwong het CDA op de terugtocht. Het alternatief – kabinetscrisis – was blijkbaar niet aantrekkelijk, het heeft er veel van weg dat het CDA de PvdA nog even nodig denkt te hebben.

Maar waar kwam dat PvdA-nee vandaan? Van harte ging het niet, want Bos had zelf wel eens gezinspeeld op mogelijke versoepeling van ontslagrecht. En het idee dat de PvdA zich bij gedraai door principes laat hinderen is langzamerhand iedere geloofwaardigheid kwijt. Zo was er eerder dit jaar de ommezwaai van die partij rond het nieuwe EU-verdrag. Eerder had de PvdA daarover een nieuw referendum beloofd. Die eis liet ze opeens vallen.

Maar, zo werd in de PvdA gesuggereerd – nu die partij op het referendumfront had toegegeven, zou ze in ruil daarvoor haar zin krijgen rond het ontslagrecht. Toen inderdaad het ontslagplan van tafel verdween leek het alsof deze uitruil had gewerkt. Maar dit op zich nog geen overwinning voor arbeidersbeweging van links, maar hooguit voor deprimerende sociaaldemocratische koehandel. Toch?

Niet helemaal. Zoals de PvdA rond dat referendum snel kon omzwaaien, had ze dat rond het ontslagrecht ook kunnen doen, als de druk vanuit het CDA genoeg was opgevoerd. Bos wil immers zo graag blijven regeren, het idee dat er bij voorbaat een grens aan zijn gedraai is, lijkt me misplaatst. Als hij en zijn PvdA-collega’s nu wel voet bij stuk hielden, moet daar een reden voor zijn…

(wordt vervolgd)

Samen met stakende scholieren op Museumplein

2007-12-01T01:08:00.000+01:00

Daar stond ik dan, met mijn 46 jaartjes en mijn grijze haar (petje op hoor, dan valt het minder op) tussen de scholieren op dat Museumplein. Daar liep ik dan, terug naar het station in een door kleinere straten zigzaggende stoet van honderden jongeren, waaronder een flinke groep met als leus: ‘Amsterdam. Hooligans!’ Het was een eigenaardige, maar mooie ervaring. Hoe kwam dat allemaal zo?

Lezers van dit weblog zal het niet ontgaan zijn dat ik aan de kant van de scholieren sta in hun strijd tegen de 1040-urennorm, dat ik enthousiast ben over de scholierenopstand die nu al enkele weken woedt, en furieus over de manier waarop autoriteiten daarop reageren – een crescendo van repressie, van politiehonden in Sittard, via politieknuppels in Middelburg naar dat absurdistische tafereel van dat waterkanon tegen pubers op het Museumplein. Dat iemand die zoiets bedenkt zich niet kapotschaamt, dat een staatssecretaris of minister het best vindt dat haar of zijn beleid met zulke weerzinwekkende middelen overeind gehouden moet worden tegenover protest, blijft ondanks de banale voorspelbaarheid (achteraf) ervan toch schokkend.

Dat een socialist zij aan zij staat met mensen die opkomen voor goede voorzieningen – in dit geval onderwijs, dat zo iemand opkomt tegen de onderdrukking van ene groep die voor haar rechten begint op te komen – dat was al een basisreden voor me om te gaan. Daardoorheen speelde vooral ook die woede: als jonge mensen zó behandeld worden door een ‘orde’ die voortdurend kakelt over respect maar voornamelijk belediging en minachtend geweld voor de jeugd in beweging heeft, dan horen ook oudere mensen daartussen te staan, om desnoods dat lot maar te delen, en diezelfde klappen en waterstralen te riskeren die de staat voor veertienjarigen in petto had en heeft. Na enige aarzeling en afweging over mijn dagbesteding besloot ik afgelopen nacht: erheen!

Zo gezegd, zo gedaan. Tijdig op (voor mijn doen), en kwart over negen zat ik in de trein. In den Bosch overstappen, en op het station zag ik al handjesvol scholieren. In de tweede klas van de trein vanaf Den Bosch was de helft van de reiziger scholier, zo aan de leeftijd te oordelen. In groepjes, en vol van vrolijkheid. Doordeweekse dag, scholieren in de trein – dat zag er uit als stakers op pad.

Ik belandde in coupés waar een zestal scholieren uit Gemert de grootste lol hadden, via hun mobieltjes contact met mensen van school onderhielden en duidelijk uitkeken naar hun bezoek aan de grote stad. Ik moest erg lachen toen ze elkaar vertelden hoe daarginds hekken voor het gemeentehuis waren gezet, kennelijk tegen actievoerders: al;sof je da niet voor het gemeentehuis kon protesteren, alsof een hek eieren tegen houdt, haha. En toen ik zei dat ik dezelfde reisbestemming had als zij, legde één van hen nog eens haarfijn uit wat er zo verfoeilijk was, waarom ze gingen protesteren.

Amsterdam: trein uit. Lopend, op weg naar het Museumplein, via Damrak, Rokin en verder. Eén lange optocht van groepen scholieren, soms even wat joelend, af en toe een afsplitsing van mensen die even naar de McDonald gingen - je bent een dagje uit, ja toch? – maar voornamelijk opgewekt op pad. De schooljeugd van Nederland was aan de wandel gegaan, zo voelde het. De scholjeugd had en heeft daarin groot gelijk, maar had er vooral ook zín in.

Alles wat actievoeren soms enigszins tot een uitgesleten ritueel, het afdraaien van een verplicht nummer, maakt ontbrak op dat moment. Deze stakers waren nieuw, onbevangen en opgewekt. Alle gangbare actieclichés ontbraken vrijwel – behalve de in groten getale aanwezige politie. Al op de Dam zag ik politiebusjes, waaronder één met de tekst 'hondenbegeleiders' erop. Volgens mij hebben de geüniformeerde begeleiders van de harige viervoeters zelf behoefte aan begeleiding naar echt, maatschappelijk verantwoord, werk.

Op het Museumplein aangekomen zag ik dat het al aardig druk aan het worden was. Ik had met kameraden afgesproken om kranten te proberen te verkopen aan mede-actievoerders, één van de dingen die een georganiseerde socialist daar kan doen is het verkopen van een links tijdschrift, in ons geval De Socialist. Het steunen van het protest, tegelijk laten zien hoe opkomen voor je rechten deel kan zijn van een strijd voor een betere wereld, en proberen met mensen aan de praat te raken daarover – dat is het idee achter die aanpak. Jongere kameraden van me slaagden daar in, ik kwam niet verder dan opgewekt rondlopen met die krant. Zestienjarigen die in opstand zijn, kopen iets minder gauw zo’n krant van een veertiger dan van een student van pakweg negentien die nog zou kunnen doorgaan voor scholier. En sowieso ben ik niet de meest extraverte persoon die er bestaat, wat bij het verkopen van een krant toch lastig is. Het mocht de pret niet drukken.

Ik heb intussen ook gewoon rondgekeken, de sfeer op me laten inwerken van het hele gebeuren. Veel actievoerders, berichtgeving had het achteraf over 15.000 mensen, en dat lijkt me reëel. Vooral veel jonge mensen, uiteraard – er zaten kinderen van 12 of 13 tussen – wit en zwart, en ook echt groepjes die op dat punt gemengd zijn. Maar ik was blij dat er hier en daar ook ouderen waren, leeftijdsgenoten en dergelijke. Die deelname van mensen die zelf niet tot de schoolgaande jeugd behoren, is belangrijk om te voorkomen dat de opkomende jongerenrevolte waar deze demonstratie deel van uitmaakt, in een isolement komt of blijft. Juist dat isolement maakt het immers makkelijker voor het Gezag om te proberen het scholierenprotest met neerbuigende taal en grof geweld kapot te meppen.

Intussen ging aan de ene kant de manifestatie – met Giel Beelen, muziek en politici die de stakers toespraken – zijn gang. Veel scholieren liepen rond, af en toe stak iemand wat vuurwerk, waar ik dan van schrik maar dat hoort er bij. Maar er was érg veel politie – om het Museumplein, maar ook er op, tussen de actievoerders. Veel van hen hadden hun uniform aan, maar er waren ook politiemannen in burger, zogeheten stillen. Signalement: nors, verveeld kijkende, fors gebouwde mannen van in de dertig, foute gymschoenen aan, voortdurend strak voor zich uit aan het kijkend, in de imponeerhouding. Je haalt ze er zo uit als je het door hebt. Een kille verachting is wat hun werk wat mij betreft verdient, maar het heeft ook iets zielig-lachwekkends.

Agenten waren voortdurend jongeren aan het opfokken. Het afsteken van vuurwerk – in de massa, ik heb het niet over het bekogelen van wie of wat dan ook – was kennelijk al aanleiding om mensen eruit te pikken en hardhandig te arresteren. Zelf zag ik daar weinig van, kameraden die wat langer zijn dan ik, en verder konden kijken, wezen me erop. Berichtgeving achteraf spreekt van maar liefst zestig arrestaties, kennelijk voral vanwege dit soort 'wandaden'.

Steeds zag ik dat er, rond vuurwerk en kennelijk arrestatie, dan meteen heisa ontstond, Het ene moment renden mensen op de plaats des onheils af, even later holden vooral de wat jongere kinderen gillend hard weg. Eerst leek dat echt een soort paniek – en daarvoor was geen reden, de politie was niet aan het chargeren of zo, de ME was elders of zat misschien in hun busjes. Een beetje kalmerend gebaren en dergelijke was dan mijn reactie. Snel werd duidelijk dat dit vuurwerk afsteken, maar ook het gillend wegrennen, precies de kick zelf was voor veel mensen.

Zo golfde dat heen en weer, achter op het plein en aan de randen. Je kon groepjes horen roepen: 'hooligans!' Het was duidelijk dat er een ongerichte behoefte was om iets te doen, wat dan ook. Veel mensen waren niet gekomen om als kijkers en luisteraars van de Giel Beelen-show te figureren. Veel mensen wilden actie. Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren LAKS gaf die mogelijkheid niet, maar was vooral bezig met zijj aan zij met de politie de rust te bewaren. Dus zochten scholieren zelf hun actiemomenten en – methoden. Nogal ongeregeld, maar dat krijg je dan. En de provocaties van de politie – alleen al die massale zichtbare aanwezigheid was al provocerend – werkten chaos in de hand. Maar echt rellen werden het niet.

Opeens bewoog zich een groep vooraan het terrein. Dat was geen rennen meer, dat was doelbewust aan de wandel gaan. Een paar kameraden en ik mee: een soort van demonstratie, van ettelijke honderden mensen, min of meer kriskras, maar wel steeds meer cihting centrum en CS. Een flink deel van hen riep 'Amsterdam hooligans!' en 'Joden, Joden'. Ajax-supporters, blijkbaar. Gemiddelde leeftijd: vijftien of zestien jaar. Misschien hun favoriete leus, en één die mij onder die omstandigheden geheel en al terecht leek: 'Politie, politie, hoeren van justitie!' Daar is maar één ding aan mis: het is belediging van mensen die werken in de prostitutie. Nooit heb ik gehoord van hoeren (m/v) die waterkanonnen in zetten tegen kinderen, of mensen wegens het gooien van wat vuurwerk hardhandig in arrestantenbusjes duwen. Maar de weerzin tegen de politie die uit de leus preekt, deel ik na de afgelopen weken meer dan ook, en ik heb die leus, wat onwennig weliswaar, dan ook lekker mee geschreeuwd.

Achter en naast ons overal politiewagens. We passeerden een geposteerd waterkanon, dat dit keer rustig bleef. Voor een AH stonden agenten met wapenstok geposteerd, en ook bij zijstraatjes her en der was dit het geval. Maar er gebeurde in deze optocht verder niets echt akeligs, we kwamen gewoon bij het station aan, alwaar ik de trein zuid- en huiswaarts nam. Het zat er op – voor deze dag.

Een tekst-, foto- en videoverslag vind je op het weblog van de Internationale Socialisten. Goed werk Pepijn en John! De Socialistische Partij heeft een mooie fotoreportage online gezet. Binnenkort schrijf ik zelf nog wel meer over het grootse scholierenprotest van november - en december? - 2007.

1040-urennorm wankelt - scholieren staken opnieuw

2007-11-26T11:28:00.000+01:00

"Protesten tegen de 1040 uren-norm in het voortgezet onderwijs hebben enig effect gehad", zo opent nieuws.nl. haar bericht over afspraken die staatssecretaris Van Beijsterveldt en de VO-raad (waarin het middelbaar onderwijs zich heeft gebundeld) hebben gemaakt over versoepeling van die 1040-urennorm. Nog maar een paar dage geleden hield de staatssecretaris vol: "de norm van 1040 uur staat wat mij betreft." Duidelijk is dat die norm niet erg stevig staat. De 1040 uren wankelen, door de heftige protesten van scholieren afgelopen weken, en door het vooruitzicht van scholierenstakingen vandaag en een landelijke demonstratie als het kamerdebat komende woensdag te weinig oplevert.

De versoepelingen zijn welkom, net als het opeens losgekomen geld voor extra docenten om slecht opgevulde uren beter in te vullen. Maar het betreft hier een mildere toepassing van de norm – niet het terugbrengen van de 1040 tot de door het LAKS geëiste 960 uren. De acties van scholieren hebben resulaat gehad – meer acties van scholieren, gebundeld en volhardend doorgezet kunnen dee hele 1040-urennorm totaal torpederen.

Natuurlijk hoopt de regering dat het zover niet komt, en dat de versoepeling scholieeren voldoende tegemoetkomt dat zij van verdere acties afzien. Het LAKS draagt aan die door de regering gehoopte, maar voor de scholierenstrijd funeste, rust bij door te zeggen dat scholieren vandaag niet moeten staken, maar het Kamerdebat beter af kunnen wachten. Dit ondermijnt de acties – en verzwakt daarmee de druk om de 1040-uren norm helemaal te verslaan.

Gaan de staatssecretaris, in de kaart gespeeld door LAKS, wegkomen met minder dan die afschaffing? Gaat de vaart uit de acties? Het wordt ijselijk spannend, maar inmiddels komen de eerste br=erichten binnen dat schoolieren wèl in actie komen. Nu.nl: "Op het Museumplein in Amsterdam hebben zich enkele honderden scholieren verzameld om actie te voeren tegen de 1040-urennorm.(…) Ook op hjet Stadhuisplein in Eindhoven hebben zich tientallen scholieren verzameld."

Het Brabants Dagblad meldt – je zou haast denken: ter ontmoediging – "Op de locatie Schepenhoek van het Udens College zijn vanochtend slechts teinig leerlingen in staking gegaan." Leerlingen zeiden dat een dioocent de actie als ‘zinloos had ontraden; maar één van hen had zich "met een sjaal aal een boom vastgeketend". Een bescheiden begin. Maar verderop: “In Veghel zijn vanmorgen honderden leerlingen van het Zwijsen College de straat op gegaan, waarna ze zich hebben gevoegd bij het Fioretti College waar momenteel een stakingsbijeenkomst plaatsvindt! Twee scholen! In de niet-bepaald-wereldstad-Veghel! Geen slecht begin.

De Volkskrant meldt inmiddels: "In Eindhoven gingen onder meer tweehonderd leerlingen van het Novalis College in staking." Dat kwam mede door de politie: "Maandagochtend verdween onaangekondigd een politiebusje op het schoolplein. Agenten deelden pamfletten uit waarom werd uitgelegd dat iedereen het recht heeft om te staken en stond een aantal gedragsregeld opgesomd. Dit was aanleiding voor de scholieren weer de straat op te gaan." Dat waren ze vrijdag niet van plan, volgens schooldirectrice Marion Beijer. Een vriendelijk bedankje aan de plitie is wel op zijn plaats. Ook in Middelburg voeren scholieren weer actie, zo blijkt uit hetzelfde artikel.

Het is duidelijk: de stakingsoproepen voor vandaag slaan aan. Hopelijk bijkt binnen enkele uren dat de boven genoemde acties slechts het eerste begin zijn van een volgendde ronde scholierenrevolte. De poging om met een halfslachtige concessie, en met medewerking van dat veel te keurige LAKS de rust snel te herstellen, zijn bezig te mislukken. Goed zo.

Opmerking:. Ik ga hieronder proberen updates te geven van nieuwsberichten. Dit artikel gaat dus groeien naarmate ik nieuws over acties oppik. Mogelijk voeg ik ook nog plaatjes toe...

Update, 12.45

Het AD maakt melding van "vele honderden scholieren" die bijeen waren in Alphen. S Leerlingen trokken van school naar school, en dat ging er stevig aan toe. "Jongeren lieten zich niet tegenhouden door de hekken rond de scholen. Ze klommen er overheen en stormden alle klassen binnen om leerlingen op te roepen mee te gaan naar het stadhuis." Zo doe je dat! Acht scholieren van drie scholen hebben een gesprek gehad met een wethouder. In Gouda demonstreerden leerlingen van drie scholen; er was veel politie, en personeel van de plaatselijke AH blokkeerde de toegang voor scholieren, om te voorkomen dat er eieren werden gekocht...

Uit Amersfoort meldt het AD intussen: "Zeker honderd scholieren hebben vanmorgen en vanmiddag grote rellen veroorzaakt op het stadhuisplein en bij het politiebureau in Amersfoort."Honderd actievoerders en maar meteen "grote rellen" roepen! Dat kan nog leuk worden in de media. Er was politie - deels in burger, nota bene. Die hield "een handvol aanhoudingen" verrichte . De "grote rellen" blijken verderop in het stuk neer te komen op gegooi, "onder anderen eideren en vuurwerk. Omstreeks twaalf uur bewogen de jonge demonstranten zich richting politiebureau."

Update 13.36:

Brabants Dagblad: "In de hele regio zijn scholieren opnieuw in actie gekomen tegen de 1040-urennorm. De deelname lijkt groter dan afgelopen vrijdag." Ander artikel, zelfde krant: "Een paar honderd scholieren van diverse Waalwijkse scholen staken op dit moment tegen het verhogen van het aantal lesuren in het voortgezet onderwijs." De krant heeft ook een Oproep aan scholieren op nun mening te geven over wel of niet staken.

De Limburger: "Een paar honderd leerlingen van het Bouwens van der Boijecollege in Panningen zijn maandagmorgen naar het gemeentehuis gemarcheerd, als protest tegen de verplichte norm van 1040 lesuren en de manier wartaop die wordt ingevuld." Een delegatie van 12 leerlingen sprak samen met de schooldirectuer met de wethouder van Onderwijs.

Dit bericht is opmerkelijk, vanwege het feit dat scholieren zich kennelijk zodanig georganiseerd hebben dat ze afgevaardigden hadden . Tweede belangrijk aspect van dit nieuws: scholieren in Limburg doen dus weer mee! Na de hevige acties van 16 en 19 november in Sittard en Heleen was het in de hele provincie afgelopen vrijdag rustig gebleven. Die rust op het Limburgse actiefront is gelukkig weer enigszins voorbij.

Inmiddels meldt nu.nl: "De mobiele eenheeid (MS) heeft maandag ruim tweeduizend scholieren in Amsterdam naar het Museumplein gedreven. De groepen trokken door de Amsterdamse wijk de Pijp en richtten een spoor van vernielingen aan." Hetzelfde stuk zegt ook: "In Rotterdam voeren leerlingen van verschillende scholen actie op de Coolsingel. Enkele honderden jongeren hebben zich daar maandag verzameld."

Verder acties in Dordrecht, Spijkenisse, Brielle en Capelle aan de IJssel scholierenstakingen, in Leiden enkele tientallen scholieren op straat. Honderd scholieren in Den Haag bij het gebouw van de Tweede Kamer, waarvan er een paar stenen naar dat gebouw gooien. "Politieagenten nemen de gooiende scholieren apart." Tenslotte acties gemeld uit Oosterhout (200 scholieren), Breda ("stakende jongeren" die "kleine vernielingen" aanrichten), Helmond ("een handvol") Roosendaal (150 jongeren), Tilburg (70 mensen op de Heuvel in de binnenstad)....

Update 18.15 uur

De Volkskrant meldt de confrontaties in en rond het Museumplein in Amsterdam: 1000 tot 1500 scholieren, vernielingen, botsingen met de ME, waterkanon. Ik heb inmiddels Journaalbeelden gezien ook. Doodeng, dat kanion,, bloedlink. Wie een waterkanon op vijftienjarigen - baldadig of niet - afstuurt, de straal richt op personen, en vervolgens hard vlak langs mensen rijdt, is verachtelijk bezig. Daar berichten de media al een flink deel van de middag over. Dat geldt oiok voor de actie in Den Haag waar het artikel aandacht aan schenkt : eieren naar het Kamergebouw, van de ingang van het Binnenhof verdreven door politie te paard.

Daarnaast acties in Deventer, Almere, Alkmaar, Zwolle (arrestaties in deze plaatsen wegens dingen als vuurwerk afsteken, Haarlem (honderden scholieren; het gooien van pakjes brood door siommigen vond de politie al reden tot aanhoudingen); in Veendam smoorde schoolleiding samen met politie een scholierenprotest door de leerlingen in hun school op te sluiten. Het flinke aantal arrestanten valt op: alleen al in regio Utrecht 29, in regio Den Haag 36, in Amsterdam 21, en her en der nog wel meer. In Lelystad bleef een actie van 250 scholieren vreedzaam. "een paar leerlingen hadden eieren meegenomen, maar die bleven in het doosje".

De Gelderlander meldt acties in Arnhem, Dieren, Ede, Elst en Wageningen. Minstens 20 arrestaties daarbij. "Scholieren zijn in Nijmegen massaal de straat op gegaan. Ze trokken langs scholen om daar andere leerlingen over te halen om ook mee te doen aan de protestactie. Rond het middaguur waren de acties ten einde: het protest was zo ongecoördineerd dat de gropep demonstranten uiteenviel."

Samen met contraproductieve zaken zoals willekeurige vernieuwingen in de marge van sommige acties vormt gebrek aan coördinatie, aan organisatie, de belangrijkste zwakte, ook op deze over het geheel genomen succesvolle tweede landelijke stakingsdag.

De Apeldoornse Courant bericht over forse demonstraties in Apeldoorn, in de binnenstad en bij het station. "Er waren vele honderden, mogelijk enkele duizenden leerlingen op pad. Zij trokken door de stad, waarbij het verkeer af en toe hinder vond van de stroom." In de binnenstad richtten wat scholieren enige schade aan en arresteerde de politie een leerling. "Protesterende scholieren gooiden in de overdekte winkelstraat met eieren en staken vuurwerk af. Een plantebak sneuvelde." Met het uitvergroten van dit soort toch vrij kleinschalige rotzooi, gevolgd door arrestatie, bevorderen zowel politie als veel van de berichtgeving de rellerige sfeer die bij sommige acties wel, maar bij zeer veel acties helemaal niet de overhand had.

Update 19.40 uur

Goede berichten uit Zeeland! De Provinciale Zeeuwse Courant schrijft: "Honderden leerlingen protesteerden in Middelburg, Goes en Terneuzen. De acties verliepen grotendeels vreedzaam. In Goes heeft de politie niettemin zes scholieren aangehouden." Vijf daarvan wegens eieren gooien, zesde wegens onduidelijke reden. Ja, papiercontainers werden omgegooid. Erg he?

Moedgevend verliep de actie in Middelburg. Sander Nijsen, scholier, hield een toespraak tot de demonstrerende leerlingen op de Markt. "Door de rellen van afgelopen vrijdag kreeg onze boodschap niet genoeg aandacht. Daarom zijn we vandaag de straat op gegaan. Dat staatssecretaris Bijsterveldt nu heeft gezegd dat de norm zal worden versoepeld, doet ons niet veel. We zien het slechts als een doekje voor het bloeden. Het gaat dan om een uurtje per week, dat is niet genoeg. We zijn alleen te vreden als de norm wordt teruggebracht naar 960 uur." Daar klinkt een helder geluid, daar zien we méér dan de nog erg ongerichte opstandigheid die de scholierenopstand tot nu toe kernmerkt. De strijd krijgt in Zeeland een meer gericht, duidelijker georganiseerd karakter.

Uit Zeeland komt ook het bericht van een morele overwinning. Koos Schouwenaar, burgemeester van Middelburg zegt sorry. Hij "biedt als korpsbeheerder zijn excuses aan voor het optreden van de politie tijdens de scholierendemonstraties in Middelburg de afgelopen vrijdag. Schouwenaar stelt dat 'in een aantal situaties te veel geweld is gebruikt.' " Het betreft ongetwijfeld dat geknuppel van agenten op jongeklui die al rustig in de richting aan het lopen waren waar de politie ze kennelijk heen wilde hebben. Hoe lang voordat de Amsterdamse burgemeester excuses gaat maken voor dat obscene waterkanon tegen zulke jonge mensen?

In Noord-Brabant redelijk veel actie, autoritaire tegenwerking ook. Ja, en dán krijg je extra verhitte gemoederen en geweld. Het Brabants Dagblad: "Bij het Koning Willem Ii College vielen rake klappen toen leerlingen van andere scholen probeerden het gebouw binnen te dringen. Docenten en conciërges die een cordon hadden gevormd voor de ingang, werden hard in het gezicht geslagen. een leraar raakte buiten westen. De politie heeft enkele aanhoudingen verricht."

Dat slaan van leraren en conciërges is niet bepaald slim, deze mensen zijn potentiëel bondgenoot in de strijd voor lagere werk- en studiedruk en beter onderwijs. Maar waar docenten en ander personeel zichg opstelt als ordehandhavers, nodigen ze zelf wel een een botsing met opstandige scholieren uit.

Elders in dezelfde provvincie: optocht van enkele honderden leerlingen in Oss; samenkomst van actievoerende scholierenop de Markt in Den Bosch. Friesland dan, uit de Leeuwarder Courant: "Als een kudde trokken honderden scholieren vanochtend door de binnenstad van Leeuwarden om te protesteren tegen de strenge lesurennormen (...) Bij gebrek aan leiding sjokten ze hier steeds achter de eerte aan, die aan de wandel ging. Zo maakten ze massaal een rondje over de Weaze en de Nieuwestad. Hier en daar sloeg een eitje stuk tegen een winkelruit, maar de politie bleef op afstand."

Actie ook in Heerenveen, waar enkele scholieren gearresteerd werden wegens vuurwerk en vernieling. In Buitenpost lieten scholieren het brandalarm afgaan, waarop "een grote groet door het dorp" ging. Opvallend dat de acties juist in kleinere plaatsen - Waalwijk, Veghel, Alphen, Buitenpost - zoveel weerklank en deelnemers vinden. Voegt onvrede over te veel en verkeerd gevulde lesuren zich hier bij een diepere, deels in verveling en een kleurloos perspectief gewortelde frustratie?

UPDATE dinsdag 17.27 uur

Wat nakomertjes, dingen die ik gisteren had laten liggen.,,

Het Leidsch Dagblad meldt tamelijk stevige botsingen tussen demonstrerende scholieren en de ME. Eieren en vuurwerk, vernielingen van auto's en glaswerk, ruzies met voorbeigangers -en hele nare antisemitische leuzen, als het krantenversclag klopt. Chargens van de ME, 16 arrestaties. Hier zien we hoe de volkomen terechte scholierenwoede kan ontsporen in vruchteloze vormen.

In Bussum - zo vertelt de Gooi- en Eemlander- staakten en demonstreerden 1000 scholieren. Ook dat werd confrontatie, met eieren, vuurwerk, brandjes in prullenbakken en meegenomen winkelvlaggen en dergelijke enerzijds - en wapenstok, arrestaties en zelfs peperspray anderzijds.

In Huizen waren 2000 scholieren op straat en bleef het bij eieren en een gebarricadeerde ingang van het gemeentehuis. Almere: wapenstok tegen demonstrerende scholieren. Tijdelijk verstoord treinverkeer tussen Hilversum en Naarden-Bussum: leerlingen stonden op het spoor. In totaal: 20 arrestaties.

In deze regio valt wederom op hoe relatief groot de protesten in relatief klein plaatsen waren - maar ook hoe heftig. Dit afdoen als gewoon maar baldadigheid, getuigt niet van veel inzicht.

Ik sluit het updaten van dit artikel hiermee af. Relevante niey-uwe informatie kan beter in nieuwe artikelen verwerkt worden. Vooral de repressieve reactie van de autoriteiten zullen komende tijd enige aandacht krijgen. Maar hopelijk worden die meer dan getrotseerd door nieuwe acties. Ook vandaag, dinsdag, hebben die plaatsgevonden. Wordt vervolgd... in volgende stukken.

"Onze niewe opstand" - scholieren aan het woord

2007-11-25T22:00:00.000+01:00

Morgen gaan zonder twijfel duizenden scholieren opnieuw staken en demonstreren. Het Landelijk Aktie Komité Scholieren distantiëert zich weliswaar, en wil kalmte. Dwars, GroenLinkse jongerenorganisatie heeft beter door wat nu nodig is: ze roept op tot een "vreedzame staking".

De Internationale Socialisten proberen te kijken naar volgende zet. Zij zeggen: "De stakingen zijn fantastisch, maar staat tegenover een regering die hardleers is. En als ze niet willen luisteren dan moeten ze maar voelen! De vraag is hoe." Het antwoord op die vraag bestaat uit het bouwen van eenheid tussen leerlingen, docenten en ouders. "De toekomst van het onderwijs gaat ons allemaal aan. Verdeeldheid maakt ons zwak. Samen staan we sterk!"

En de verklaring pleit ervoor dat scholieren en solidaire mensen "hun woede op Den Haag richten. Zij creëren het probleem en zíj kunnen gedwongen de plannen terug te draaien. Dus moeten we van lokale stakingen overgaan tot landelijke acties tegen de regering. Op naar den Haag!" Dat laatste zou wel eens vrij snel kunnen gebeuren ook. Op het NOS-journaal van 20.00 uur hoorde ik zojuist dat het LAKS het Kamerdebat woensdag wil afwachten. Levert dat te weinig op, dan: vrijdag naar het Malieveld! De Volkskrant meldt dit inmiddels ook. Ja, dat Malieveld ligt in Den Haag…

Wat vinden scholieren intussen zelf? Ik kom op internet vooral in reacties op nieuwsberichten en videofilmpjes veelzeggende uitspraken tegen. Er woedt, zoveel is duidelijk, onder scholieren - op internet, maar ongetwijfeld ook daarbuiten - een furieuze discussie, en die bestaat vooral uit drie dingen: korte berichten van het front, wat scholieren waar hebben meegemaakt; wel of niet gaan staken morgen; en: hóé willen we verder met de acties.

Ik grasduin wat, om te beginnen in reacties naar aanleiding van "Raddraaiers JRL-staking aangepakt", in het Brabants Dagblad. JRL is het Jacob Roelandluceum on Boxtel.

"waaaaaaah waswel vet. Gewoon volhouden, maandag na 1e pauze weer he net zo lang tot het veranderd" (xD)

"staken was echt geweldig! Maandag weer. 11.00 uur." (jrl)

"eieren en vuurwerk waren wel wat overdreven, dioor de agressie zullen ze in den haag nix veranderen gewoon buiten staan metn spandoeken en dan een beetje praten en geen les is volgens mij wel genoeg. khep zin in maandag, hoop wel dat het iets georganiseerder is" (masterss)

En weer:

"de staking was egt super maar ja de eieren gooien ging te ver. Maandag gaan we weer STAKEN" (K.Toelen.);
en

"Zeker vette staking alleen dat eieren gooien enzo ging iets te ver maandag opnieuw alleen dan wat georganiseerder en dan zonder eieren" (Martijn).

En alweer:

"ikk ben er bji geweest en het was een zootje ongeregeld, we ehbebn er nneits mee bereikt en zullen er waarschijnlijk ook niets mee bereiken. Als het georganiseerd was hadden we er iets mee kunnen bereiken. Maandag is hopelijk een georganiseerde staking" (Tjeu Schellekens).

Maar ook heel droogjes:

"Oké die eieren waren té. Maar als ons doel hiermee bereikt is? WEG MET DIE UREN!"( M&A).

Natuurlijk was niet iedereen blij met de staking. Een brugklasser was

"heel erg geschrokken, ze zeiden ook dat ze maandag verder gingen met vuurwerk. Ik ga maandag niet naar school, dit is echt wel genoeg. Eieren is toch al niet normaal meer!!! Ik vind het nergens op slaan, ik vind dit heel eng. Het is alsof de school een jingle is vol gorillas." (Anne).

Dat is natuurlijk een beetje sneu, ik hou zelf ook niet van onverwachtse knallen... maar uit bovenstaande uitspaken valt te zien dat haar medescholieren zelf verder beginnen te kijken dan eieren en vuurwerk. En ze krijgt meteen reacties:

"Nou lieve Anne, je kunt ook overdrijven… De eieren/wcrollen waren misschien overdreven, maar je kunt ook zijken…"( Krystle); OMG wat nou heeeel eng! … ben je oud en nieuw niet gewend of zo?" (vage anne)

Met als reactie van Anne:

"ja maar vurwerk is toch ook overdrijven schat" (anne again).

Prachtig, toch? Maar ook dit:

"Het was gewoon kei gaaf!! En er is nix engs aan er is zelfs gezegd dat we de rommel ( eiren, vuurwerk etc.) moete thuislaten en dat we gewoon moeten gaan staken zonder al die troep maar met spandoeken!!" ( Léonna en Rowwé).

Heel intrigerend trouwens, die laatste uitspraak: ‘er is gezegd’. Kennelijk zijn er mensen die zoiets zeggen, die plannen aan het smeden zijn die verder gaan dan een oporoep met plaats en tijd alleen. Er zijn gangmakers – ‘raddraaiers’ in het jargon van schooldirecties, politiechefs en bewindspersonen. Er is zich organisatie aan het vormen binnen de chaotische protesten.

Natuurlijk zijn er ook de mensen die het hele actievoeren zelf niks vinden, die de klacht over de 1040 uren maar aanstellerij vinden. Opmerkingen als:

"Afgaande op het aantal taalfouten dat er door de leerlingen van het JRL wordt gemaakt, lijkt mij die 1040 uren onderwijs veel te weinig" (dapperedodo). Meteen repliek: "alsof je hier geacht word hier normaal te typen mauwert dit is geen dictee" ( haaaaaaaaaaaaj).

En een ex-leerling met het volgende idee:

"Gewoon luisteren, verwende draken! Als iemand zegt ga naar school dan doe je dat maar gewoon, jullie zijn net 16, brutale apen! Ik ben voor een zero tolerance beleid op school, met een groot waterkanon op het dak van de school om jullie in de hand te houden. Succes!" ( oud JRL leerling)

Dat is sneu op een heel andere manier. Precies deze autoritaire arrogante en minachting van actievoerden scholieren zal aalleen maar bijdragen aan de felheid van het protest. Het zal actievoerders niet weerhouden.

Sommigen van hen kijken al verder dan de staking zelf. Kritiek op het gebrek aan organisatie, de eieren en dergelijke, wordt al verbonden met het idee: waarom niet naar Den Haag! Bijvoorbeeld:

"Ik vond net te gek nog een keer!!!!! Goed voor die minister daar in den haag! Weten ze ook weer dat we te veel uren hebben! Hoop dat ze wakker worden! Anders moeten we dit maar eens in den haag zelf doen!" (tim).

"Goed bezig allemaal, Maandag doen we het nog een keer, en als t dan nog niet goed is: op naar Den Haag!!" (Niels Pennings, Rens Vervoort, Koen van Kroonenburg, Sjors van de schoot, Rob Noordman).

En, wat heftiger:

"deze bruglklasser vind dat we naar denhaag motten ja protesteren bij denhaag dat zel misschien helpen maar dan met meer eieren en meer vuurwerk wcrollen helpen toch niet". (staaken).

Die laatste opmerking is vrij uitzonderlijk De hoofdmoot zegt: staken ja, maar beter aanpakken, zonder rotzooi. Hoe dat eruit gaat zien, weten we morgen. Maar ik heb er groot vertrouwen in.

Dat allemaal naar aanleiding van een artikel over de staking op een schol in de Brabantse plaats Boxtel. Over de actie in Middelburg is te lezen in de commentaren bij "LAKS veroordeelt gedrag politie en dient aanklacht in", op de website Stop 1040. Veel boosheid over die meppende agenten daar. "Echt die politie denkt dat ze alles maar kunnen doen, met zo’nm stok beeteje inmeppen op die scholieren. Ze moeten gewoon op die politie agent afrennen met z’n alle, want dan voelt hij hoe het is om te worden aangevallen en niets meer kan doen. Politie moet ophouden!"(Nick).

"een goede vriend van mij licht gwn int ziekken huis omdat hij 8 klappen op zijn hoofd kreeg nou kom op zeg dat is onmenselijk dat was gwn niet nodig en ze hebben de mensen nu allen maar boozer gemaakt ook de ouders wat zal u er van vinde alls u kint voor niets hellemaal in elkaar word geknuppeld nou denk ik niet zo leuk" (snwy).

Ook in Middelburg gaan de acties door. Dezelfde snwy in een latere reactie: "nouw voor wie het mee hebben gemaakt onze niewe opstand is 26-11-2007 anstaande maandag er kommen ongeveer 2000 mensen"

Ook Groningen roerde zich: "hey ik was er in Groningen op vrijdag, en de politie reed met paarden op de kinderen in. Iemand gooide een nitraat naar de klootzakken, dat is natuurliojk niet oged, maar de politie gooide hem het publiek in en toen is er een meisje gewond geraakt, ga allemaal donderdag 29 november staken! Heel Groningen doet dan ook mee!"( maupie).

Ook hier natuurlijk mensen die het allemaal maar aanstellerij vinden, dat actievoeren, en die het politieoptreden terecht vonden. Een zekere Tim, iemand die zich naar eigen zeggen nota bene laat opleiden tot docent in het basisonderwijs, noemt ontkent daat staken zonder toestemming en officiële aankondiging staken is, voor hem is het allemaal spijbelen. En ook hier beginnen weer slimmeriken over de taal en de fouten erin. Ik laat dat maar even liggen, het is hier niet erg terzake. Belangrijk is hie in reactie na reactie mensen hun acties verdedigen, uitleggen waarom ze actie voeren en aangeven dat ze doorgaan.

Nog een enkel voorbeeld, wederom het Brabants Dagblad, reacties bij het artikel "Scholierenacties gaan door". De woordenwisseling tussen mensen die actie willen en degenen die het onzin vinden laat ik voor wat-ie is. Maar ook daar gaan actievoerders door, en ze hebben iets geleerd ook: staken vanuit school zelf, vanaf de pauze, is lastig als de schoolleiding je opsluit of je anderszins dwarsboomt.

Dus: "De staat, de school, ze onderdruke ons! We krijgen niet eens de kans om ons te laten horen doormiddel van een staking! Maar dat laten zij niet gebeuren. Die 1,040 uren gaan weg en wij gaan ervoor staken maandag 26-11. Niemand moet naar schol gaan daar staat politie om je binnen te houden. Kom gelijk naar het marktplein in de stad. SAMEN STAAN WE STERK" (theo). Voor alle duidelijkheid: "MAANDAG HALF9 OPDE MARKT IN DEN BOSCH." (Joris).

Maandag, op allerlei plaatsen in het hele land dus staking en demonstraties van scholieren, zo valt te concluderen uit dit alles. Het wordt een mooie warme novembermaandag, morgen. Als je dit leest waarschijnlijk zelfs al vandaag...

Opmerking over de taal in de citaten: ik heb alles zo gelaten als ingetikt. Veel wat op het niet aan msn of chatbox gewende oog als foutief taalgebruik of tikfouten overkomt, is dat niet. Er is zoiets gegroeid als chatterstaal. Ik wil de aangehaalde mensen zo laten klinken zoals ze zichzelf laten horen en niet anders. Vandaar ook de 'fout' in de titel.

Opstand van scholieren - in één woord 'groots'

2007-11-24T15:07:00.000+01:00

Het zijn dramatische dagen, grootse dagen vooral ook, in week 46 eren week 47. november 2007. Het zijn dagen waarin bescheiden protesten van scholieren opeens uitgroeien tot felle demonstraties in Groningen, gevolgd door een kleine scholierenopstand in Sittard en Geleen. Daarna enkele stille dagen op het scholierenfront. Vrijdag, 23 november echter was het raak. Een grote scholierenstaking, heftige, enthousiaste en soms eventjes grimmige demonstraties is tal van plaatsen, tot nu toe 23 arrestaties – Nederland maakt een serieuze scholierenopstand mee zoals dathier niet eerder is vertoond. Veel wijst erop dat de protesten maandag verder gaan, met een neiging tot uitbreiding en verheviging.

Hele goede redenen voor actie

Over het scholierenprotest zijn meerdere wezenlijke dingen te zeggen. Voorop staat de volslagen rechtmatigheid van de acties. Of je nu zelf scholier bent, of ouder/ verzorger, docent of simpelweg voorstander van goed en menselijk onderwijs – de scholierenopstand die nu op gang is gekomen verdient het om erkend te worden als een terechte strijd voor beter onderwijs. De scholierenopstand verdient daarom ook ondersteuning, actieve solidariteit. Aan alleen ‘begrip’ hebben de stakende scholieren niet erg veel.

Scholieren hebben gegronde reden tot woede, ze vechten voor een rechtvaardige zaak. Het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS) heeft een uitvoerig dossier over de zaak als PDF-bestand via haar actiesite Stop 1040 beschikbaar gemaakt. Het gaat om de zogeheten 1040-uren-maatregel. Die schrijft scholen voor dat er minimaal 1040 uren jaarlijks les wordt gegeven. Dat is sowieso erg veel. Toen ik scholier was, waren zeven lesuren van 50 minuten stevig. Dan zat je van 8.20 tot 14.35 uur in de lokalen. Maar de meeste dagen waren om 13.45 uur wel afgelopen. Soms was er een achtste uur, dan sleepte de schooldag zich voort tot 15.25 uur (maar daar stond dan wel weer ergens een eerste uur vrij tegenover). Erg productief was zo’n laatste lesuur zelden.

Nu vang ik op dat school tot 16.00 of 17.00 uur helemaal niet meer buiten de orde is. Dat is simpelweg te lang, te veel, te zwaar. Wie beweert dat die jonge mensen van nu het zo makkelijk hebben vergeleken met vroeger, kletst onzin. Als ik stakende scholieren op TV hoor roepen 'Minder Uren', dan kan ik ze alleen maar heel groot gelijk geven.

Maar het is erger dan dat. Die voorgeschreven 1040 uren worden vaak genoeg niet ingevuld, wegens tekort aan leraren. Dat betekent dat de scholieren wat op de school moeten rondhangen, allerlei vage vervangende activiteiten moeten doen om die norm maar te halen. Bij studiedruk voegt zich verveling, frustratie, het futiele gevoel van 'wat doe ik hier?' Leerlingen lange schooltijden in de maag splitsen, en ze dan ook nog zoet houden met flauwekul – is het gek dat leerlingen in groten getale uit hun vel springen?

Voeg daarbij het feit dat scholieren hier geen enkele echte keus in hebben. Ze zitten niet vrijwillig op school, ze zitten er volgens de leerplichtwet. En de meesten van hen zitten ook nog eens ruim onder de kiesgerechtigde leeftijd. Het beleid waar de 1040-uren-norm deel van uitmaakt, is boven hun hoofden, buiten hen om tot stand gekomen.

Achter de opstandigheid van scholieren ligt stellig ook weerzin tegen een autoriteit die geen rekening houdt met wat de scholier wil en aankan, een doodgewoon en volslagen terecht verlangen naar vrijheid en zeggenschap. Dat onderliggende algemener rebelse gevoel verklaart naar mijn idee de leus die scholieren in Leiden riepen, volgens De Volkskrant: 'Ik heb schijt aan de overheid!'

Hier en daar vang je de opvatting op dat veel scholieren niet weten waar hun eigen acties om draaien, dat het ze gewoon om de gein en het spijbelen is te doen. Mij lijkt dat eerste nogal neerbuigend: scholieren praten met elkáár, en dat MSN-bericht dat rondging op donderdag en de actielawine hielp ontketenen noemde heel helder de reden. Dat de drang naar vrije uren, de behoefte om uit de band te springen, voor veel leerlingen meespeelde, en voor sommigen misschien zelfs de overhand had, kan best wezen.

Maar zou precies die drang naar vrije uren en naar een paar uren bandeloosheid niet ook zijn wortels hebben in de overmatige studiedruk en de futiele lesinvulling, mede vanwege die 1040 uren? Die laatste vormde misschien niet voor iedereen het bewuste motief om de boel op zijn kop te zetten, maar lag er evengoed wel degelijk mede aan ten grondslag. En iedere splitsing tussen 'echte actievoerders' en 'spijbelaars' die 'van de chaos profiteren' is gevaarlijk en onterecht. Dat binnen de acties er best extra aandacht voor het waarom mag zijn, dat scholieren elkaar als het ware daarin kunnen scholen, en dat dit nodig is ook, is hiermee niet in strijd.

Groot, wild en chaotisch

De acties zijn opvallend groot, opvallend snel gegroeid ook. De eerste acties trokken steeds een paar honderd mensen, meestal van één of enkele scholen. De landelijke demonstratie was netjes, maar niet enorm van schaal. Maar het msn-bericht dat kennelijk vanaf donderdagavond rondging, viel op licht ontvlambare bodem in vrijwel heel het land.

De volgende plaatsen kwam ik tegen in de berichtgeving: Amsterdam ( Sint Nicolaaslyceum, Fons Viyae Lyceum, Geert Grote College), Assen, Bergschenhoek, Bleiswijk, Boxtel (Jacob Roelandlyceum), Coevorden, Den Bosch, Breda, Drunen (Oultremontcollege),Ede, Eindhoven, Emmen, Enschede, Hoogeveen, Leiden (Da Vinci College), Middelburg, Oosterhout, Papendrecht, Purmerend, Raamsdonksveer (Dongemond College), Roosendaal (Norbertus College), Roozendaal, Rotterdam, Spijkenisse, Tilburg (Odulphus Lyceum, Zaanstad, Zaandam, Zaltbommel (Cambium Scholengemeenschap), Zeist (Christelijk Lyceum Zeist, waar een hele reeks video-fillmpjes van zijn).

Op een kaartje dat de Volkskrant laat zien zie ik echter dat ook in Arnhem, Nijmegen, Valkenswaard actie was – en in nog een reeks andere plaatsen bovendien. De NOS had het over honderd scholen en 20.000 actievoerende leerlingen. Dat is niet gering. Dat zijn niet wat losse acties. Dat is een landelijke scholierenopstand van formaat.

Opvallend is ook de felheid van de protesten. Zeer enthousiaste menigten gingen het schoolplein op, en vervolgens de straat. Woede ging gepaard met een uitgelaten, soms regelrecht euforische houding. En waarom ook niet?! De woede heeft gegronde reden. Het enthousiasme zodra scholieren merkten dat de staking daadwerkelijk rolde was heel logisch. De uitgelatenheid eveneens: heel even viel het juk van school en lesroosters, leraar en gezag, weg. Natuurlijk slaat dan het hoogst besmettelijke, maar kerngezonde vrijheidsvirus toe. De scholieren waren uitgelaten omdat ze zichzèlf er uit hadden gelaten.

En ja, hier en daar leidde die uitgelatenheid tot wilde, niet altijd even verheffende taferelen. Maar ook dat is niet gek. Scholen zijn snelkookpannen, waarin grote aantallen jonge mensen, boordevol levenslust, adrenaline en hormonen, onder druk worden gezet om te presteren. De actie jaagt het deksel van die snelkookpan. Is het raar dat het hier een daar een wilde boel wordt?

Wat als rellen en vandalisme getypeerd wordt in berichtgeving, verdient die naam niet. Wat eieren tegen een schoolgebouw – het gebouw waar de leerlingen juist stakenderwijs uit zijn gebroken, het schoolgebouw dat zo ongeveer symbool staat voor keurslijf en teveel lesuren. Een paar eieren zijn dan gauw gegooid en niet misplaatst. Dat jonge mensen in groten getale op een straat of rotonde gaan staan en zitten om hun protest voelbaar te maken is een goede zaak. Dat zoiets dan leidt tot wat eieren richting stadsbus is niet erg handig, maar ook weer niet zo vreemd: je verovert een kruispunt, dan verdedig je het ook…

Agressie tegen docenten en tegen een cameraman is een slechte zaak, temeer daar vooral docenten wel degelijk steun uitspraken. En een cameraman doet ook alleen maar zijn werk. Maar ik heb de indruk dat het bij dit soort dingen om randverschijnselen ging, die ten onrechte werden uitvergroot in de beeldvorming. Helaas bezwijkt ook het LAKS daar gedeeltelijk voor. "Het Landelijk Aktiekomitee Scholieren LAKS wijst rellen af", zo berichtte de Volkskrant - alsof rumoerige demonstraties meteen maar rellen genoemd moeten worden. Gelukkig voegt LAKS-bestuurder Max Patelstki er relativerend aan toe: "Maar een eitje moet kunnen." Gelukkig is Max Patelski behalve keurig bestuurder ook nog doodgewoon een boze scholier.

De reactie van het gezag wordt met verwijzing naar die randverschijnselen goedgepraat, maar dat deugt niet. In de eerste plaats lokt de autoritaire houding van ten minste sommige scholen, maar ook politie, zelf een felle reactie uit. Ik zag een foto in het Brabants Dagblad van scholieren die niet mee mochten staken maar vanuit de ramen actievoerders toejuichten of iets dergelijks. Die mensen waren domweg opgesloten terwijl leeftijdsgenoten van een andere school de straat op waren. In wat voor stemming zullen zulke scholieren zijn als ze, na weerstand van de school, wèl naar buiten weten te breken?

En waar waren die meppende agenten in Middelburg – de beelden zijn talloze malen vertoond inmiddels – goed voor? Er was daar zichtbaar weinig aan de hand. Scholieren stonden op de weg, ze liepen al weg van de politie. Maar de agenten bleven maar slaan. Het LAKS – goeddeels afwezig in de acties zelf trouwens, en druk bezig met zich distantiëren van een uit haar naam verspreide actie-oproep voor 26 november – heeft inmiddels laten weten dat ze tegen dit politiegeweld een klacht indient. Goed zo. Je mág geen vreedzame mensen met knuppels slaan, ook niet als ze op de weg staan in strijd met één of ander politieregeltje waar leven noch dood mee gemoeid is verder. Overigens was het nog mooier geweest als ze die actie-oproep wel had gedaan of tenminste ondersteund. Dat laatste kan gelukkig alsnog.

Agressief was niet alleen de politie, in en buiten Middelburg. Repressief waren niet alleen sommige schoolbesturen die staking smoorden met opsluiting van leerlingen, eerder deze week al beproefd aan het Trevianum College in Sittard. Bot en hooghartig was ook de opstelling van politici. Staatssecretaris van Bijsterveldt van Onderwijs liep daarin voorop. Naast slijmwoorden vol begrip voor de zorgen van de leerlingen over hun onderwijs was er vooral een strenge toon over de heftige actievormen: "Scholieren die zich misdragen plaatsen zich buiten de discussie", zei ze. En "het gooien van eieren en het trappen van rotzooi is geen goede bijdrage".

Kennelijk vind ze haar eigen onwrikbare en halsstarrige vasthouden aan de 1040-uren-norm wel een "constructieve bijdrage". En over wat voor "discussie" heeft ze het, als haar beleid vastligt? "De norm van 140 uur staat wat mij betreft", zegt ze. Blijkbaar moet je met vele duizenden jonge mensen "rotzooi trappen" om de zaak werkelijk in beweging te krijgen: dankzij de heftige scholierenacties wordt er nu tenminste over die 1040-norm gepráát.

Hoe verder?

Hoe zal het verder gaan? Het gonst verder onder scholieren, dat is duidelijk uit tal van signalen. Er doet via internet en degelijke een oproep de ronde om maandag weer te gaan staken. Zelfs het NOS journaal maakte daar melding van.

Actievoerders aan het woord

Commentaren, bijvoorbeeld bij YouTube-filmpjes, geven twee dingen aan: we gaan door, maandag weer! Maar ook: het is erg ongeorganiseerd, dat moet beter. Continuïteit, gekoppeld aan organisatie, dat is het verlangen dat nu uit scholieren zelf naar voren begint te komen. een goed voorbeeld lever een prachtvideo op YouTube, waarin de staking op het Jacob Roelandlyceum in Boxtel te zien is. Bijna aan het eid staat daar met grote letters op het scherm: "maandag 11.00 uur" en in een volgend shot "nog een keer".

Maar dan de commentaren eronder! "Ckrr vette staking... maandag kleine pauze weer", zegt Baramovich. "Is echt ene vet filmpje man, maar wel dom dat ze met eieren aan het gooien zijn, maar ja", zegt smwder. " Super staking Maandag weer!" roept Bekerfin. Daarna xNaomi94: "Ik kreeg dit doorstuurmailtje.." waarna een actie-oproep om op 26 november weer te staken volgt (nog zonder nep-ondertekining van het LAKS trouwens). en heleboel juichkreten in de maandag-weer - sfeer.

En dan opeens dit, van Tony Jonker: "Mensen!!!!! Regel zoveel mogelijk leerlingen om naar Den Haag te komen naar het binnenhof..... iedereen uit het hele land massaal naar Den Haag..... en we zetten hhet op ze kop.....niet luisteren dan maar voelen!" En, helemaal prachtig, LoserLuCk: "wow... anyonew trhat speaks english here be able to explain to me how many of these stakings will need be done to change a few rules?" Antwoord van heejoo, pal daarop: "as many as it takes", pal daarop gevolgd door "only next time a bit more organised".

En dan, CocktailChick aan het woord: "Maandag dan maar wat georganiseerder en ZONDER eieren? Aangezien je hier alleen de gooiers en de school mee hebt en laten die er nou allebei net niks aan kunnen doen. Ik denk dat zonder eieren, met megafoon ect., effectiever is". Zo gaat het verder. Mensen in beweging, in hun eigen beweging waar ze nu al enorm trots op mogen zijn, rechtstrreeks aan het woord, hardop aan het nadenken over hoe zehet verder moet met hun acties. Geweldig om te lezen!

Meer organisatie, meer structuur en richting, dat is waar mensen in actie dus zelf naar beginnen te streven. Tegelijk zou het me ook niets verbazen als na het weekend ook scholieren in beweging komen die tot nu toe niet hebben gestaakt en gedemonstreerd. Die zullen dan vergelijkbare taferelen teweegbrengen als we gisteren hebben gezien of meegemaakt. Dat is gezond, dat laat zien dat de beweging groeit.

Bondgenoten en tegenstanders

Naast continuïteit en organisatie, en ermee verbonden, is er aan nog iets behoefte: doelgerichtheid, een scherpe kijk op wie de tegenstander is die verslagen moet worden. Dat zou sommige ongelukkige actievormen minder ruimte geven, en de slagkracht vergroten.

Zo is het ergens wel logisch dat mensen eieren naar hun schoolgebouw gooien, zoals ik al aangaf. Maar je schiet er niet veel mee op: schoolgebouwen maken geen lesroosters en voeren een uren-norm in. Een middelvinger opsteken tegen docenten, zoals scholieren in Leiden volgens de Volkskrant deden, kan erg opluchten, zeker als je leraar neerbuigend doet over scholieren in actie en leerlingen perse in de lokalen wil houden.

Maar docenten snappen vaak best waarom leerlingen protesteren, en laten hun goedkeuring vaak blijken ook. Ook dat is logisch: zij hebben er ook last van als ze zinledige uren moeten vullen door als een soort van oppas bij leerlingen moeten zitten; de 1040 uur die voor leerlingen studiedruk zijn, vertaalt zich voor docenten als werkdruk. Beiden mogen omlaag, docenten zijn dan ook potentiële bondgenoten van stakende scholieren. Dat veel van die docenten dat nu nog anders zien, is waar. Scholieren in actie moeten dat aan zulke leraren en leraressen duidelijk maken. Dat lukt beter met gesprekken dan met middelvingers, hoezeer die vingers ook te begrijpen zijn.

Schoolbestuurders zijn een ander verhaal. Hun obsessie is niet onderwijskwaliteit of het welzijn van de leerlingen. Hun ding is rust en orde aan de school, en het voldoen aan opgelegde normen – waaronder die nare 1040-urenregeling. Die norm zelf is verkeerd; maar schoolbesturen die krampachtig die norm willen halen en daarvoor allerlei uitvallende uren opvullen met onzin-lessen kiezen de verkeerde kant.

Er is minstens één school die een andere optie gekozen heeft: ruim onder de wettelijk vorgeschreven norm gaan zitten, en de boete die daarop staat gewoon betalen. Als alle schoolbesturen hetzelfde zouden doen, was die hele 1040-uren-norm zo voorbij. Als schoolbesturen de norm zouden negeren en de boete zouden weigeren te betalen trouwens ook. Dat is een eis die leerlingen met recht aan hun schoolleiding kunnen stellen: geen 1040-urennorm op onze school!

Ook een oproep in dezelfde richting om actievoerende leerlingen op zijn minst niet te dwarsbomen in hun verzet, zou niet misplaatst zijn. Het opsluiten van leerlingen in hun lokalen terwijl buiten op straat leerlingen van andere scholen lopen te demonstreren is geen opleggen van de leerplichtwet, maar doodgewoon vrijheidsberoving, gevangenhouding zonder enige rechtmatigheid.

Maar het beste doelwit van de scholierenprotest is wel degelijk het landelijke beleid, de 1040urennorm zelf en de regering die daaraan vasthoudt. Daartegen actievoeren vergt meer dan stakingen en demonstraties verspreid over het land. Een landelijke demonstratie in de stad waar die regering zit en dat beleid gemaakt wordt zou een nieuwe dimensie in de strijd brengen. stootkracht van het protest enorm vergroten en allerlei kleine ontsporingen afremmen. Het commentaar van Tony Jonker, zojuist aangehaald bij de YouTube-video, laat zien dat dit besef leeft. 20.000 scholieren verspreid over tientallen plaatsen is één ding – en een goed ding.; Diezelfde 20.000 scholieren en meer die – samen met solidaire docenten, ouders, verzorgers en vele anderen – optrekken naar de regeringsgebouwen is nog iets anders.

Actiecomités en verder...

Intussen dient de groeiende beweging dient nu wortel te schieten, stevigheid te scheppen, zichzelf te structureren, wil ze door kunnen breken en winnen. Wortels, stevigheid en structuur van scholierenprotest bouw je het best op de plek waar die scholieren dagelijks moeten zijn: op en vanuit de scholen zelf. Dat gebeurt al. Waar inmiddels gestaakt en gedemonstreerd is, zijn ongetwijfeld gangmakers bezig geweest hun medescholieren in beweging te brengen.

Als zulke gangmakers zich bundelen in actiecomités per school is dat een stap vooruit. In Sittard bestaat iets dergelijks al: Actiecomité Stop 1040 heeft via een Open Brief al van zich laten horen. Contact leggen tussen zulke actiecomités, als zij van de grond komen, per stad maar zo snel mogelijk ook landelijk, maakt de beweging meteen veel sterker. Dan kunnen actievoerende scholieren voeling houden met elkaar, ervaringen uitwisselen, ondersteuning bieden tussen scholen onderling.

Zaak is dat actiecomités geen handjevol actievelingen blijven, maar spreekbuis en actiecentrum voor grote aantallen scholieren. Slechts in samenspraak met die medescholieren kom je tot goede actieplannen die ook brede steun vinden. Het kiezen van zulke comités, en het keer op keer bijeenkomen van alle actievoerende leerlingen per school is dan logisch.

Studenten aan Franse universiteiten beslissen bijvoorbeeld op Assemblees General (Algemene Vergaderingen) of ze hun faculteit blokkeren of andere acties voeren. Stakende trein-m en metrobestuurders in Frankrijk beslisten op AGs per station dagelijks over voortzetting of opschorting van hun staking. Dit type van radicaal-democratische organisatie komt van pas nu de scholierenopstand zo ver is gekomen als die nu is. De acties zijn een zaak van alle actievoerende scholieren samen. Wat is er logischer dan dat scholieren hun besluitvorming erover dan ook samen democratisch op poten zetten?

Maandag zal erg veel duidelijk worden, vermoed ik. Komt er een herhaling van afgelopen vrijdag? Verzwakt de beweging net zo snel als die opgekomen is? Degenen die daarop hopen, of ze nu schoolbestuurder zijn, staatssecretaris of politiechef, zouden zich wel eens kunnen vergissen.

Komt het maandag inderdaad tot grootschalige acties van scholieren, dan is een scholierenstaking voor onbepaalde tijd, tot de 1040-uren-maatregel van tafel is, wellicht dichterbij dan veel mensen misschien nu nog denken. Dat zou de protesten ook houvast geven, stevigheid, zodat je niet steeds opnieuw moet afwachten of losse actie-oproepen wel of niet weerklank krijgen. Naar mijn mening is zo’n staking, gekoppeld aan plaatselijke acties om draagvlak te bouwen en een landelijke betoging om de beweging extra richting en stootkracht te geven, een logische volgende stap in deze al zo grandioos ver gekomen strijd. Inderdaad, we beleven dramatische, vreugdevol-dramatische dagen.

Voor dit artikel is onder meer gebruik gemaakt van:

Wilde staking leerlingen, Brabants Dagblad

Msn: 'staak na kleine pauze', De Volkskrant

Scholieren opgepakt bij protestacties, NRC

Tientallen stakende scholieren opgepakt, nu.nl

Tientallen aanhoudingen bij scholierenstakingen, nieuws.nl

Protest op Museumplein, Het Parool

Scholierenacties in diverse steden, Het Parool

Demonstrerende Nederlandse scholieren richten vernielingen aan, De Morgen

Scholieren in opstand, Indymedia.

Daarnaast heb ik veel gehad aan gesprekken met twee mensen die actief zijn in het scholierenverzet. Ik bedank hen allebei hartelijk, wens ze sterkte en neem mijn pet voor ze af Dus: go Leroy Hellenband, go Dylan Paauwe, go go go and victory will come !

Opm.: nog niet helemaal af, qua fotootje; maar ik wacht niet langer:-)

Terug van niet echt weggeweest

2007-11-24T11:47:00.000+01:00

Zo, daar ben ik weer, terug van niet echt weggeweest. Maar de pauze tussen de stukken hier worden me iets te groot, dus snel even wat intikken hier...

Hoe dat zo komt, die onderbrekingen? Sinds een week of zes, zeven werk ik mee aan het weblog van de Internationale Socialisten. Dat betekent: bijna dagelijks schrijven, hetgeen precies is wat ik graag doe. Wees niet bang (en ook niet voorbarig opgelucht...), Rooieravotr en zijn weblog blijft, en groeit verder; maar in drukke tijden lukt het soms even niet om naast het actuele IS-schrijfwerk ook hier dagelijks te blijven schrijven. Voornemen is trouwens wel degelijk om dat wèl te doen, maar de goede balans is er nog niet helemaal, het is best even wennen nog. Maar intussen geldt: als ze me missen, dan ben ik ISsen. Je kunt daar trouwens sinds kort ook reageren, dus - waar wacht je op?

Over drukke tijden gesproken: het wild om zich heen grijpende scholierenprotest komt daar nog eens bovenop. Al eerder schreef ik erover, op het IS-blog en ook hier. Nee, ik ben geen scholier - maar juist daarom ga ik graag bij deze strijdlustige jonge mensen in de leer. Ik volg het met grote aandacht en ben ook erg blij met de kans om geregeld met enkele betrokken actievoerders te kunnen praten en een klein beetje mee te mogen denken. Het slokt veel van mijn aandacht op, en dat is goed en terecht, het maakt me zeer vrolijk diep van binnen.

Maar om daarnaast nog eens zinnige analyses over migrantenarbeid in Dubai, guerrillastrijd in Afghanistan of de laatste Washingtonse wantoestanden ten beste te geven alhier, dat lukte me deze week dus niet. Dat er ook nog een bescheiden optreden gedaan mocht worden afgelopen woensdag, kwam daar nog eens bij. Maar dát wist ik ruim van te voren, dus dat is geen goed excuus.

Maar de ravotr-pauze is vrijwel voorbij. Twee grotere stukken komen eraan. Eentje over - hoe kan het anders - de Grote Scholierenopstand van november 2007. En eentje over de voorlopige nederlaag van Donner en zijn ontslagplannen. In de tussentijd: hou dat IS-blog in de gaten, daar vallen niet zo vaak hiaten...

Van Groningen tot Sittard, scholieren in protest

2007-11-19T23:04:00.000+01:00

Scholieren ontketenen momenteel een heus actiegolfje tegen de zogeheten lesurennorm van 1040 uren. Dit voorgeschreven aantal lesuren kan, door lerarentekort en dergelijke, veelvuldig niet worden gehaald. Daardoor moeten leerlingen te vaak op school rondhangen zonder werkelijk les te krijgen. Energieverspilling, demotiverend en weinig leerzaam. Vandaar: actie. Een hele goede zaak.

De acties zijn opgezet vanuit het Landelijk Actie Komitee Scholieren (LAKS). Dat is een tamelijk keurige groepering die voornamelijk het nieuws haalt vanwege de klachten rond de eindexamens die zij verzamelen en naar buiten brengen. Een nuttige werkzaamheid trouwens. Maar de laatse weken gebeuren er andere, meer opwindender, zaken. Een speciale website, Stop 1040, is ervoor in het leven geroepen.

Al vorige week kwamen acties op gang, en niet alleen in de vorm van de landelijke demonstratie in Den Haag die redelijk was publiciteit kreeg. In Zwolle begon de reeks van acties, op maandag 12 november. In Oss staakten 2000 scholieren op 13 november twee uur lang. Ze kwamen bijeen in een stadion, waar ze naar toespraken luisterden. Leerlingenraden van het Maaslandcollege en het Titus Brandsma Lyceum hadden de actie opgezet; scholieren van het Mondriaancollege mochten niet meedoen van hun rector. Dat werd kennelijk in Oss nog gepikt. Enkele dagen later zouden scholieren in Sittard anders reageren op pogingen van het gezag om acties te dwarsbomen.

In Heerenveen hielden scholieren in de klassen discussies over wat het LAKS wil, en over onderwijskwaliteit. Ook zetten ze handtekeningen onder de LAKS-petitie. In Assen vond die dag een scholierenstaking plaats gedurende één lesuur.

De volgende dag was de landelijke demonstratie. Die was levendig, aan de beelden op de SP-site te oordelen. Jasper van Dijk sprak, en kondigde aan: "Als de regering met niets komt, staan er binnenkort nog veel meer boze scholieren voor de deur." En inderdaad: boze scholieren stonden er, de dagen erop. Zowel in Grioningen als in Sittard gingen de acties verder, feller dan te voren.

In Groningen demonstreerden twee opeenvolgende dagen scholieren. Dat werd een levendige toestand: de dagelijkse sleur viel weg, het gevoel van vrijheid op wat anders een saaie schooldag was, zet zich dan vrij eenvoudig om in een vleugje chaos, wat vuurwerk en het stoken van een vuurtje. Dat leidt natuurlijk weer tot overspannen autoreiteiten en zelfs een tiental aanhoudingen. Beelden ervan, via SKOEP en via het Dagblad van het Noorden, gaven mij nou niet echt de indruk dat er van sprake was van echte rellen, zoals sommige media beweerden. De kop van één van de SKOEPS-interviews – met enkele actievoerende meiden – zette de negatieve toon: "Meiden zijn tegen stichten van brandjes." Inderdaad betreurden ze "de gevechten", tegen het eind van het interview. Maar het belangrijkste deel van het interviewtje was een korte uitleg van deze scholieren waarom ze actie voerden.

Heftig waren de gebeurtenissen pas helemaal in Sittard. Daar vond een kleine opstand plaat in het Trevianum-college. Scholieren riepen om tot het tekenen van een petitie. Dat werd echter door veel andere leerlingen opgevat als teken om de lessen te verlaten. Buiten de school verzamelden zich bovenbouwleerlingen. Scholieren van de onderbouw wilden meedoen, maar een hek hield ze tegen. Dat was althans de bedoeling, maar die opzet faalde. Geholpen door bovenbouwleerlingen klommen de mensen van de onderbouw met fiets en al over het hek. Het gerucht deed de ronde dat leerlingen van andere scholen onderweg waren om mee te doen. Dat vond de politie een reden om de school aan te raden om de leerlingen naar huis te sturen. Aldus geschiedde. Op het weblog van de Internationale Socialisten staat hier al een artikel over deze en sommige eerdere acties.

Maar maandag – na een weekend waarin kameraad SMS, kameraad E-mail en kameraad MSN zich blijkbaar zeer verdienstelijk hadden weten te maken – kwam er in datzelfde zuiden van Limburg een tweede ronde. Nu waren het de leerlingen van het Graaf Huyn College die het voortouw namen. Zij trokken op naar het Trevianum, en naar het Da Capo College, om steun te zoeken. Honderden van hen bezetten een rotonde in het nabijgelegen Geleen. Berichtgeving van De Limburger meldde dat vier scholieren eieren richting stadsbussen gooiden. Dat vond de politie reden om mensen op te pakken. Dylan Paauwe, één van de actievoerders en ex-leerling van het Trevianum, vertelde mij dat er zo’n twintig mensen aangehouden waren. Zijn eigen spandoek werd hem afgepakt. De Limburger sprak van tien arrestaties.

Later waren er er rond het Trevianum maar liefst tien politiebusjes klaargezet. Deze keer konden scholieren niet meer hun schoolgebouw verlaten, zo vertelde Dylan Paauwe nog. Daarvoor waren er honden ingezet tijdens patrouilles, om leerlingen van Trevianum en het Graaf Huyn College uiteen te houden. Hónden! Tegen scholieren die wat fel zijn, daar alle reden toe hebben en zich luidkeels lieten horen. Blijkbaar zijn scholen nu een soort bezet gebied geworden. Intussen schreef het schoolbestuur een zalvende brief aan de ouders/ verzorgers van de leerlingen, vol begrip en sussende woorden. Het opsluiten van leerlingen werd daar woordkunstig omgetoverd in "stringente pauzemaatregelen", waarvoor leerlingen "veel begrip" toonden.

Mij zou het niets verbazen als scholieren alleen maar feller worden. Redenen hebben ze genoeg – in de 1040-uren-norm, maar ook in de botte autoritaire houding van politie en schoolbestuur. Actie-ervaring zijn ze in hoog tempo aan het opdoen. Klassenstrijd krijgt hier een zeer authentieke en prachtige invulling: strijd in en vanuit de klas. Hoe het bij deze scholieren zit met de beheersing van het Frans als taal, weet ik niet. Maar op de beheersing van het Frans als actie-kunde is verheugend weinig aan te merken.

Uit de kast met minister Plasterk (deel 3 en slot)

2007-11-18T17:21:00.000+01:00

Met het onkritisch stimuleren van 'coming out' als emancipatie-strategie is méér mis dan een zeker gebrek aan sensitiviteit aan ministerskantvoor de moeite die zoiets kan kosten. Het hele idee van een ‘coming-out’-dag vind ik al matig. Dat het uit kringen van homogroepen zelf komt doet daar niets aan af. Het geeft een diep persoonlijke stap iets hinderlijk-collectiefs.

Ik moet er niet aan denken dat er straks een soort plechtigheid voor komt ook, waarin per gemeente honderden pas uit hun Ikea-meubilair geklommen homo’s en lesbo’s hun coming-out-certificaat verstrekt krijgen, in aanwezigheid van het voltallige bestuur van het plaatselijke COC. Natuurlijk zal dan ook het recht op weigering van ambtenaren om zulke certificaten te verstrekken aandachtspunt worden van regeringsbeleid. Kringloopbedrijven kunnen alvast maatregelen nemen om al de overtollig geworden kasten in te zamelen en af te voeren. Mocht het zover komen, dan schaf ik een mooie eikenhouten kast aan en ga er in, en kom er niet meer uit voordat het over is met deze flauwekul.

Want flauwekul is het, en niet zonder gevaar. Het gaat uit van een standaardisering van de homoseksuele ervaring en leefwijze, en van een simplistisch model van emancipatie. Het idee is als volgt. Mensen worden geboren in een maatschappij die doordrenk is van hetero-vanzelfsprekendheid. Wie daar buiten valt zit, vanzelfsprekend en volautomatisch, 'in de kast', en moet daar voor zijn of haar bestwil uit. Een vrije homo, om niet te zeggen een 'echte' homo, is 'uit de kast'. Als maar alle homo’s uit de kast zijn, dan zijn homo ’s vrij en is het probleem opgelost.

Maar dit is een kwalijk waanidee. Kwalijk, omdat het de hetero-vanzelfsprekendheid niet ondermijnt maar bevestigt. Homo’s zitten 'in de kast' en moeten 'eruit'. Hetero’s hoeven dat niet. Wie niet uit de kast komt, wordt dus geacht hetero te zijn. De hoofdverantwoordelijkheid voor homobevrijding wordt hier ten onrechte eenzijdig bij de homo’s zelf gelegd: zij moeten de stap zetten; hetero’s hoeven alleen maar een beetje begrip te tonen en dienen af te zien van al te openlijke homofobie. Maar zolang heteroseksualiteit de norm is en alles doordrenkt, blijft de homo de uitzondering die de regel bevestigt, en blijft de voedingsbodem voor homofobie - hetero-seks als vanzelfsprekend, en dus al gauw als de norm – overeind.

Het is ook een waanidee. Het ziet alle veelvormigheid die seksualiteit heeft, over het hoofd. Je hebt niet alleen homo’s en hetero’s. En zelfs als je biseksuelen en transseksuelen in het rijtje van potentiële kastverlaters opneemt misken je de variatie aan seksuele verlangens die mensen hebben. Krijgen we straks trouwens het verschijnsel dat mensen voor het percentage dat ze niet-hetero zijn uit de kast mogen komen op 11 oktober? Ongeveer zoals je ook 30 procent arbeidsgeschikt kunt worden verklaard?

Wat te denken ook van mensen die wel openlijk zijn over hun seksualiteit onder vrienden, maar niet op het werk? Of juist andersom? Of sommige vrienden wel maar familie en collega’s weer niet, op één toffe tante en één fijne collega na? 'Uit de kast komen' is vaak een heel traject, met haperingen, onvolledigheden, stappen vooruit maar ook weer terug. En op elke nieuwe werkplek heb je weer een 'uit-de-kast'-moment. Eigenlijk houdt het nooit op, dat geklauter uit dat nare meubilair. En wat als mensen een tijdlang homoseksuele verlangens hadden en volgden, maar later toch voornamelijk heteroseks zoeken? Moeten die de kast weer in of zo?

En wat te denken van mannen die zichzelf volslagen als heteroseksueel beschouwen maar het soms prettig vinden om seksueel contact met andere mannen te hebben? Zijn die 'eigenlijk' biseksueel, en moeten die persé 'uit de kast' (voor een bepaald percentage)? Is dat geen grove miskenning van het recht van mensen om zichzelf te definiëren, en zelf te bepalen welk etiket ze op zichzelf willen plakken? En er zijn ook mensen die verschillende voorkeuren vorm geven in verschillende rollen, die een soort dubbelleven ontwikkelen, meer uit fascinatie, als een soort spel, dan uit pure angst. Zulke mensen hebben waarschijnlijk minder plezier in hun leven als zij gewoon 'uit de kast' zouden zijn.

Ja, het is waar dat in een hetero-gedomineerde wereld mensen het veelal uit praktische overwegingen prefereren als hetero door het leven te gaan, ook als ze verlangens en ervaringen hebben die daar buiten vallen. Maar dat los je niet op door die mensen geforceerd te herdefiniëren als 'eigenlijk' bi. Dat los je pas op als je de premie die staat om als hetero door het leven te gaan, afschaft door de heteroseksualiteit-als-norm onderuit te halen.

We moeten geen genoegen mee moeten nemen met minder. Homo’s die de kast uit stappen, verdienen steun en solidariteit – van andere homo’s, en van ieder sociaal en weldenkend mens. Maar we moeten toe naar een maatschappij waarin dat moeizame traject – opgroeien met verborgen verlangens, en pas later met veel moeite voor die verlangens uit komen – overbodig is.

Ik wil geen maatschappij met keurige hetero’s en keurige uit de kast geklommen homo’s. Ik wil dat mensen opgroeien en leven in een wereld waar ze vrij hun veelvormige lichamelijke verlangens kunnen verkennen, en in wederkerigheid kunnen uitleven als gelijkwaardige mensen. Ik wil dat de kast als plaats waar mensen noodgedwongen opgroeien en leven wordt afgeschaft.

Uit de kast met minister Plasterk (deel 2)

2007-11-17T22:52:00.000+01:00

Het probleem met Plasterks kom-uit-de-kast-oproep zit dieper. De minister bedoelt het vast niet zo kwaad, maar hij is niet geloofwaardig.

Hij zit in een kabinet dat in haar regeerakkoord de rechten van ambtenaren die huwelijken van stellen van het gelijke geslacht niet willen voltrekken, verdedigt. Acceptatie van homofobie als grond voor gewetensbezwaar is daarmee kabinetsbeleid. Hij zit in een kabinet waar ook de ChristenUnie aan deelneemt, een partij met verkapt-homofobe standpunten, een partij ook waarin zomaar een raadslid naar voren kan komen die openlijk homoseksuele leden van die partij niet in bestuurlijke functies wil zien. Dat de rel die daaruit voortkwam snel gesust werd, verandert aan de latente homofobie van die partij niets.

Als Plasterk werkelijk een maatschappij wil waarin je relaxed uit de kast kunt klauteren, dan moet hij beginnen met homofobie, in partijpolitieke vorm en anderszins, de wacht aan te zeggen. Of je komt op voor homobevrijding. Of je regeert met homofobe politici en beleid. Maar niet allebei. Dat volgens hem zijn nota homo-emancipatie niet op weerstand van de rest van de coalitie is gestuit, maakt dat niet wezenlijk anders.

Maar ik ga nog een stap verder. Niet alleen de regering waar hij deel van uitmaakt, ook de staat waar die regering leiding aan geeft, verdient vanuit homo’s een diep en grondig wantrouwen. Tweehonderd jaar land deed Orde en Gezag er alles aan om homo’s met geweld IN de kast te houden. En nu opeens moeten we eruit? Is de homofobie van staatswege dan verdampt? Kammen politiemensen geen homo-ontmoetingsplaatsen meer af, om mannen die daar seks hebben met andere mannen meedogenloos op de bon te slingeren, of minstens om hun papieren te vragen?

Heeft de minister enig idee hoe het voelt om, zoals mij eens is gebeurd, in een park waar je rustig en zonder iemand tot last te zijn, op de uitkijk stond, door twee agenten om je adresgegevens gevraagd te worden, met als dreigement dat je anders mee ‘mocht’ naar het politiebureau? De stad waar dit gebeurde, Tilburg, heeft een PvdA-er als burgemeester. De burgemeester is verantwoordelijk voor politie en dergelijke.

Als PvdA-er Plasterk iets aan homo-rechten wil doen, laat hem dan zijn partijgenoten/ burgemeesters eens hierop aan spreken, of een andere partij gaan zoeken. In de tussentijd zal ik zijn happy homo talk met gepast en venijnig wantrouwen blijven bejegenen.

(wordt vervolgd)

Know It Yourself en Rooieravotr maken muziek

2007-11-16T19:56:00.000+01:00

Dat was erg plezierig, gisteravond in het Haags Pop Centrum in, je raadt het al, Den Haag. Ik mocht daar optreden, net als Know It Yourself, de hoofdschotel van de avond. Ik mocht van te voren een uur spelen. Het was me een eer en een genoegen. De plek was relaxed: een muziekcafé, met vriendelijke mensen die er werkten. Niet heel groot, en er waren zo’n veertig tot vijftig mensen in totaal denk ik (wat in- en uitloop meegerekend). Sfeervol en plezierig om te zijn en er te spelen.

En gespeeld is er. Know It Yourself maakt punkmuziek, met de nadruk op muziek. Ik ga niet doen alsof het volstrekt mijn smaak is, maar dit is een goede band, vind ik, met leuke mensen erin. De drummer, krachtdadig, slaat stevig toe maar weet ook heel goed wanneer hij niet moet meppen. De gitarist, strak en subtiel spelend, en tegelijk ook verzorger van flink wat interactie met het publiek. De bassist, een waar prethoofd, de ondeugende levenslust straalde ervan af terwijl hij heel soepel zijn instrument hanteerde. En László, zanger en showman van de band, hevig op en neer srpingend als ware hij de leadzanger van AC/DC himself. In een rokje, jawel, heel stoer. Het zijn ook nog eens hele vriendelijke gozers, zo bleek na afloop toen we elkaar de hand drukten en zo.

Het is ook echt een team, goed op elkaar ingespeeld. En de muziek staat als een huis. Niet recht-toe-recht aan loeihard doordenderen, maar ook rustige momenten. Zang veelal ruig, zoals passend bij de muziekstijl, maar dan opeens weer breekbare melodieuze stemmen (gitarist en bassist zongen ook). Stevig rockende punk, maar ook een stuk met hip hop ritme ertussendoor. De teksten gingen me veel te snel om goed te kunnen volgen, en mijn oren verwerken dit volume ook niet goed. Ik hoorde kangaroo’s voorbijkomen, en ook iets over alcoholgebruik. Vrij hilarisch was een lied over verkoudheid, met het in meer dan één betekenis aanstekelijk refrein: hatsjoe. Het openingslied doet vermoeden aan welke kant ze staan: de goeie. Dat meen ik tenminste uit het herkenbare refrein "Resist" te mogen opmaken. Maar met László erin had ik ook niet anders verwacht… Deze mensen komen er wel, als ze stug doorgaan, en ze verdienen niet minder. Komen? Ze zijn waar ze zijn, en dat is al goed.

Ik kon min of meer onstpannen naar ze kijken en luisteren, want ik had mijn ding al gedaan. Maar totale rust had ik niet, ik wist niet of er nog een trein Tilburgwaarts ging. Ma afloop van het optreden maar even gecheckt. Het was inmiddels rond elven. Wat bleek: de laatste trein naar Tilburg vertrok om tien vóór elf. Zo gaat dat in een modern en beschaafd land. Je kunt rond elf uur ’s avonds niet meer van de derde stad van Nederland naar de zevende stad van Nederland komen met deze vorm van (door hoge prijzen al niet erg) Openbaar(niet-)Vervoer. Dat werd dus logeren, maar dat was al geregeld.

Ja, en dan toch even over mijn eigen optreden. Het is wat raar om jezelf te recenseren, maar ik geef wat indrukken en informatie. Doorgaans speel ik van papier, maar dat vond ik langzamerhand iets dat ik achter me moest laten, dus ik had er maar op gewaagd. Dat bleek riskant: het begon met een valse start: na het inzetten van When This War Is Over (een song van het album dat Eric Clapton en J.J.Cale vorig jaar uitbrachten), was niet zozeer de oorlog maar vooral het liedje over en uit. Tekst was aan mijn hoofd ontsnapt, geen tweede regel, afbreken dus. Dat betekende dat ik een aantal andere liedjes die er net zo matig inzaten als deze, ook maar beter kon schrappen. Als dat maar goed zou gaan…

Snel iets ingezet waar ik me sterk in voelde, in de hoop dat de black-outs niet chronisch zou worden. Dat werkte. De eerste handvol songs ging naar mijn gevoel nog wat onvast, en kregen eerder een welwillend dan echt een enthousiast applaus. Maar gaandeweg kwam ik kennelijk los en ging het beter.

Wat ik heb gespeeld? Na die valse start deed ik Visons of Johanna, (Bob Dylan) een lange maar mooie lap tekst, erg intens en fijn om te doen. Precieze volgorde van de rest ben ik kwijt, maar mensen kregen te horen: twee nummers van Creedence Clearwater Revival: Bad Moon Rising en Down on the Corner. Twee nummers van Neil Young: See the Sky About to Rain en Comes a Time. Een nummer van Joni Mitchell: Both Sides Now. Eentje van de Rolling Stones, No Expectations; en voor het evenwicht eentje van de Beatles, Nowhere Man. Working Class Hero, van John Lennon (een lied dat ik vrijwel altijd in optredens verwerk); Nick Drake’s Way to Blue; en verder – onvermijdelijk bij mij - flink wat van Bob Dylan: naast Visions of Johanna ook Love Minus Zero/No Limit; Pledging My Time; The Times They Are a Changing; Just Like Tom Thumb’s Blues; Maggie’s Farm en als afsluiting It’s All Over Now, Baby Blue.

Bij de selectie van liedjes sneuvelden nogal wat openlijk politieke songs, simpelweg om dat ik die nog onvoldoende uit het hoofd kende, en omdat de vier dagen die er zaten tussen het moment dat ik gevraagd werd, en het optreden zelf, net iets te kort was om daar heel veel aan te doen. Dingen die ik half kende, helemaal leren was mogelijk, maar ook maar met mate. Dingen die er nog nauwelijks inzaten helemaal uit het hoofd leren was nu geen optie. Wordt aan gewerkt, kameraden en vrienden, wordt aan gewerkt.

Het ene nummer kwam beter uit de verf dan het andere, ik moest wel eens over een zoekgeraakt zinnetje heen smokkelen, maar slecht ging het niet, al zeg ik het zelf. Wel wil ik meer aandacht nemen voor de presentatie, het aankondigen van de songs en dergelijke. Nu beperkte ik me vrijwel tot dankjewel zeggen na elk applaus. De muziek en vooral de tekst vergde kennelijk nogal wat concentratie, omdat ik het voor het eerst zo langdurig zonder tekst voor mijn neus deed. Dat zingt trouwens wel veel vrijer en fijner, dus daar ga ik wel mee door. Maar er kan en zal nog veel verbeterd worden, als het aan mij ligt.

Achteraf bleek dat ik het niet zo slecht had gedaan, een hele handvol mensen kwam zeggen dat ze het de moeite waard vonden. Ik vond het vooral leuk om aangesproken te worden door een tamelijk jonge gozer (het was sowieso overwegend jong publiek daar), ook Dylan-fan, die het kennelijk vooral zo leuk vond om Dylan eens gecoverd te horen worden. Dat het soort muziek die ik, maak niet aan leeftijd gebonden is, niet enkel ouweknarrenmuziek is maar toch wel iets meer, dat doet me steeds weer oprecht plezier. Dat twee kameraden van me de moeite hadden genomen om speciaal vanuit een andere stad naar (onder andere) mij te komen kijken en luisteren deed me ook geweldig goed.

Resten mij een paar bedankjes: aan de genoemde twee kameraden, voor hun morele steun en aanmoediging; aan alle mensen die me van te voren via mail of weblogcommentaar of anderszins een steuntje in de rug gaven; aan de aardige en behulpzame mensen van het muziekcafe zelf, vooral aan de vriendelijke geluidsman; aan de mensen van Know It Yourself, die mij deze gelegenheid geboden hebben; en last but not least, aan László zelf. Thanks companero y amigo!

Uit de kast met minister Plasterk

2007-11-16T16:49:00.000+01:00

Hup homo’s, lesbo’s, biseksuelen, transseksuelen, noem maar op - uit de kast allemaal! Het mag van minister Plasterk, ja eigenlijk moet het. Zo bleek uit de woorden van de minister bij de bekendmaking van een handvol regeringsvoorstellen over homo-emancipatie. De regering spreekt zich uit voor 'coming-out'-dag die vanuit homo-organisaties is uigeroepen, en die jaarlijks op 11 oktober valt.

Goede beleidsvoornemens zijn er daarnaast , maar daar wil ik het hier niet over hebben. Mij gaat het om de ministeriële stimulans voor het uit de kast komen van ho-le-bi-trans-mensen. Dit soort pressie van staatswege, want zo voelt het bij mij, werkt bij mij op de lachspieren, maar tegelijk voel ik ergernis en heel diep van binnen een grote weerzin. De kern ervan, wellicht: ik wil geen deel zijn van een van staatswege getolereerde minderheid die met ministeriële goedkeuring bovengrond mag komen. Ik wil mijn vrijheid om te zijn wie ik ben, en daar heb ik misschien soms andermans hand voor nodig, maar geen Hogerhand.

Even één en ander ter verheldering. Ik ben al jaren 'uit de kast' zoals dat heet, en dat bevalt me uitstekend. Op het punt van mijn voorkeur voor seks met mannen verstoppertje moeten spelen vind ik dodelijk vermoeiend, verkrampend, verminkend van de eigen persoon. En ik denk dat heel veel homo’s (ik beperk me even tot mannen; daarop heeft mijn ervaringskennis nu eenmaal betrekking) die uit de kast zijn gekomen een soortgelijk gevoel van bevrijding hebben.

Als ik iemand die zelf op de drempel van de kast staat, een heel klein beetje kan aanmoedigen om de drempel over te gaan – als gelijke, als vriend of bekende van zo’n persoon – dan zal ik dat niet laten. En als een vriend van me dat daadwerkelijk – met of zonder mijn steun, daar gaat het niet om – dan maakt mij hart een klein sprongetje. Weer een stapje richting vrijheid, richting emancipatie.

Wat is dan het probleem met minister Plasterks positivo-oproep? Meerdere zaken spelen een rol. Op het meest elementaire niveau denk ik: u heeft wel makkelijk praten, mijnheer Plasterk! Heeft zo’n man enig idee van de dagelijkse verschrikking die jonge homo’s te vaak voelen, de drang om maar niet op te vallen onder klasgenoten, om bij vrienden niet te dicht bij te komen, om iedere 'verdenking' maar bij voorbaat uit te sluiten? Weet hij hoe wijdverbreid het gebruik van 'homo' als scheldwoord is?

Ja, vaak valt het, als je de stap eenmaal neemt, mee met de reacties van je omgeving. Maar dat je van te voren als de dood bent – is dat vreemd? Zo leuk is het niet om juist van goede vrienden de ene homofobe 'grap' na de andere te horen, zon der dat je er tegenin durft te gaan, uit angst dat de 'coming out' een nogal onvrijwillig karakter krijgt. Zo leuk is het ook niet om elke keer dat je zwijgt, of zelfs meegaat in een homofobe houding, het gevoel te hebben verraad te plegen aan jezelf. Het luchtige gepraat van 'kom uit de kast, da’s toch hartstikke vanzelfsprekend?' gaat daar totaal aan voorbij. Dat de minister ondersteunend beleid belooft maakt dat maar zeer ten dele goed.

Wat mensen die openlijk als homo door het leven willen gaan te wachten staat, blijkt uit allerhande cijfers. Kort na Plasterks verhaal berichtte de Volkskrant: “Bijna de helft van de ondervraagden geeft aan dat zij er moeite mee hebben als twee mannen in het openbaar zoenen. Ruim 30 procent vindt zoenende vrouwen aanstootgevend. Ter vergelijking: slechts 16 procent van de ondervraagden keurt het af als een heteropaar in het openbaar zoent.” Een onderzoek van het Sociaal Cultureel Planbureau is de basis voor dit bericht.

Uit Duitsland zijn trouwens soortgelijke cijfers bekend. Die laten zien dat acceptatie van homo’s en lesbo’s als mensen die hun gang moesten kunnen gaan nog niet hetzelfde is als acceptatie van homoseksuele uitingen in het dagelijks leven. In 1991 gaf twee derde van ondervraagden in Duitsland aan dat ze de seksuele oriëntatie van mensen niet van belang vonden. Slechts één derde vond homoseksualiteit iets dat afgeremd of zelfs hardhandig bestreden moest worden. In 1974 lag dat nog fifty-fyfty. Dat suggereert vooruitgang, afname van homofobie.

Maar tegelijk gaf zeventig procent van ondervraagden aan dat ze discriminatie van homoseksuelen wenselijk vonden; toelating tot onderwijsmogelijkheden en politieke carrières moest beperkt worden (een afname, dat wel; in 1974 vond 90 procent dat nog). Tweederde gaf aan dat ze liever geen contact met homo’s hadden, 40 procent werd zelfs "fysiek ziek" in het gezelschap van homo's. En aan díe cijfers was weinig veranderd. Anders gezegd: onder een oppervlakkige mening die homo’s accepteert, zit een diepe gevoelsmatige weerzin – homofobie ten voeten uit. Mij zou het niet verbazen als dat in Nederland niet zo heel veel anders lag.

Daarmee komt Plasterks luchthartige aanmoedigingspraatje om uit de kast te komen in een wat schrijnend daglicht te staan. Mensen hebben, zolang dit de situatie is, zeer goede redenen om niet uit de kast te komen. Dat verhelp je niet men een oproepje voorzien van steunbeloften; daar is iets fundamentelers voor nodig dan voorlichting en antidiscriminatiebeleid alléén.

(wordt vervolgd, en wellicht nog van fotootje voorzien; techniek ligt even dwars)

Ravotr on stage

2007-11-13T17:44:00.000+01:00

Komende donderdagavond sta ik muziek te maken in het Haags Pop Centrum, pakweg een uur lang. Rooieravotr on stage, jazeker! Behalve ikzelf treedt ook de band Name It Yourself op. Zij maken punk, met hardcore metal invloeden. Iets heel anders dan ik, maar vast ook heel mooi :-) Via één van hen ben ik voor dit optreden gevraagd; dank Laszlo, dank!

Het wordt een spannende stap voor me. Ik treed af en toe in klein verband op. In een café bij mij in de buurt, in een restaurant in Tilburg, op bescheiden culturele avonden in Tilburg, en incidenteel elders. En in mijn eigen woning, voor vrienden en bekenden. Dat soort dingen dus. Maar Het Haags Pop Centrum is een ander verhaal, ik ben benieuwd en, eerlijk gezegd, goed nerveus. En zo hoort het natuurlijk ook.

Wat voor muziek je kunt verwachten? Wie dit weblog geregeld leest, kent mij als liefhebber van Bob Dylan, en songs van hem zullen bepaald niet ontbreken. Aan Neil Young valt ook nauwelijks te ontkomen bij mij. Verder riskeren luisteraars geconfronteerd te worden met liedjes van Nick Drake, Lennon met en/of zonder McCartney, David Rovics, Jagger &Richards en mogelijk zelfs John Dowland, maar ik beloof niets. Een enkel eigengemaakt lied behoort ook tot de mogelijkheden, maar ook daarvoor geef ik geen garanties…

Zonder de aanmoediging van Ton van Boxtel, kunstenaar, zanger/gitarist en liedschrijver en organisator van culturele avonden, was ik als podiumartiest niet waar ik nu was. Hij overleed in april 2007 en liet een groot gat na. Ik schreef destijds op dit weblog een In Memoriam.

Hoe het me bij een eerder optreden – in Lambiek, in september 2006 – verging, heb ik op dit weblog eens verteld. Mijn muzieksmaak kun je afleiden uit mijn top-honderd die ik voor de aardigheid rond de laatste jaarwisseling hier eens heb neergezet ( deel één, deel twee, deel drie, deel vier , in opklimmende lijn). En dan is er ook nog het imaginaire kerstconcert dat ik hier eens gaf.

Wat er zo belangwekkend is aan Bob Dylan heb ik ook bij herhaling naar voren gebracht, in een bespreking van de documentaire 'No Direction Home' (deel één en twee), in een artikel waarin ik onder meer zijn album 'Modern Times' bespreek, en in een verjaardagsartikel uit mei 2006. Over de hierboven ook genoemde David Rovics heb ik ook geschreven: naar aanleiding van een optreden dat hij in december 2005 in Utrecht gaf.

Zo, dat was wel weer even voldoende reclame. Ik hoop lezers van dit weblog komende donderdag te zien! Haags Pop Centrum, Burgemeester Hovylaan 12, Den Haag.

Pakistan: scenario's

2007-11-11T18:23:00.000+01:00

De noodtoestand in Pakistan gaat morgen de tiende dag in. Duizenden mensen zitten vast, opgepakt door de veiligheidstroepen van dictator Musharraf. Politie slaat demonstraties hardhandig uit elkaar. Activisten zijn ondergedoken en op de vlucht, maar gaan door met het organiseren van protesten. Hoe gaat dit aflopen?

Die vraag is van belang, en niet alleen voor de mensen in Pakistan zelf die deze staatsterreur te verduren hebben. De gebeurtenissen in dat land zijn van groot internationaal belang, om diverse redenen. Pakistan is om te beginnen niet bepaald een klein land. Het telt 169 miljoen inwoners. Het is ook geen marginale macht: het land beschikt over kernwapens en profileert zich als regionale mogendheid, in sterke rivaliteit met die andere kernmogendheid, India.

Het land is bondgenoot van de VS in de 'Oorlog tegen Terrorisme', soms tegen wil en dank maar toch. In 2001, kort na de aanslagen van 11 september, dreigde het Witte Huis het Pakistaanse regime: werk met ons mee tegen de Taliban, of anders… Of het Witte Huis werkelijk dreigde om in dat geval zelfs een oorlog tegen Pakistan te beginnen, zoals Musharraf ooit beweerde, is minder duidelijk. Maar de strekiing van de Amerikaanse intimidatie was duidelijk, en dat hielp. Een groot land met kernwapens waar de VS in haar oorlogspolitiek in de regio mede op leunt: wat er in Pakistan gebeurt, doet er bepaald toe.

De ontwikkelingen kunnen zich langs drie scenario’s ontwikkelen, met combinaties en variaties daartussen. Het bewind kan er met noodtoestandsmaatregelen in slagen haar soort van orde op te leggen aan het land, althans in de grote steden en grote delen van het land. Het bewind kan ook bezwijken onder de druk van protesten uiteindelijk van een volksopstand. Het bewind kan tenslotte ook, onder druk van protesten, gas terug nemen en een compromis met delen van de oppositie zoeken. In alle drie de scenario’s echter gaat het bewind verliezen. De manier waarop verschilt echter, en in alle drie de scenario’s ziet de winnaar er anders uit.

Een hard doorgezette staat van beleg kan de dictatuur van Musharraf een tijdlang bestendigen. Als hij maar voldoende mensen laat opsluiten of erger, als hij wat kopstukken van de oppositie wegens verraad terecht laat staan en misschien zelfs terecht laat stellen, zullen de straten van Lahore, Karachi en Islamabad steeds meer de sfeer van de straten van de Birmese steden Rangoon en Mandalay ademen. Soldaten en wapens heeft Musharraf ruim voldoende, mede dankzij Amerikaanse steun. Hij heeft al militaire rechtbanken toestemming verleend om ook burgers te berechten wegens "opruiing en landverraad". Hoe lang zo’n afgedwongen rust duurt is een ander verhaal. De democratische bewegingen in Pakistan zijn hardnekkig en veelvormig. Maar op korte termijn lijkt scenario twee, een revolutionaire volksopstand, nog niet waarschijnlijk.

Maar terwijl Musharraf orde afdwingt in de grote steden, terwijl hij advocaten laat afranselen en socialisten laat opjagen en opsluiten, verliest hij terrein tegen andere, gewapende oppositie. De 'terroristische dreiging' van Islamistische groepen, de gewapende strijd van Taliban en andere jihadistische bewegingen, is eerder sterker dan zwakker geworden sinds de noodtoestand is afgekondigd. De aanval op de Rode Moskee in juli, en de slachting die daarop volgde, lokte al een felle reactie uitlokte, met een reeks van aanslagen als vergelding.

De laatste dagen rukt de Taliban in de grensgebieden steeds verder op. Wat Musharraf in de steden aan macht weet te winnen, verliest hij ruimschoots in Waziristan en andere provincies in het grensgebied met Afghanistan. In de Swat-vallei bijvoorbeeld hebben pro-Taliban- eenheden volgens regeringsfunctionarissen 70 procent van het gebied in handen. De correspondent van Al Jazeera zegt: "Ze beweren dat de regering afgeleid is nu al haar inspanningen gericht is op het arresteren van mensenrechtenactivisten, politici en advocaten."

Meerdere factoren zullen dize jihadistische oppositie bij voortduring van de noodtoestand alleen maar in de kaart spelen. Waar protest in de vorm van betogingen steeds moeilijker wordt, zullen gewapende vormen van protest steeds meer een logische uitweg lijken. Het zijn Taliban-achtige groepen die daarin de sterkste positie hebben. Hoe groter de armoede en de wanhoop, en hoe moeilijker stedelijek democratische en linkse bewegingen het hebben, hoe meer krediet in de ogen van de bevolking ook de Islamisten krijgen.

Momenteel hebben islamisten al enig krediet, omdat ze hard tekeer gaan tegen Musharraf's medeplichtigheid aan de 'Oorlog tegen Terrorisme' vanuit de VS. Maar, al staat links tegenover die oorlog aan de zelfde kant, deze stromingen zijn deels geworteld in de Pakistaanse staat die ze nu bestrijden, en hun doelen staan lijnrecht tegenover die van links. Zij aan zij staan met deze bewegingen tegen dezelfde vijand is soms nodig, neutraliteit ntussen deze gropepen en de dicatuur van Musharraf is misplaatst. Maar dat is geen reden om de fundamentele verschillen tussen de twee politieke tradities te veronachtzamen. Het gewapende islamisme in Pakistan vormt een andere vleugel van reactionaire politiek, die slechts tijdelijk en tactisch tegenover de militaire machthebbers staat.

De Pakistaanse staat zelf bood en biedt voor dit Jihadisme echter ruimschoots een basis, net als de hoofdsponsor van deze staat, de VS. In de jaren tachtig van de twintigste eeuw bestredenIslamistische gewapende groepen Afghanen de Russische bezettingsmacht. Grootschalige CIA-subsidie en en logistieke steun vanuit vooral de Pakistaanse veiligheidsdienst ISI gaf deze bewegingen extra kracht. De hele steunoperatie aan deze Afghaanse gewapende strijd leidde tot verstrengeling tussen Afghaanse Jihadistische groepen en flinke delen van de Pakistaanse staat. Tal van officieren en veiligheidsfunctionarissen sympathiseren met de Taliban – die in de jaren negentig vooral Pakistan aan de macht is geholpen – en met Al Qaeda.

Met zo’n leger win je tijdelijk een oorlog tegen democratie en progressieve bewegingen. Maar met zo’n leger win je geen oorlog tegen ‘terrorisme’. Er zijn biijvoorbeeld aanwijzingen dat het opvallend grote aantal soldaten dat eerder dit jaar in handen van Taliban-achtige strijders viel, geen gevolg was van het gevangen nemen van die soldaten, maar van desertie of zelfs overlopen door die militairen.

Het lijkt niet waarschijnlijk dat Musharraf graag onder de voet gelopen wordt door Taliban, Rode-Moskee- aanhangers of jihadisten in zijn eigen geheime dienst. Dat betekent dat hij gebaat is bij verbreding van zijn bewind, als tegenwicht tegen de Islamistische dreiging. Dit, gecombineerd met de hardnekkigheid van het stedelijk protest, is een factor die Musharraf tot inbinden, tot het zoeken naar een compromis, beweegt. Het derde scenario dat ik noemde, komt daarmee dichterbij. Aanwijzingen in die richting zijn er al. Musharraf heeft verkiezingen aangekondigd voor in januari. En het huisarrest dat oppositieleidster Benazir Bhutto kreeg, was al snel weer van de baan. Het lijkt erop dat Musharraf een poging gaat doen Bhutto te paaien om zijn bewind van een iets beter ogend democratisch jasje te voorzien.

De winnaar daarvan zou echter wel eens geen Musharraf kunnen heten, maar veel eerder Bhutto – en Bush. Het is op aandrang van het Witte Huis dat Bhutto zich aandient als een soort van gematigd en pro-westers alternatief voor de huidige machthebber. Musharraf als betrekkelijk machteloze president, Bhutto als premier die zowel het neoliberale economische beleid (privatisering en dergelijke )als een pro-Amerikaanse opstelling (inclusief doorgaan met de ‘oorlog tegen terrorisme’ – dat is de hoop van politiek Washington. Zowel Bhutto als de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken Condoleezza Rice hebben al waarderende woorden gesproken nu Musharraf verkiezingen heeft beloofd.

Het is, zowel voor Washington als voor Musharraf, echter een riskante strategie om hierop in te zetten. Bhutto zal twee dingen tegelijk moeten aantonen: genoeg steun onder de bevolking om gewicht in de schaal te leggen; genoeg volgzaamheid om diezelfde achterban tot rust te brengen zodra ze premier is geworden. Om het eerste aan te tonen, stelt ze zich momenteel aan het hoofd van felle demonstraties. Maar krijgt ze de opstandige geest weer in de fles als ze straks verkiezingen heeft gewonnen en gaat regeren? Bhutto was twee keer eerder premier. Beide keren was corruptie en baantjesjagerij kenmerk van beleid.
Wat als de massabeweging die haar nu naar voren duwt, méér en diepere veranderingen verwacht, en daarvoor vecht – straks, als ze regeert, of zelfs nu, als de massabetogingen die zij aanvoert uitgroeien tot onbeheersbare grootte en radicalisme? Wat als scenario drie, het compromis, toch uitmondt op scenario twee, een werkelijke volksopstand? Dan kan dit neoliberale droomscenario een revolutionaire nachtmerrie worden waar Musharraf, Bhutto en Bush nog lang van wakker kunnen liggen.

In de richting van zo'n radicale ontknoping werken linkse activisten van diverse socialistische organisaties. Vanaf de eerste dagen van de noodtoestand waren zijn betrokken bij democratische protesten. Riaz Ahmed, van de Internationale Socialisten in Pakistan, geeft een ooogetuigenverslag van actie die gevoerd werd op de trappen van de Persclub in Karachi, in vertaling te lezen op het weblog van de Internationale Socialisten. Counterpunch heeft een mooi interview met de leider van de Labour Party Pakistan, Farooq Tariq. Die partij is een stevige trotskistische organisatie, met volgens Tariq ruim 3000 leden en een stevige positie in de vakbeweging van Pakistan. Hij is momenteel ondergedoken maar zet vandaaruit zijn activiteiten voort. Andere leden van die partij zijn al opgepakt.

Het zijn dit soort krachten die eraan werken dat in Pakistan niet het eerste scenario van voortgezette dictatuur, niet het tweede scenario van een oppervlakkige half-democratie, maar het derde scenario werkelijkheid wordt: verdrijving van de dictatuur door de opstandige bevolking.

Egypte: meer te beleven dan strand, sfinx en pyramides

2007-11-08T23:47:00.000+01:00

In maart 2008 houden tal van activisten uit allerlei anti-imperialistische en linkse verzetsbewegingen opnieuw een conferentie in de Egyptische hoofdstad Caïro. De principes van deze conferentie, zoals die in de oproep staan geformuleerd, behelzen onder meer:

"1.Absolute oppositie tegen het Zionisme, een racistische
beweging en een imperialistisch project van kolonisatie; tegelijk een
afwijzing van antisemitisme en alle vormen van racistische en religieuze onderdrukking, in het bijzonder Islamofobie”.(…)
2. Categorische afwijzing van alle vormen van neo-imperialisme, van de Brits-Amerikaanse bezetting van Irak en Afghanistan, de oorlogsdreigingen tegen Syrië en Iran (…)
3. Onvoorwaardelijke steun aan alle vormen van verzet tegen het imperialisme en het zionisme in Palestina, Irak, Libanon en Afghanistan, evenals overal elders in de wereld (…)"

Tevens pleit de verklaring voor een "afwijzing van een politiek van globalisering die uitbuiting van de armen door multinationals beoogt", evenals voor het koppelen van de strijd tegen imperialisme en zionisme aan het verzet tegen dictaturen in de Arabische landen zelf. Strijd voor democratie, strijd tegen corruptie, herverdeling ten gunste van de armen, en afwijzing van discriminatie op basis van geslacht, religie of etnische herkomt "in de Arabische landen en in de hele wereld" gaan in de verklaring hand in hand.

Het is goed en juist dat zo’n samenkomst juist in Caïro wordt gehouden. Egypte is steeds duidelijker het land aan het worden waarbinnen een opleving van arbeidersstrijd de context wordt waarbinnen revolutionair verzet, met allerlei achtergronden maar in sommige gevallen openlijk marxistisch van karakter, van de grond komt. Dat verzet en die arbeidersprotesten staan tegenover een harde dictatuur. Onderdrukking roept echter hardnekkig verzet op.

Vandaag werd bijvoorbeeld bekend dat politie 22 mensen van de Moslim Broederschap, de belangrijkste oppositiegroepering, heeft opgepakt "na botsingen met de oproerpolitie". Ook melden anonieme functionarissen dat een man, na drie dagen marteling door politie, is overleden – net in de week toen na zware druk twee politiemensen tot drie jaar gevangenisstraf zijn veroordeeld omdat ze iemand hadden gefolterd. Beelden ervan stonden op video. President Mubarak wijst intussen elke druk op zijn bewind af. Dat bewind ontvangt jaarlijks 1,3 miljard aan militaire steun vanuit de VS, maar er ligt een voorstel in het Congres om 200 miljoen daarvan afhankelijk te maken van verbetering op het punt van mensenrechten en dergelijke.

Links speelt, vaak zij aan zij met de Moslim Broederschap, een serieuze rol in de protesten tegen dictatuur en uitbuiting. In "Comrades and Brothers" gaat Hossam el Hamnalawy nader in op die rol en positie van links en de verstandhouding met de Moslim Broederschap. Eén van de linkse groeperingen in Egypte houdt van 6 tot en met 9 december een openbare reeks
bijeenkomsten, onder de titel Socialistische Dagen.

De groepering heet Centrum voor Socialistische Studies, en heeft opvattingen die nauw verwant zijn aan die van de Internationale Socialisten. Het feit dat dit soort politiek serieus voet aan de grond aan het krijgen is in een land als Egypte, is – met alle moeilijkheiden en gevaren waar mensen in oppositie tegen zo’n dictatuur op stuiten – reden tot grote opgewektheid. Er zijn mooie redenen om Egypte komende maanden te bezoeken, naast strand, sfinx en pyramides.

Russische Revolutie: gefeliciteerd, negentigjarige!

2007-11-07T19:18:00.000+01:00

Er is er één jarig: de Russische Revolutie, om precies te zijn de Oktoberrevolutie die op 7 november 1917 de macht uit handen van de Voorlopige Regering stootte, om haar over te dragen aan het door arbeiders, boeren en soldaten gekozen Al-Russische Congres van Sovjets. Een Oktoberrevolutie, op 7 november? Men hanteerde in Ruslands destijds een andere kalender, wat toen 25 oktober was, is nu 7 november. Is dat ook weer opgehelderd.

Ik ga er geen heel verhaal over intikken vandaag. De verjaardag krijgt van mij nu eerst een wat kleurrijker aanpak dan een wit scherm vol zwarte lettertjes.

Muziek dus! En beeld. Hier zien we revolutionaire taferelen van destijd, nagespeeld weliswaar. Ik meen erin episodes uit 'Oktober' in te herkennen, de film die cineast Sergei Eisenstein 10 jaar na de evolutie maakte. Het lied dat je hort is de Warshavyanka, een Pools arbeiderslied dat in revolutionaire tijden in Rusland veel werd gezongen.

Makers van de revolutie waren de arbeiders, boeren en soldaten die eerst de Tsaar verdreven, en vervolgens de Voorlopige Regering van liberalen en social-democraten hetzelfde lot deden ondergaan. Maar een zekere Vladimir Iljitsj Lenin, leider van de Bolsjevistische Partij speelde bij dit alles ook geen onbelangrijke rol. Hier zien en horen we een toespraak van hem tot het Rode Leger, ergens in de jaren na Oktober, toen de revolutie zich hardhandig verdedigde tegen contrarevolutionaire generaals en hun legers, geruggensteund door Britse, Amerikaanse , Franse, Japanse en nog andere interventiemachten.De beelden lijke me echt, maar ze zijn wel kunstmatig ingekleurd. De Engelse vertaling tekst van de toespraak staat rechtsboven en wordt zichtbaar door op 'more' te klikken.

Authentieke beelden van Lenin, maar ook van Leon Trotsky die tijdens de Oktoberrevolutie glorieerde als zowel redenaar als organisator, en van andere Bolsjevistische leiders zoals Zinoviev (die met die puntige bontmuts en zonder baard of snor) zien we op onderstaande video. Helaas moet je als onwetende kijker een beetje raden wie wat is.

De Russische Revolutie was inspiratie voor revolutionaire kunstenaars zoals de dichter Mayakovski. Ik vond een mooi gedicht van hem, in het Engels: Call to Account, uit 1917, over oorlog. Juist de zich voortslepende Russische deelname aan de Eerste Wereldoorlog droeg enorm bij aan de woede die in 1917 tot revolutie leidde. De slotregels:

What is above the battles' sky-
Freedom?
God?
Money!
When will you stand to your full height,
you
giving them your life?
When will you hurl a question to their faces:
why are we fighting?

Mayakovski pleegde zelfmoord in 1930. De Russische Revolutie als werkelijkheid was toen al overleden, ten prooi gevallen aan de bureaucratische dictatuur van Joseph Stalin. Maar dat is onderwerp voor een ander stuk. Als inspiratie, als hoopvol moment dat vooruits wijst, is de revolutie echter springlevend.

Pakistan: bange en heroïsche dagen

2007-11-06T23:17:00.000+01:00

Pakistan beleeft bange, maar tevens heroïsche dagen. Bang, omdat Musharaf met zijn noodtoestand in de hand duizenden mensen laat opsluiten en aftuigen door zijn leger en politie. Heroïsch om dat duizenden mensen zich over hun angst heenzetten, de straat op gaan, demonstreren en de klappen van de op hol geslagen dictatuur dapper opvangen met hun lichamen.

De advocaten staan vooraan en betogen met grote felheid, net zoals eerder dit jaar, toen ze met succes een golf van straatprotesten tegen het ontslag van opperrechter Chaudhry aanvoerden. Nu is Chaudhry opnieuw ontslagen. Maar via zijn mobiele telefoon vroeg hij vandaag de Orde van Advocaten van Islamabad op om het volk op te roepen in opstand te komen. Vervolgens werd de verbinding verbroken.

Musharraf lanceerde zijn noodtoestand in antwoord op wat hij zag als twee bedreigingen. Enerzijds de reeks vaan aanslagen door Islamistische groepen, de gewapende strijd die deze groepen in provincies tegen de grens met Afghanistan, maar ook steeds meer daarbuiten, voeren tegen het bewind. Anderzijds de rechterlijke macht die het beleid van Musharaff, en vooral de strijd tegen die Jihadistische bewegingen, dwarsboomt. Om de 'Oorlog tegen Terrorisme' beter te kunnen voeren, is een rechterlijke macht die zich onafhankelijk opstelt tegenover de president en het leger een blok aan het been. Dat was zo ongeveer het verhaal van Musharraf.

De realiteit laat zien dat de verwijzing naar de strijd tegen terrorisme weinig meer was dan een smoes om de opkomst van democratische krachten. De advocaten vormen van die krachten de meest zichtbare uiting. De timing van de noodstoestand was ook opvallend in dit verband: het Hooggerechtshof was aan het bepalen of de herverkiezing van Musharraf tot president, in oktober, wel door de grondwettelijke beugel kon. De beslissing had wel eens negatief kunnen uitvallen voor Musharraf, en dat was hij blijkbaar graag vóór.

Maar er was meer in beweging dan kritische keurige mannen in toga’s. Juist de afgelopen weken en maanden staakten en protesteerden arbeiders in diverse bedrijfstakken. Vlak voor de afkondiging van de noodtoestand lag bijvoorbeeld het luchtverkeer van Pakistan International Airlines stil vanwege een staking. De regering oefende grote druk uit op het bedrijf om de eisen van stakers in te willigen. Vrijdag, de dag voor de afkondiging van de noodtoestand, lag vliegvelden nog plat, de dag erop was de staking afgelopen. Of opkomende arbeidersstrijd rechtstreeks aanleiding was voor Musharraf om zijn staat van beleg af te kondigen weten we niet. Maar de volgorde van gebeurtenissen valt wel op.

Nog iets anders verdient aandacht, en het verschil in aanpak tussen de stedelijke democratische protesten enerzijds, en van de Jihadistische bewegingen anderzijds. Zo worden onafhankelijke en commerciële radiostations in de steden uit de lucht gehaald. Maar het radiostation van een radicale Islamist, Maulana Fazalalah, kan zijn gang blijven gaan. En al die duizenden militairen die nu patrouilleren in Islamabad, karachi en Lahore, om de staat van beleg af te dringen – die soldaten kun je niet tegelijk inzetten tegen gewapende strijders in Waziristan.

Nadat Qadi Hoessain Ahmad de president een verrader noemde, en op een massabijeenkomst in Lahore van 20.000 mensen tot massale protesten opriep, werd ook hij gearresteerd. Deze bijeenkomst was opgezet door Jamaat-i Islami, een Islamistische beweging geleid door Hoessain Ahmad. Eerdere betogingen van deze beweging tegen Pakistans steun aan de VS brachten veel kleinere aantallen mensen op de been. Kennelijk slaagt deze beweging er nu in om een veel breder gevoel van woede onder Pakistan’s bevolking aan te boren en in actie om te zetten, en kennelijk ervaart het bewind dat als veel groter dreiging dan gewapende strijd en aanslagen uit Jihadistische hoek. Er zijn zelfs berichten dat Musharraf overweegt om invoering van de Islamitische Sharia-wetgeving in noordelijke gebieden wel toe te staan.

De vijand van Musharraf heet democratie en arbeidersbeweging, niet terrorisme en Jihadisme. De laatste twee verschijnselen zijn voor het bewind smoezen om de dictatuur gaande te houden en van verkooppraatjes te voorzien. Slechts als Islamisten zich beginnen te gedragen als aanjager brede volksbeweging, zoals Jamaat-i-Islami dat liet zien, ervaart Musharraf ze als een bedreiging die ernstig genoeg is om hard aan te pakken.

Intussen reageren de vrienden van Musharraf met voorspelbare leugenachtigheid. Voorop staat president Bush. Die vertelde dat hij Musharraf had laten waarschuwen dat afkondiging van de staat van beleg "de democratie zou ondermijnen". Dat is nogal grappig, gezien de manier waarop Musharraf aan de macht is gekomen. Van democratie was ook vóór de huidige staat van beleg niet erg sprake. De noodtoestand opende de deur voor een veel hardere repressie. Maar de dictatuur van Musharaff begon op de dag toen hij zijn staatsgreep pleegde, in 1999.

Werkelijk democratisch wordt Pakistan weer als de huidige protesten niet alleen leiden tot het opheffen van de noodtoestand, stopzetting van de onderdrukking en vrijlating van de inmiddels duizenden opgepakte mensen, maar tot de val van Musharraf en zijn autoritaire bewind. Tegen dictatuur is slechts revolutie afdoende.

Analyse van achtergronden vind je onder meer in "Noodtoestand in Pakistan: meer geweld, meer oorlog", door mij geschreven en geplaatst op het weblog van de Internationale Socialisten; daar vind je ook verwijzingen naar andere achtergrondstukken; verder ook een interview met Riaz Ahmad, van de Internationale Socialisten in Pakistan, in "Protesters defy Pakistan's dictator General Musharraf", in Socialist Worker.

Hoop in Midden-Oosten en daaromtrent 3: Egypte en Dubai

2007-11-05T01:36:00.000+01:00

Elders in de regio staat een diepere bevrijdingsstrijd op het programma dan we op dit moment in Afghanistan en Irak zien. Daar is de hoop dan ook niet van de wrange bijsmaak doortrokken die de situatie in Afghanistan en Irak meebrengt. Ik doel hier op de sociale strijd die arbeiders in een tweetal landen in het Midden-Oosten voeren: in Egypte en in de Verenigde Arabische Emiraten.

Egypte

In Egypte is die strijd grootschalig en buitengewoon hardnekkig – en relatief succesvol bovendien. Sinds vorig jaar is daar een stakingsgolf gaande, met bedrijfsbezettingen door boze arbeiders. Vooral in de textielindustrie is het bijna voortdurend raak. De textielfabriek Al-Mahalla kende zelfs meerdere stakingen: in december vorig jaar, en afgelopen september, . Stakers bezetten de fabriek en vormden zelfs een eigen ordedienst. En ze wonnen.

De stakingsgolf waar deze acties deel van uitmaakten kent een grote omvang. In 2006 waren er minstens 222 stakingen en andere arbeidersacties (demonstraties, hongerstakingen, sit-ins), de eerste vijf maanden van 2007 was er gemiddeld bijna dagelijks een arbeidersprotest, zo meldt een liberale krant in Egypte volgens MERIP Report. In september kwam Hossam el-Mamalawy met cijfers over de eerste helft van 2007: "100 sit-ins, 109 stakingen, 33 demonstraties, 126 illegale bijeenkomsten vergezeld van korte werkonderbrekingen."

Reden tot staken zijn veelal het verlagen of intrekken van beloofde bonussen, en meer in het algemeen de lonen. Op de achtergrond speelt het streven om staatsbedrijven te privatiseren een rol. Maar arbeiders eisten vaak ook een abulance binnen het berdijf, vanwege de vele levensgevaarlijke ongelukken. De stakingen zijn illegaal en richten zich eveneens tegen de officiële vakbond die aan een touwtje van de regering zit.

De stakingsbeweging zet de regering van Egypte onder druk. Het land is een dictatuur geleid door Mubarak. Vele duizenden mensen zitten vast, een journalist die meldding maakte van een gerucht dat Mubarak wellicht was overleden werd zelfs voor de rechter gesleept. Verkiezingen zijn goeddeels voorgekookt, en waar dat niet voldoende is, doen intimidatie van politiekant en fraude de rest.

De sterkste oppositiegroepering is de Moslim Broederschap. Die combineert het eisen van democratische speelruimte met conservatieve opvattingen tegen de rechten van vrouwen en tegen de Koptisch-Christelijke minderheid. Tegenover de stakingsstrijd staat de beweging nogal halfslachtig: de ruggengraat ervan zijn veelal zelf ondernemers, en die zitten niet te wachten op rebelse arbeiders. Maar onder de leden zijn radicalere houdingen merkbaar. Tegenover het bewind verdient de beweging solidariteit, en op sommige punten werkt links er ook mee samen. Maar tegelijk brengt links haar eigen politiek naar voren, waar nodig zeer kritisch tegenover de Broederschap.

Het mooie aan de hele situatie is dat hier nu eens niet voornamelijk islamistische en./ of nationalistische bewegingen – met al hun beperkingen - tegen een bezetter of dictator staan, maar dat het vooral arbeiders zijn die opstaan tegen hun bazen en tegen de regering. Dat biedt grote aanknopingspunten voor links om voet aan de grond te krijgen, en precies dat is in Egypte op bescheiden schaal al enige tijd ook gaande.

In International Socialist Journal nr. 106 (voorjaar 2005) leggen linkse activisten uit hoe ze samenwerking met de Broederschap combineren met een eigen, onafhankelijk linkse lijn. Een ouder artikel in hetzelfde kwartaalblad laat Sameh Naguib aan het woord, socialist in Egypte die de stakingen en de pogingen van revolutionair links om activiteiten te ontplooien bespreekt. Stakingsstrijd als ruggengraat van een gevecht om democratische en sociale rechten, dwars tegen een harde dictatuur in die ook nog eens grootschalige Amerikaanse steun krijgt – het opent een perspectief van een diepgaande revolutionaire bevrijdingsstrijd.

Dubai

Iets soortgelijks, op kleinere schaal maar gezien de omstandigheden aldaar minstens zo indrukwekkend, speelt zich af in de Verenigde Arabische Emiraten (VAE), en vooral in en rond Dubai, dat onderdeel is van die VAE. Dubai is een absurde stad in een bizar land waaraan kapitalistische tegenstellingen op wel heel groteske wijze zijn opeengestapeld. Mike Davis geeft in een prachtig artikel in New Left Review een schrijnend beeld.

Het land is steenrijk, op basis van olie maar ook van kapitaal dat uit de hele regio naar de VAE stroomt. Een bovenlaag van 20 procent heeft burgerrechten, de rest niet. Het land kent geeneens schijnverkiezingen, er is geen enkel gekozen orgaan, zelfs de pretentie van democratie ontbreekt. Vrijheid is er totaal verknipt: een stuk van Dubai waarin internetbedrijven zijn gevestigd, is vrije internettoegang, in de rest van het land niet. In de wijk waar mediabedrijven staan, is persvrijheid, daarbuiten niet.

Het beleid is erop gericht om van Dubai het luxe-winkelcentrum te maken waar mensen uit heel de regio heen vliegen om er te gaan shoppen. De twee hoogste wolkenkrabbers worden er aangelegd, evenals de twee grootste winkelcentra ter wereld. Het is een pl;ek voor de jet-set wereldwijd. Rockster Rod Stewart heeft er een eiland, voetballer David Beckham een strand. In sommige hotels wordt op de hete zomerdag het zwembad gekoeld. Zo’n soort plek is het, een neoliberaal Noord-Korea.

Oliekapitaal, maar ook geld uit drugs- en wapenhandel circuleren er. Naar verluidt gaat er ook geld rond dat ten goede komt aan Taliban en Al Qaeda. Er is berichtgeving geweest over een voorgenomen Amerikaanse aanval met kruisraketten op Bin Laden in Afghanistan. Die werd afgeblazen omdat vermoed werd dat hij zich in koninklijk gezelschap vanuit de Emiraten bevond.

De machthebbers hebben van Amerikaanse functionarissen in het land gedaan gekregen dat ook zij de Golf waaraan Dubai ligt niet aanduiden als Perzische maar als Arabische golf. Het artikel in Asia Times waarin ik dit feitje aantrof laat niet na er fijntjes op te wijzen dat die 'Arabische' Golf vol ligt met een Amerikaanse oorlogsvloot, en dat de VAE een Amerikaanse marinebasis telt.
Al die gebouwen moeten worden aangelegd, en al die rijken bediend met zorg en huishoudelijk werk, om van de prostitutie nog maar te zwijgen.

Het land heeft dus bouwarbeiders nodig, en huishoudelijk personeel – en daarvoor ronselen ondernemers gastarbeiders in allerlei landen, vooral India en Pakistan. Tachtig procent van de bevolking bestaat uit deze migrant-arbeiders die bijna geen rechten hebben. Ze wonen in afgeschermde arbeiderskampen buiten de stad. MERIP Report heeft een artikel waarin beschreven wordt hoe het leven daar is. De onderneming waar ze werken heeft hun paspoort in beslag genomen. De arbeiders hebben lange werktijden tegen laag loon, de woonomstandigheden in de akelige barakken zijn veelal erbarmelijk. Formeel en economisch betreft het hier loonarbeid, maar de verwantschap met openlijke slavernij is groot. Vakbonden zijn verboden.

En juist onder deze verschoppelingen, deze door rigide dwang eronder gehouden arbeiders, broeit het verzet. Mike Davis vertelt van stakingen en rellen, vooral in 2006. De afgelopen week was er opnieuw protest. Enkele duizenden bouwarbeiders staakten, demonstreerden, bekogelden de politie met stenen en blokkeerden de weg. Ze eisten beter loon en verbetering in hun huisvesting, zo meldde de BBC. De staking is inmiddels voorbij, en het AP meldt dat volgens de Indiase ambassadeur ruim 4000 opgepakte stakers weer vrij zijn; 160 stakers zitten nog vast.

De Telegraph zegt dat honderden stakende arbeiders – wiens verblijfsrecht immers afhangt van de ondernemer die hun paspoort in handen heeft – al het land zijn uitgezet. De minister van arbeid van het land noemde het protest "onbeschaafd", ja zelfs "barbaars", volgens die Britse krant. Die krant meldde ook dat 500 arbeiders in augustus ook al hadden betoogd, en dat twee jaar terug actievoerende arbeiders de haven hadden geblokkeerd omdat ze in vier maanden hun toch al schamele loon niet uitbetaald hadden gekregen. De staking van deze week is daarmee blijkbaar uiting van een herhaaldelijk naar boven komende onvrede, tegen de zware verdrukking in.

Het feit dat er arbeidstekorten zijn, nu bijvoorbeeld mensen uit India ook in dat land zelf banen vinden vanwege de bloeiende economie, maakt de druk van stakende arbeiders kansrijker. En de ervaringen die de stakers in hun strijd opdoen kunnen na thuiskomst ook weer doorwerken in de landen van herkomst zelf. Naast het economisch effect dat stakingen hebben in dit centrum van internationale handel maakt ook dit de stakingen in Dubai van grensoverschrijdend belang.

De stakingsgolven in Egypte en Dubai doen ertoe. Ze zetten twee dictaturen onder stevige druk. Ze ondermijnen de gewelddadig verkregen rust in twee belangrijke Amerikaanse steunpilaren in het gebied. Maar bovenal geven ze een voorbeeld van grote moed en solidariteit – een voorbeeld van bevrijding-in-de-maak dat hopelijk wijd en zijd over de grenzen van die twee landen uitstraalt

Hoop in Midden-Oosten en daaromtrent: 2. Irak

2007-11-04T00:31:00.000+01:00

Voor Irak valt een vergelijkbare uiteenzetting te geven als voor Afghanistan: al zijn de hoofdstromingen binnen het Iraakse verzet niet zo naargeestig als de Taliban. De Amerikaanse bezetting mislukt zienderogen. De krachten die deze bezetting dwarsbomen slagen er ook in om tot een zekere eenheid te komen, en dat is hoopgevend.

Zo vormden zes guerrillagroeperingen vorige maand een gezamenlijke politieke organisatie. Ze pleiten voor voortdurende strijd tegen de bezetters en noemen alle wetgeving van de met de bezetting samenwerkende regering niet legitiem en niet van kracht. Ook spreken ze zich uit tegen de overheersing van Irak door een op religieuze basis gebouwd "enkel element". De stap naar eenheid die blijkt uit de vorming van deze koepel van groeperingen die tegelijk afstand nemen van Al Qaeda-in-Irak en van het streven naar sektarische overheersing vanuit één godsdienstige groepering, is positief.

Minder positief is dat een belangrijke guerrillagroep, de 1920 Brigades, buiten de koepel bleef, evenals trouwens de beweging van de nationalistische Sjiitische aanvoerder Moqtada al-Sadr. Een werkelijk brede eenheid tegenover de Amerikaanse bezetting is er nog lang niet. En juist het gebrek aan eenheid geeft de VS ruimte om eindeloos bondgenootschappen te smeden met de ene stroming of groepering tegen de andere. In combinatie met gericht grof geweld in previncies waar het verzet het sterkste is, geeft dit de bezetting extra speelruimte. Dat het de VS uiteindelijk niet zal lukken om Irak te overheersen, verandert daarmee overigens niet.

Wel kan de VS haar oorlog zo onnodig langer rekken. Er zijn tekenen dat de 'surge', het offensief van de extra 30.000 troepen die de VS eerder dit jaar naar Irak stuurde, enig effect heeft. Het aantal doden aan Amerikaanse kant was in oktober veel lager dan eerder dit jaar, 39 in oktober. Dat aantal daalt al sinds juni. Er zijn nu soms zelfs een paar dagen achtereen dat er geen enkele Amerikaanse soldaat sneuvelt, en dat is anders geweest. Het aantal burgerslachtoffers onder de Irakezen is ook gedaald.: 800 in oktober. In januari was het nog 2800.

Maar hoe diepgaand deze trend is, is onduidelijk. De 800 in oktober waren er alweer meer dan in september. Voor de daling van het geweld worden ook meerdere oorzaken aangedragen. De ectra soldaten zullen iets uitmaken – maar die extra 30.000 gaan waarschijnlijk binnen afzienbare tijd weer weg. Alle kans dat de positie van de bezettingsmacht dan weer verslechtert.

Intussen lijken Amerikaanse militairen er wel in geslaagd enige rust aan de opstandige provincie Anbar op te leggen. Maar dat komt vooral door de gelegenheidscoalitie die Amerikaanse commandanten wisten te sluiten met gewapende groepen in die provincie. De VS wilde Al Qaeda-in-Irak uitschakelen. Veel stammen en groeperingen willen dat ook, ze zijn de extreem-gewelddadige methoden die deze groepering tegen Iraakse burgers inzet, meer dan beu.

Dit beperkte parallelle belang leidt tot beperkte samenwerking. Bovendien hopen ze via samenwerking met de VS wellicht meer gewicht in de schaal te leggen, om Soennietisch tegenwicht tegenover de Sjiitische macht in en om de Iraakse regering te geven. Naarmate het lukt Al Qaeda uit te schakelen zou echter de tegenstelling tussen Amerikaanse bezettingsmacht en plaatselijke groeperingen die allereerst hun eigen machtsposities opeisen en ambities hebben die bepaald niet die van simpele collaborateurs zijn, wel eens op kunnen leven. Intussen woedt het geweld dat in Anbar afnam, in andere provincies hevig voort.

Nog een andere reden zou wel eens weinig met de Amerikaanse 'surge' te maken kunnen hebben. In Bagdad is het geweld gedaald, simpelweg omdat Sjjitische machten er in geslaagd zijn grote aantallen Soennieten te verdrijven uit de stad. Dat is althans wat Phillip Carter oppert in Slate. Waar geen Soennieten meer wonen, hoeven Sjiitische doodseskaders ze ook niet meer te terroriseren. En waar geen soennieten meer wonen, kunnen soennieten ook niet meer de netwerken vormen van waaruit veelal Soennietische gewapende groepen opereren.

De daling van het geweld komt – als deze redenering houdt snijdt – dus door het succes van eerdere rondes van geweld. Het bewijst geen succesvolle bezetting, maar succesvolle terreur die zijn voltooiing in Bagdad blijkbaar nadert. Etnische zuiveringen houden op als er niets meer te zuiveren valt, en dat geldt ook voor zuivering langs lijnen van religieuze gemeenschap, zoals in Irak.

Dit type geweld is trouwens door de wijze waarop de Amerikaanse bezettingsmacht opereert in een eerdere fase juist aangejaagd. Het was de VS die dan weer Sjiitische partijen, dan weer Soennietische organisaties als partner voor haar politiek in Irak koos. Dat droeg aan de gewelddadige rivaliteit zeer bij. Maar een bezetter die het van dit soort mechanismes moet hebben, is extra kwetsbaar zodra in het verzet de krqachten tot eenwording groeien, vooral over de grenzen tussen religieuze gemeenschappen heen. Daarvan is helaas in Irak nog veel te weinig sprake.

Maar zowel in Afghanistan als in Irak is de positie voor de Westerse invasiemachten op den duur onhoudbaar. In beide landen is het verzet te sterk om te worden verslagen, en op de lange duur sloopt dat de bezetting. In beide landen wordt het verzet echter ook gedomineerd door krachten die nationale bevrijding in een zeer beperkte zin voorstaan, zonder die te combineren met sociale en democratische bevrijding. In beide landen zien we vormen van islamistische politiek, in Irak naast seculiere nationalisten. Hun komende overwinning, en de nederlaag die ze daarmee de VS en de NAVO-staten toebrengen, is allebei welkom. Maar een verdergaande bevrijding biedt dit op zich nog allerminst.