woensdag 17 oktober 2007

Aan de winnende hand in Afghanistan

NAVO-baas Jaap de Hoop Scheffer is ervan overtuigd: het Westen in aan de winnende hand in Afghanistan. Dat vertelde hij afgelopen weekend aan journalisten (NRC, 15 oktober). Alles wijst er inderdaad op dat een grote overwinning voor vrede en beschaving op handen is, mede bevochten door Nederlandse soldaten in Nederland.

Enkele nieuwsfeiten:
* "Rond het plaatsje Deh Rawod, waar één van de twee Nederlandse bases in Uzuzgan ligt, is de veiligheidssituatie de afgelopen week verslechterd" (
Volkskrant, 13 september).
* "Nederland stuurt tachtig extra militairen naar Uruzgan"(NRC, 28 september).
* De NAVO gaat helikopters plus bemanning huren om in Zuid-Afghanistan in te zetten, want daaraan is een "nijpend tekort", deels omdat veel heli’s ongeschikt zijn voor het terrein, maar deels ook door gebrek aan "politieke wil" van landen om voldoende heli’s beschikbaar te stellen (Volkskrant, 17 oktober).
* "Leger krijgt in Uruzgan steun van Slowaken"(Nieuws.nl, 17 oktober); het gaat hier om uitbreiding van het aantal Slowaakse militairen. "Het grootste deel van de uitbreiding, 35 man, moet de Nederlanders beschermen."
*Als klap op de vuurpijl: "De Canadese regering wil de militaire missie in Afghhanistan tot 2011 voortzetten" (Volkskrant, 17 oktober) Het land heeft 2500 soldaten in Afghanistan.
Missie verlengen, extra troepen sturenen materieel sturen, naar een gebied dat steeds gevaarlijker wordt voor die troepen – inderdaad allemaal tekenen dat de overwinning op handen is….

Tekenend was de reportage van het TV-programma NOVA, met uitspraken van Afghanen over de Nederlandse rol. De één: Nederland moet wegwezen, Afghanen en de Afghaanse regering kunnen prima onderling hun zaken regelen, vertrouwen herstellen en vrede brengen. Een ander: de Nederlandse soldaten moeten vervangen worden door Amerikanen, die weten hoe je op de Taliban moet jagen. Meerdere bewoners spraken van groeiende onveiligheid, een steeds machtiger Taliban. Echt het soort reportage waarvan je het gevoel kreeg: hier worden binnenkort Westerse overwinningsparades gehouden, met een triomfantelijk schrijdende Jaap de Hoop Scheffer aan de kop van de stoet…

Steeds duidelijker wordt inmiddels hoe het Westen, ook Nederland, die overwinning dichterbij brengt. Het actualiteitenprogramma Twee Vandaag had gisteravond een reportage van oorlogsverslaggever Arnold Karstens. Daarin legde hij bloot dat bij de slag om Chora in juni Nederlandse houwitsers een heel dorp zonder waarschuwing hadden platgebombardeerd, met volgens een Afghaanse mensenrechtenorganisatie minstens 70 burgerdoden, bijna allemaal door Nederlands vuur.
Trouw had vanochtend een artikel met dezelfde strekking en citeert president Karzai, of all people: "je opent niet het vvuur op dertig kilometer van het doel. Daarmee maak je vrijwel zeker slachtoffers onder de burgerbevolking." En generaal McNeil, commandant van ISAF, noemt het beschieten met houwitsers zonder waarneming van het doel "in strijd met het oorlogsrecht". Een stuk op het kersverse weblog van de Internationale Socialisten (IS) dat vanmorgen al op de reportage en het Trouw-artikel wees, vat de zaak beknopt samen en spreekt over "wat er gaande is in Uruzgan: (...) een ordinaire bezettingsoorlog." Zo is het. (1)
Karskens sprak in de reportage van Twee Vandaag ronduit van een oorlogsmisdaad. Hem werd ook gevraagd of Nederland dan zomaar moest vertrekken. Dan krijg je toch de Taliban terug, wilde hij dat dan? Karstens zei dat het leven onder de Taliban weliswaar niet leuk was. "Maar onder de Taliban werden er geen dorpen platgebombardeerd."

Zo helpen de Nederlandse bewapende wederopbouwwerkers het Westen dus richting overwinningen: met oorlogsmisdaden. Nietwaar, mijnheer De Hoop Scheffer? Wie zijn twijfel hierover ziet groeien, wie deze missie wil stoppen voor Nederland nog veel meer dood en verwoesting aanricht, is welkom op de actie tegen de NAVO-top in Noordwijk, 25 oktober. Zie berichtgeving op www.stopoorlog.nl.
(1). Nee, ik ben niet neutraal, ja ik ben lid van de IS en medeplichtig aan dat weblog, al heb ik niet zelf dat stuk geschreven. Ik prijs dat weblog bij deze dan ook schaamteloos aan. Onpartijdigheid is onmogelijk en onwenselijk, ook in dit soort zaken.

maandag 15 oktober 2007

Klimaat en revolutie: 12 stellingen

1. Verreweg het grootste probleem dat beschaafd menselijk samenleven op een bewoonbare planeet bedreigt, verreweg hetmeest omvangrijke en acute milieuprobleem dat ons bedreigt, is klimaatsverandering. het verhaal is bekend: uitstoor van broeikasgassen, vooral CO2, betekent dat de atmosfeer meer warmte vasthoudt, waardoor de gemiddelde temperatuur stijgt.
Ontregelde weerpatronen en extreme weersverschijnselen - meer en extremer hittegolven en tropische stormen - zijn een mogelijk gevolg met locaal soms verschrikkelijke impact. Smeltende ijskappen en een stijgende zeewaterspiegel dreigen honderden miljoenen mensen van huis en haard te verdijven. Biodiversiteit op de planeet - de verscheidenheid aan planten- en diersoorten - loopt gevaar.
Over de precieze samenhang tussen uitstoot van broeikasgas en de diverse gevolgen is nog steeds wetenschappelijke discussie. maar dát er iets ernstig loos is, en dat menselijk ingrijpen daar een serieus aandeel in heeft, staat wel vast. Klimaatsceptici doen nuttig werk waar ze wijzen op specifieke zwakke plekken in de bewijsvoering rond klimaatverandering. Over het geheel genomen voeren zij echter een achterhoedegevecht.
2. Catastrofale klimaatverandering is van menselijke makelijk. Industrieel verbruikvan fossiele brandstoffen - olie, gas en steenkool - plus het gebruik van die brandstoffen in het vervoer - auto maar vooral ook vliegverkeer - is de grote boosdoener. vervanging van fossiele door duurzame brandstoffen, plus zeer dramatische wereldwijde energiebesparing, zijn nodig om de toename van broeikasgas en de temperatuurstijging die daar het gevolg van is, tegen te gaan. Er is geen tijd te verliezen. Als we niet binnen tien tot vijftien jaar de uitstoot van onder meer CO2 met minstens 80 tot 9o procent verminderen, dan zijn we te laat, dan zijn catastrofale klimaatveranderingen niet alleen onvermijdelijk, maar leiden ze waarschijnlijk tot een escalerend effect dat niet meer in de hand te houden is.
3.Het vervangen van olie, gas en steenkool betekent een geweldige botsing tussen de bedrijven die rijk worden van winning, verwerking, verkoop en verbruik van deze energiebronnen en grondstoffen. Het gaat daarbij bedrijven en bedrijfstakken als oliewinning en -verwerking, auto-industrie, vliegtuigbouw en vliegverkeer, maar ook om grote delen van de chemische industrie die olie veelal als grondstof heeft voor allerlei synthetische producten. De drastische verbouwing of vervanging van al deze bedrijfstakken vergt een botsing met de kapitaalsmacht die deze bedrijfstakken bezit en die haar prioriteit oplegt aan de maatschappij.
4. Deze economie stelt kapitaalsaccumulatie, economische groei terwille van die groei zelf, centraal. tegenover energiebesparing per producteenheid staat dus continu de tendens om meer producteenheden te maken. Minder CO2 per auto's zal gepaard gaan met meer auto's. Het klimaat reageert echter niet op relatieve CO2-uitstoot - CO2 per auto's - maar op de absolute hoeveelheid CO2 in totaal. Binnen dit soort markteconomie bijt energiebesparing dus in zijn eigen staart.
5. De concurrentie die het kapitalisme kenmerkt, sluit effectief beleid per afzonderlijk bedrijf tegen uitstoot van broeikasgassen uit, ongeacht of de bazen van zo'n bedrijf dat willen of niet. Terugdringing van broeikasgas, door andere technieken en energiebesparing, vergt kostbare investeringen. Als een bedrijf niet de zekerheid heeft dat de concurrent dezelfde investeringen doet, dan snijdt het bedrijf dat die investeringen alvast doet, zich financieel in eigen vlees. Degene die de investeringen nalaat, krijgt een voorsprong in de concurrentie. De markt zet op deze manier zo ongeveer een premie op nalatigheid. Dat betekent dat een openbare macht, een staatsmacht, nodig is op alle bedrijven van een land te dwingen tot klimaatreddende investeringen over te gaan.
6. De concurrentie die het kapitalisme kenmerkt, sluit effectief beleid per afzonderlijke staat uit, ongeacht of de regeerders van zo'n staat dat wel of niet willen. Een economie die, door de regering gedwongen, investeert in duurzame energie, filters tegen vervuiling en energiebesparing, is duurder uit dan een economie die dat nalaat. Ook de concurrentie tussen staten zet zo ongeveer een premie op nalatigheid op klimaatgebied. Dat betekent dat er een internationale openbare macht nodig is, tegenover bedrijven maar ook tegenover afzonderlijke regeringen, om het noodzakelijke klimaatbeleid bindend, ja dwingend, op te leggen.
7. Deze internationale openbare macht kan van twee kanten komen: van boven, vanuit bestaande regeringen eb kapitaalsmachten - of van onderen, vanuit de massa van de bevolking.
8. Macht van boven ontbeert geloofwaardigheid. Het is precies het winststreven en de machtspolitiek van dit soort macht die tot de dreigende klimaatramp leidt.
9. Macht van boven zal zich verzetten tegen klimaatbeleid. De noodzakelijke verbouwing van de economie - van fossiele brandstof naar duurzame brandstoffen, van particulier autoverkeer naar een effectief en toegankelijk openbaar vervoer, van energieverspillend naar energie-zuinig - vergt planning, op landelijke en internationale schaal. Dat zou een enorme inbreuk op de markteconomie inhouden. De huidige machten worden rijk in en van deze markteconomie. Zij zullen zich met hand en tand verzetten tegen deze ommezwaai. het feit dat planning om het klimaat te redden wel eens een precedent kan worden voor planning in sectoren die juist de laatste decennia steeds meer aan de markt zijn overgelaten - en dat zo het hele marktfundamentalisme in gevaar komt - zal dit verzet nog versterken. Op macht van bovenaf, verbonden met de kapitalistische eigendom, valt niet te vertrouwen. Kapitalistische markteconomie en bijbehorend politiek bestel zijn, nationaal en wereldwijd, niet in staat om de klimaatcatastrofe te keren.
10. Macht van bovenaf vormt zich bovendien op wijzen die hetzij niet effectief zijn, hetzij levensgevaarlijk. Samenbundeling van staten in de VS schakelt de onderhuidse concurrentie tussen staten niet uit, en ondervangt het probleem niet. dat zie je aan Kyoto, dat wordt opgepikt door stat5en die al een eind op weg zijn met energiebesparingen duurzaamheid, terwijl andere staten dwars blijven liggen. In de logica van de markt, die door Kyoto en de VN wordt geaccepteerd, is zo'n belangenconflict logisch en onvermijdelijk. De VN en vergelijkbare instellingen zijn als machtsmiddel om ons klimaat te redden ongeschikt.
11. De enige andere voorstelbare vorming van een macht van bovenaf, die dwingend klimaatreddende maatregelen kan opleggen is te griezelig om uit te proberen. ja, als één staat de onbetwiste baas wordt, wereldwijd, dan kan die staat klimaatbeleid bindend opleggen. maar dat betekent dat die staat dan eerst wel de baas moet worden. Zoiets gaat met oorlogen. Concreet: de VS - de enige staat met de militaire macht om zoiets te bereiken - zou dan de Oorlog tegen Terrorisme moeten omdopen in een Oorlog voor het Klimaat. En het zou die oorlog - tegen land na lan d- moeten winnen ook.
Dat kent drie bezwaren: a. oorlog verslindt olie, en is dus in hoge mate klimaatverwoestend. Wat heb je aan de overwinning als intussen het klimaat op hol is geslagen? b. die oorlog zelf bedreigt het menselijk voortbestaan, gezien haar steeds verwoestender karakter. De VS kan uiteindelijk winnen - maar ook verliezen. En hoe de hele reeks oorlogen ook loopt, inzet van kernwapens op weg naar de wereldheerschappij - of de VS die race nu wint, of bijvoorbeeld China- zou de menselijke beschaving, het voortbestaan van het overgrote deel van het leven, acuut bedreigen. Het klimaat redden door intussen de wereld verregaand te verwoesten is geen aanvaardbare optie. c. Als de VS (of China) uiteindelijk zou winnen, dan zou dan een kapitalistisch totalitair imperium zijn waarin de prioriteiten van het kapitaal meer dan ooit zouden domineren. De wereld zou gered worden - op een manier die de overgrote meerderheid van de bevolking in een nog veel brutere vorm van uitbuiting en onderdrukking zou storten, Misschien was er in het 1984 van George Orwell geen klimaatprobleem. Maar een menselijke oplossing is zoiets evenmin. Degenen die weerstand bieden aan de opmars van zo'n imperium hebben dan ook het recht aan hun zijde
12. Als macht van bovenaf niet werkt, en/of een volslagen heilloze dynamiek en uitkomst heeft, dan zal de publieke wereldwijde macht om het klimaat te redden van onderaf moeten komen, tegenover kapitaalsgroepen en daarmee verbonden staten. Klimaatredding is een wezenlijke collectieve menselijke behoefte. Alleen een solidaire, democratisch verenigde mensheid, heeft zowel het belang al;s het vermogen om te doen wat tegen catastrofale verandering noodzakelijk is. Klimaatredding moet dan ook argument worden om een wereldwijde beweging voor menselijke behoeftenbevrediging op te bouwen - een beweging die haar collectieve kracht opbouwt en gebruikt om het kapitalisme wereldwijd opzij te schuiven omver te werpen en te vervangen door een menselijke en duurzame wereld. Klimaatredding vereist socialistische revolutie.

Revolutie in Birma (deel 5)

De militaire machthebbers in Birma zetten hun campagne van staatsterreur hard door, met arrestaties van leiders van de 88 Generatie Studenten (The Irriwaddy, 13 oktober); instelling van een speciaal tribunaal dat 13 monniken berecht (Democratic Voice of Burma, 12 oktober); het verbieden van cartoons van tekenaar Awpikye, nadat hij eten had aaneboden aan protesterende monniken in september (Mizzima News, 12 oktober); arrestatie van filmster Kyaw Thu na een soortgelijk ‘vergrijp’ (Democratic Voice of Birma, 11 oktober) – het zijn een paar voorbeelden.

Intussen wordt ook duidelijk hoe soldaten met gevangenen omgaan. Hoe het arrestanten in Mandalay verging bijvoorbeeld: "'De jonge monniken kregen te horen dat ze hungewaden moesten uitdoen. Ze werden geslagen en geschopt en daarna naar hun dorpen gestuurd, naar huis', zei eeen oggetuige" (
The Times, 14 juli). Dat is bepaald niet het griezeligste verhaal over het lot van arrestanten. Sommigen gaan naar strafkampen, van anderen ontbreekt ieder spoor. Het regime voelde zich inmiddels sterk genoeg om een pro-regerings-manifestatie op poten te zetten: de machthebbers trommelden hiervoor meer dan 10.000 mensen op in een stadion (Mizzima News, 13 oktober). Volgens het bewind waren het er zelfs 120.000. Elke fabriek moest volgens een deelnemer 50 mensen sturen, en berichtgeving spreekt van mensen die geld kregen om de manifestatie bij te wonen (BBC, 13 oktober)

De toestand ziet er grimmig uit. Toch blijven er berichten wan kleinschalig protest naar buiten druppelen. Niet alleen zijn er leuzen op muren gezien: "moordenaar Than Shwe" (de sterke man van de dictatuur); ook lopen er honden rond met foto's van hem om hun nek, en dat is niet als compliment bedoeld. Deze subversief aangeklede honden zijn in vijf wijken gezien, in één wijk liep zelfs een groep van vier rond. Soldaten maken jacht op deze gevaarlijke staatsondermijners, maar, zoals een bewoner opmerkte: "Ze zijn er tamelijk goed in om aan arrestatie te ontkomen" (
The Irriwaddy, 12 oktober). In hoe verre dit toch een door sihsful thinking ingekleurd broodje-aap-verhaal is, valt moeilijk vast te stellen. Maar zelfs het rond gaan van dit soort verhalen suggereert een verzetsgeest met grote levenskracht.
Inmiddels wordt steeds duidelijker hoezeer de machthebbers zich in september in het nauw gedreven hebben gevoeld door de revolutie. The Times verhaalde op 14 oktober over de gang van zaken in Mandalay, de tweede stad van Birma, Boeddhistisch bolwerk in de streek waar 60 procent van de monniken van Birma woont. De monniken kwamen op 23 september in een kloostercomplex bijeen. The Times vertelt verder:

“’De leiders verwierpen oproepen en geschenken van de plaatselijke
militaire commandanten. Ze bereidden een boycot van Chinese bedrijven voor. De dag daarop zag ik duizenden en duizenden monniken uit de kloosters in processie door Mandalay’, zei een ooggetuige.

Gewone mensen bogen, stonden op de balkons om in hun handen te klappen en gaven de monniken water toen ze voorbijkwamen. Toen kwamen er twee voor de militairen verontrustende tekenen, dat het Boeddhistische protest zich uitbreidde. Eerst kregen de monnikken applaus toen zo door de moslim-wijken van Mandalay gingen, hetgeen sommige jonge moslims ertoe bracht zich bij de proteste aan te sluiten. Daarna begonnen studenten van Mandalay Universiteit en andere academische instellingen met hun eigen demonstraties: verspreid, klein, ineffectief, maar allemaal op video vastgelegd door de veiligheidstroepen.

Slechts de Chinese gemeenschap, kooplieden wiens families het al al generaties lang goed ging, plus nieuw uit China aangekomen handelaren, hield zich afzijdig.”


Het is een welhaast klassiek beeld van een beginnende revolutie. Protesten die beginnen vanuit een bepaalde groep, hier vooral de monniken. Steeds meer steun vanuit steeds bredere lagen. Andere groeperingen - studenten, moslims – gaan actie voeren, zij aan zij met de monniken. Dat, meer dan het monnikenprotest zelf, is dan aanleiding voor het bewind om keihard terug te slaan, voordat de staat de greep verregaand kwijt zou raken.

Ook klassiek, maar dan op een ontsierende wijze, is de wijze hoe de protestbeweging zichzelf het zicht beneemt op haar werkelijke vijand, door zich met een boycot tegen de Chinese handelsgemeenschap te keren. Geen wonder dat die gemeenschap dan afzijdig blijft. Hoe begrijpelijk afkeer van Birmese vrijheidsstrijders voor de Chinese staat ook is, actievoeren tegen de Chinese gemeenschap in Birma raakt die machthebbers niet, en opent slechts de weg tot etnische haat. Agressie tegen Chinese gemeenschappen heeft in Zuidoost-Azië helaas een nogal nare voorgeschiedenis. De geschiedenis van Indonesië kent daarvan bijvoorbeeld nogal bloedige voorbeelden, Die kant moet het in Birma maar niet op gaan.

De afkeer van Birmese vrijheidsstrijders jegens de Chinese gemeenschap is een factor die de beweging bedreigt en ontsiert en verdient van solidariteitsactivisten geen enkele aanmoediging., het is een reden temeer waarom solidaire mensen buiten China zich maar beter verre kunnen houden van eenzijdig anti-Chinese uitingen.

Ook in Mandalay sloegen militairen de opstand hardhandig neer, net als in Rangoon. Het feit dat soldaten en monniken allebei veelal uit arme gezinnen afkomstig waren – en dat sodaten dus hun geweren richtten op mensen die hun familieleden hadden kunnen zijn – heeft tot nu toe niet op grote schaal tot merkbare terughoudendheid van militairen geleid, zoals ik samen met veel anderen had gehoopt.
Berichten over soldaten die orders weigerden, over verdeeldheid tussen bevelhebbers over de aanpak van de protesten, waren er wel. Al Jazeera berichtte op 1 oktober zelfs over een machtsstrijd tussen sterke man Than Shwe, en de tweede man Maung Aye. De tweede aarzelde met ingrijpen tegen de studenten, en loopt nu volgens dit bericht mogelijk gevaar. Ook van dit bericht is het waarheidsgehalte erg moeilijk vast te stellen. Vast staat wel dat de schaal van verdeeldheid oppositie binnen het leger kennelijk te beperkt om de repressie aantoonbaar af te remmen of te ontregelen. De druk op het militaire apparaat doior de protesten was kennelijk nog onvoldoende om daarbinnen echt voor grote problemen en breuklijnen te zorgen.

Ongetwijfeld speelde hierin een rol dat het bewind een eenheid van buiten Rangoon naar deze stad had gestuurd, zodat het gevoel van soldaten om als het ware op eigen mensen te moeten schieten, niet zo’n sterke basis had. Het betrof in Mandalay dan ook nog eens de 33-ste Divisie, een eenheid die zijn bloedige sporen had verdiend in een wrede strijd om de verzetsbeweging van de Karen-minderheid te onderdrukken. Die eenheid “heeft zich een reputatie verworven vanwege verkrachting, moord, plundering en ander onwettig geweld tegen burgers.” ( wederom het reeds geciteerde artikel uit
The Times, 14 oktober).

Dit waren geen soldaten die erg vatbaar waren voor een appel vanuit demonstranten om het vuur niet te openen. Maar hoe lang de angst die deze troepenmacht de bevolking aanjaagt effectief zal blijven, en hoelang dus nieuwe uitbarstingen van protest uitblijven, staat zeer te bezien. Ik blijf erbij: de revolutie in Birma is niet voorbij.

zondag 14 oktober 2007

Nogmaals die misplaatste vredesprijs

Gelukkig ben ik niet de enige die geen feestvreugde wist te ontlenen aan de vredesprijs die reclamefilmmaker en misdadiger tegen de menselijkheid Al Gore krijgt. Diverse reacties hebben kritiek op de beslissing. Maar niet elke kritiek is even zinnig. Ik grasduin wat in reacties her en der.
The Times maakt melding van de vreugde waarmee Democratische politici de prijs voor Gore begroeten. John Edwars, presidentskandidaat, zegt dat het “leiderschap van Al Gore in ‘verbluffende tegenstelling met het falen van de huidige administratie’” Ook twee andere kandidaten, Hillary Clinton – met ‘Congratulations’ op haar website – en Obama waren vol lof. De schrijver van het stuk zelf zegt dat de prijs "onvermijdelijk geïnterpreteerd werd als een tik op de vingers van presidente Bush”, die steeds tegen bindende maatregelen tegen uitstoot van broeikasgas is geweest.
Die lof is tamelijk over the top, net als de uitspraak van het Nobelcomite zelf: “Wellicht de persoon die het meeste heeft gedaan om het wereldwijde begrip te scheppen voor de maatregelen die aangenomen moeten worden.” Als het comité nu gezegd had: “het meeste gedaan om bewustzijn van het dreigende probleem te bevorderen” - had er nog íéts ingezeten: die film van hem, The Inconvenient Truth, heeft ongetwijfeld bijgedragen aan de alarm-stemming die inmiddels onder zeer veel mensen is gegroeid. Die stemming is terecht, en die bijdrage eraan op zich welkom.
Maar de maatregelen waar Gore mee komt gaan het niveau van een extra spaarlamp en de kachel een graadje lager niet te boven. Niet alleen is dat volstrekt niet adewquaat. Door met dist soort oplossinkjes te komen onttrekt Gore het zicht op de ingrijpende maatschappelijke verbouwing die nodig is om binnen 10 jaar tot 90 procent reductie in uistoot van broeikasgassen te komen. Daarmee is de nadruk op de oplossingen van Gore ook nog eens contraproductief, of beter gezegd: schadelijk. Dat alleen al zou reden kunnen zijn om die prijs aan een ander te geven.
De World Socialist Website komt met een analyse van het Nobel-besluit om Gore de prijs toe te kennen. Op het eerste gezicht lijkt daar een lichte parania in te zitten, een neiging om wel zeer grote krachten aan het werk te zien achter dit besluit. De schrijver van het stuk, Patrick Martin noemt het besluit “een politieke uitspraak van de Europese bourgeoisi over heb beleid van de regering-Bush en de politiek van de VS”. Verderop heet het dat de prijs “op zijn minst opgevat kan worden als een signaal van het Noorse politieke establishment (…) dat het hoopt op een Democratische overwinning in de presidentsverkiezingen van 2008.”
Het eerste – de hele kapitalistenklasse aan het woord via dat Nobelcomite – lijkt me een beetje overdreven. Hoie heeft die klasse dan input in het beleid? Worden aandelenbeurzen, denktanks, regeringskringen, directiekantoren allemaal geraadpleegd door het comité? Dat lijkt me eennnogal verregaande conclusie, en gegevens in die richting geeft Martin niet. Maar dat de Noorse heersers eenn woordje meespreken in het Nobel-besluit is zeer aannemelijk.
Martin legt uit dat het comité dat over de vredesprijs gaat niet – zoals met de wetenschapsprijzen het geval is – door een groep deskundigen wordt gevormd, de Zweedse Academie van Wetenschappen bijvoorbeeld. Nee, het Noorse parlement kiest vijf mensen, op basis van de omvang van de partijen in dat parlement. Er zitten twee ex-ministers in, en een voormalig president vanneen universiteit. Van uiterst rechts tot behoorlijk links, alle grote stromingen zijn vertegenwoordigd. Het comité verwoordt een consensus van het Noorse establishment. En volgens Martin wil dat establishment , ddoor Gore te kiezen, zowel de urgentie van het klimaatvraagstuk onderstrepen als waarschuwen voor de groeiende crisis enn onstabiliteit in de VS. Al eerder kreeg Bush indirect een veeg uit de pan van de Noorse Nobelaars: bijvoorbeeld in 2002 toen de prijs naar ex-president Carter ging.
Martin wijst er ook op dat de maatregelen waar Gore mee komt, weinig voorstellen. Het Kyoto-protocol “in het opstellen waarvan hij een groot aandeel had, was grotendeels een oefening in symboliek, en de Clinton-administratie heeft het nooit aan de Senaat ter ratificatie voorgelegd uit vanwege de intense oppositie vanuit Amerikaanse zakenbelangen.” Ook wijst hij op Gore’s rol in de tijd dat hij vice-president was: “hij was de tweede man in een administratie die Amerikaanse troepen naar Somalië, Haiti en Bosnië stuurde, doodseskaders in Colombia financierde, Irak, Soedan en Afghanistan bombardeerde, een economische blokkade van Irak in stand hield die de dood van naar schatting 500.000 kinderen ten gevolge had, en die een vernietigende luchtoorlog tegen Servië voerde”. Zo’n iemand verdient, zoals ik gisteren betoogde, een onvriendelijk etiket en een oorlogstribunaal, geen vredesprijs.
Iets dergelijks vindt ook Jan Oberg, in een artikel op Counterpunch. “Al Gore in het bijzonder – als vice-president onder Bill Clinton van 1993 tot 2001 – werd nooit gezien of gehoord als vredestichter”, merkt hij droogjes op. In die richting denkt ook Alexander Cockburn. “Al Gore’s Vredesprijs”, heet zijn stuk op Counterpunch, en daarboven: “Het is net zo belachelijk als dat d ze Goebbels in 1938 een gegeven hadden”. Te hard? Ik dacht het niet – op het eerste gezicht. Goebbels had in 1938 nog aanzienlijk minder doden mede op zijn geweten dan Gore vandaag de dag.
De narigheid is echter dat Cockburn da de vergelijking zo niet bedoelt. Hij neemt Gore op de hak als propagandist van het wereldwijde klimaatsalarm. Hij noemt de wetenschap die daaraan ten grondslag ligt ‘bogus’(nep), en ziet zelfs het internationale klimaatpanel IPCC (winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede, samen met Gore), als weinig meer dan oplichters. Hier slaat Cockburn de plank goed mis. Hij is klimaatscepticus, ik niet. Hoe slap en deels averechts zijn oplossingen voor het klimaatprobleem ook zijn, in zijn waarschuwingen dat er iets grondig misgaat, door menselijk toedoen, heeft Gore gelijk en Cockburn niet. En het wat erg dramatisch waarschuwen voor een klimaatcatastrofe op één lijn zetten met de antisemitische haatpropaganda van Goebbels is laag, en Cockburn volstrekt onwaardig.
Sterk is echter weer wel Cockburns kritiek over Gore’s rol als tweede man onder Clinton. Die ligt in de lijn van die van Martin en Oberg, en van mijn eigen vorige stuk. Maar Cockburn haalt dingen naar voren die ik alweer kwijt was, of die me waren ontgaan. In de verkiezingen van 1992 schilderde hij opponent Bush af als bijna een maatje van Saddam. Zijn kritiek op de samenwerking tussen Bush en Saddam vóór de Koeweitcrisis en de Golfoorlog (1990-1991) was geen onzin. Maar de oproep om een nog harder beleid tegen Irak te voeren was kwalijk.
Die kwalijke houding ging door toen Gore tot vice-president was gekozen. Waar Clinton de Amerikaanse houding tegenover Saddam wilde laten afhangen door de opstelling van Saddam, daar wilde Gore niets weten van welke normalisering van betrekkingen tussen de VS en Irak dan ook. En binnen de Cinton-regering werd Gore verantwoordelijk voor het Irak-beleid. Werken aan een staatsgreep in Irak, maar ook herhaalde bommengooierij met een opgelegde ‘no-fly-zone’ als excuus, en keihard volgehouden sancties kenmerkten dat beleid.
Danny Muller, een vredesactivist, sprak Gore in een bijeenkomst in verkiezingsjaar 2000 aan. “'Ik verhief mijn stem en vroeg ‘Mijnheer Gore, waarom zou iemand op een administratie stemmen die elke maand 5000 kinderen doodt door de sancties in Irak?' Gore stopte. En hij lachte. Hij lachte daadwerkelijk. Hij zei dat hij dat later op de dag zou bespreken. Ik antwoordde door te zeggen dat er elke tien minuten een kind vanwege de sancties sterft, en dat we geen tijd hebben om te wachten.” Een massamoordenaar die lacht als hij aan zijn misdaden wordt herinnerd. Een presidentschap heeft zijn cynisme dan niet opgeleverd, maar een 'vredesprijs' heeft hij toch maar binnen weten te slepen.

vrijdag 12 oktober 2007

Vredesprijs voor oorlogsmisdadiger

Verzamelt Al Gore prijzen of zo? Na een Emmy-award voor zijn online-TV-zender "Current TV" in september 2007, en een Oscar voor zijn klimaatfilm "An Inconvenient Truth" in februari, heeft hij vandaag de Nobelprijs voor de Vrede toegekend gekregen. Wat nu nog ontbreekt is de Gouden Loeki, voor de meest opgeblazen reclamespot aller tijden.
Want dat is de die klimaatfilm toch in hoge mate: een propagandafilm waarin een zeer relevante waarschuwing over klimaatverandering uitmondt in een platte oproep tot verandering in levensstijl. De officiële Nederlandse website van de film heeft die oproep vertaald in praktische tips: wat spaarlampen hier, een waterbesparende douchekop, rustig en gelijkmatig rijden, dat soort zaken. Ook de officiële internationale website van de film, climatecrisis.net, legt de nadruk volslagen eenzijdig op wat de individuele consument zou moeten doen.

Ja, de bezorgdheid die Al Gore via zijn film verwoordt is maar al te zeer terecht. Het feit dat een Britse rechter een negental wetenschappelijke fouten in de film aanduidt, en vertoning in scholen slechts toestaat als op tekortkomingen wordt gewezen, haalt de kern van het argument niet onderuit: dat het klimaat op hol slaat, dat broeikasgassen door een flinke rol in spelen, en dat menselijk handelen in hoge mate verantwoordelijk is voor de uitstoot van die broeikasgassenhaalt. Daarop wijzen, alarm slaan over de dreiging - dat is het positieve punt van de film.

Maar het afschuiven van de verantwoordelijkheid op de keuzes van een op zichzelf teruggeworpen individu laat de werkelijke krachten achter de ontregeling van het klimaat buiten schot: de olie-industrie, de prioriteit die die autoverkeer krijgt boven openbaar vervoer, de totaal ontoereikende investeringen in duurzame energiebronnen als windenergie. Bovendien: een dagje oorlogvoeren in Irak of Afghanistan kost waarschijnlijk meer olie en levert meer CO2-uitstoot op dan een jaar lang geen spaarlampen gebruiken en geen waterbesparende douchekop aanschaffen door vele honderdduizenden mensen in een heel jaar. De 'oplossingen' van Gore zijn druppels op en wel zeer gloeiende plaat - in het gunstigste geval.

De oorlogsmisdaden van Clinton en Gore

Een Nobelprijs lijkt Gore's inzet me totaal niet waard - en al helemaal geen Nobelprijs voor de vrede. Want wie is die mijnheer Gore eigenlijk? In de trailer van de film zegt hij, niet zonder humor: "Mijn naam is Al Gore, ik was ooit de toekomstige president van de Verenigde Staten." Maar hij was ook nog eens acht jaar lang vice-president van dat land, onder Bill Clinton. In die hoedanigheid draag hij verantwoordelijkheid voor het beleid van die president - ook het buitenlandbeleid. En dat beleid verdiende bepaald geen vredesprijs. Een korte opsomming:

Clinton erfde een Amerikaanse invasie van Somalië, die Bush na zijn verkiezingsnederlaag maar nog voor hij plaatsmaakte voor Clinton had uitgevoerd. In 1992 en 1993 werd da5t een complete oorlog tegen Somalische milities - en tegen de mensen die de pech hadden om in dezelfde stad te wonen als waar die milities actief waren. Duizenden Somaliërs kwamen om door deze Amerikaanse agressie - onder medeverantwoordelijheid van Al Gore.

Clinton en de NAVO lanceerden in 1995 bombardementen op Bosnisch-Servië. Daarmee kozen zij de kant van Krioatische en Bosnische etnische zuiveringsmilities, die tot dan toe zwakker stonden dan de Servische etnische zuiveringsmilities. het tij keerde. Nadat Servische milities eerder grootschalige moordpartijen hadden gepleegd - waaronder in Srebrenica - konden nu hun Bosnische en Kroatische tegenstanders zich uitleven. Bosnische en Kroatische troepen kregen diplomatieke steun van de VS. Het gevolg was grimmig. Honderdduizende mensen werden in enkele maanden verdreven, honderden weerzloze mensenwerden werden in korte tijd vermoord. Daar kwamen nog eens de slachtoffers van de Amerikaanse bommen zelf bij. Dit alles alweer onder meedeverantwoordelijkheid van Al Gore.

Clinton en de NAVO lanceerden in maart 1999 een luchtoorlog tegen het door Servië gedomineerde Joegoslavië. Het voorwendsel daarvoor waren etnische zuiveringen door Joegoslavische troepen en daarmee samenwerkende Servische milities tegen Albanese Kosovaren. Hetzelfde verhaal als in Bosnië en Kroatië. Toen de Servische troepen voldoende verzwakt waren voerden Kosovaarse gewapende strijders een etnische zuivering in omgekeerde richting uit en verdreven grote delen van de Servische minderheid, maar ook van de daar wonende Roma en andere minderheden. De NAVO-bommenregen zelf doodde vele honderden burgers en verwoestte bruggen en. Dit alles wederom met medeverantwoordelijkheid van Al Gore, en trouwens ook van een zekere Wim Kok die ook F16s mee liet doen aan het moorden vanu8it de lucht.

Nog steeds liggen her in der in Kosovo en Servië
niet-ontplofte en daardoor levensgevaarlijke clusterbommen, destijds door de NAVO-landen VS, Groot Brittannië èn Nederland afgeworpen. Pas dit jaar was de NAVO bereid om aan de Servische regering te vertellen waar die ondingen waren afgeworpen. Intussen waren wel minstens zes mensen, waar0nder drie kinderen, naderhand door naderhand achtergebleven clustermunitie omgekomen, en minstens 12 mensen, waaronder zes kinderen, verwond.

Dan is er natuurlijk Irak, ook een erfenisje van Bush sr. die er in 1991 zijn Golfoorlog op had losgelaten. Maar al in 1990 waren strenge sancties tegen Irak gelanceerd, en die werden na die oorlog hardhandig voortgezet, door het presidentschap van Clinton, zijn hele ambtsperiode van acht jaar lang. Eten, goed drinkwater, gezondheidszorg - alles werd aangetast. De kindersterfte vloog ophoog, ziekten grepen om zich heen, jaar na jaar na ellendig jaar gingen mensen in griezelig grote aantallen dood. De regering kende de consequenties, en man die voor lief.

Berucht werd de
uitspraak uit 1996 van Madelein Albright, destijds VS-ambassadeur in de VN, later minister van buitenlandse zaken. Interviewer Leslie Stahl: "We hebben gehoord dat er een half miljoen kinderen zijn gestorven. Ik bedoel, dat zijn meer kinderen dan er in Hiroshima zijn doodgegaan. En, weet u, was de prijs het waard?" Antwoord van Albright: "Ik denk dat dit een heel moeilijke keus is, maar de prijs - wij denken dat de prijs het waard was." Was deze prijs daarmee echter ook een Nobelprijs waard? Ja, Albright heeft haar uitstpraak later - in 2003, toen ze allang geen minister meer was - een grote stommiteit genoemd. Maar de kern ervan -de regering joeg honderdduizenden weerloze mensen in Irak de dood in, wist dat, en vond het de moeite waard - staat glashelder. En alweer: Al Gore, vicepresident van de Verenigde Staten droeg hiervoor medeverantwoordelijkheid.

Al Gore is dus niet alleen de man van die een heel ongemakkelijke waarheid in de bioscoop vertelt. De nog veel ongemakkelijker waarheid over Al Gore zelf is: de man is een oorlogsmisdadiger. Hij is trouwens niet de eerste veelpleger van misdaden tegen de menselijkheid die een Nobelprijs kent: Kissinger, strateeg echter de Amerikaanse slachtpartijen in Vietnam, Laos en Cambodja tussen 1968 en 1973, en staatsgreepvriend van Pinochet in Chili, ging hem al voor.

Hopelijk valt na de uitnodiging voor de prijsuitreiking voor de Nobelprijs de oproep om zich te melden bij een serieus tribunaal dat oorlogsmisdadigers berecht, snel bij Al Gore in de bus. Maar zo'n tribunaal moeten we dan eerst wel in het leven roepen, want dat het Strafhof in Scheveningen zoiets goed gaat regelen, lijkt me niet zeer waarschijnlijk.

woensdag 10 oktober 2007

Solidariteit met vrijheidsstrijd - maar hoe? (deel 2)

Uit Birma, waar de militaire machthebbers met kogels en massa-arrestaties een indrukwekkende democratische massabeweging van de straat hebben gedreven, komen uiteenlopende berichten. Enerzijds gaat de onderdrukking keihard door. Anderzijds zijn er tekenen dat het bewind een paar stapjes terug doet. Dat kan echter best een teken zijn dat de generaals zich zeker genoeg voelen van hun zaak en daarom de teugels wat te durven laten vieren.

Duidelijk is wel dat de nederlaag die de machthebbers de democratische beweging gewelddadig hebben toegebracht, die beweging verder en waarschijnlijk langduriger teruggedreven heft dan ik een week geleden nog dacht. Dit maakt het des te meer noodzakelijk om solidariteit te tonen met de dappere monniken, studenten en vele anderen in Birma die tegen de verdrukking in hun vrijheidsstrijd voortzetten. Dát die strijd doorgaat, en dat in die zin de revolutie in Birma niet voorbij is, dat is wel degelijk realiteit.

Harde onderdrukking

Teken van harde repressie zijn overduidelijk. Arrestaties gaan door. De Democratic Voice of Birma meldde alleen al op dinsdag 9 oktober de arrestatie van drie leiders van de Al-Birmaanse Federatie van Studentenbonden; het oppakken van de vrouw van de vrouw van een politiek actieve dichter, al op 1 oktober; de arrestatie van een leider van de 88 generatie, een groepering die vooral in de beginfase van de protesten in augustus een belangrijke rol speelde; vijf bewoners van Pakokku hebben inmiddels zware gevangenisstraffen gekregen wegens beschadiging van eigendommen; één van hen was parlementslid van de oppositiepartij Nationale Liga voor Democratie (NLD), bekend van de leider ervan, Aung San suu Kyi.

Mizzima.com meldt intussen in een bericht over voortdurende arrestaties de dood van één van de opgepakte arrestanten, Win Shwe, lid van de NLD. Het lot van twee opgepakte, bij de protesten betrokken komieken is onduidelijk, volgens een artikel van The Irrawaddy. Beiden hebben zich langdurig kritisch over het bewind uitgelaten. Berichtgeving van de Democratic Voice of Burma spreken van de indeling van opgepakte mensen in vier categorieën op basis van de mate van betrokkenheid bij de protesten, van spilfiguur tot toeschouwer.

Staat het bewind wel zo sterk?

Intussen laat het bewind ook mensen vrij. Maar dat zijn - aldus berichtgeving van Mizzima.com - volgens secretaris K Bo Ky van de AAPP-B, een organisatie die zich inzet voor politieke gevangenen in Birma, vooral "omstanders of mensen die de demonstranten hadden toegejuicht." Het bewind beweert dat het 1215 mensen heeft vrijgelaten en 2093 mensen heeft opgepakt. K Bo Y zegt echter: "Minstens 4000 mensen, waaronder 1000 monniken, zijn door de junta tijdens de protesten gearresteerd." In Trouw staat te lezen: "Overal circuleren verhalen over lichamen die anoniem in het crematorium verdwijnen., over talloze vermisten en over gewonden die te bang zijn voor arrestatie om medische hulp te zoeken. Op de staatsradio heeft de junta gemeld dat artsen geen slachtoffers mochten behandelen. Daarom durven veel mensen ook niet naar ziekenhuizen te gaan."

Naast vrijlating van gevangenen zijn er andere tekenen dat het bewind zich wat minder bedreigd voelt. De internet-verbindingen zijn niet langer volledig geblokkeerd, waardoor webloggers weer nieuws naar buiten kunnen brengen, meldt The Guardian. Het bewind biedt onder voorwaarden besprekingen aan met Aung San Suu Kyi, en heeft daar zelfs een onderminister voor aangewezen, aldus de NRC op 9 oktober. De dag erop meldt dezelfde krant: "oppositie wil onderhandelen zonder eisen vooraf."

Dat het bewind wel degelijk aangeslagen is blijkt echter weer uit andere zaken. Zo kwam The Times met het gerucht - afkomstig van de Democratic Voice of Birma, dat zich baseert op gegevens van oppositie-mensen in Birma zelf - dat de vrouw, dochter en schoonzoon van Than Shwe, de hoogste generaal van het land, Birma heeft verlaten en in Singapore zit. Dat klinkt niet als een familie die gerust is op de - voor de machthebbers - goede afloop. Dat een Birmaanse diplomaat ontslag heeft genomen uit afschuw voor de onderdrukking van betogers - aldus The Irrawaddy - , duidt ook niet bepaald op een stevige positie van het bewind.

Verzetsgeest leeft

Veelzeggend zijnook de woorden van de man, in antwoord op de vraag "of hij dacht dat de pro-democratische beweging nu afgelopen was(...) 'Ik denk dat het niet voorbij is. Ik denk dat het alleen maar het begin was van de revolutie." Soortgelijke geluiden komen niet alleen ui diplomatenmond, ver van de greep van de dictatuur. Ook in Birma zelf tekenen journalisten uitspraken op die erop wijzen dat het vuur van de revolte niet in uitgedoofd. De BBC citeerde een activiste die ondergronds is gegaan na het begin van de protesten: "We moeten een manier vinden om deze slag te winnen door de handen ineen te slaan met de monniken en het publiek." De BBC voegde eraan toe: "zij drong er bij leden van de Birmaanse strijdkrachten op aan dat ze moesten ophouden met vechten voor 'generaals met bloed aan hun handen' ".

The Times laat Vida, een naar Thailand gevluchte monnik, aan het woord. Het is de basis voor een mooi artikel. Vida zegt: "In een paar weken tijd zullen de monniken zich reorganiseren. Dit is niet het einde." Hij gaat binnen een paar weken terug om plannen te maken, zo vertelde hij. Hoe het protest er uit zou gaan zien? Dat wist hij ook niet precies. "Ik denk dat we een andere stijl van protesteren nodig hebben", zei hij. Zijn ervaringen hebben hem duidelijk steeds radicaler doen worden. Hij maakte ook duidelijk dat hij de soldaten nu gewoon haat. "Ik weet dat ik dat niet zou moeten doen, maar ik doe het wel", zo zegt hij. "Maar ze kunnen ons niet zo bang maken dat we het opgeven", voegt hij er aan toe. Maar, zo maakt hij ook duidelijk, de monniken kunnen het niet alleen. "We hebben de internationale gemeenschap ook nodig."

Solidariteit: wat te doen?

Dat brengt me bij de vraag waar ik mijn vorige stuk over Birma mee afsloot. Internationale solidariteit is nodig. Maar hoe dan? Oproepen op internet moeten niet in de valkuil van internationale rivaliteiten tussen machtige staten moeten trappen. Het aanjagen van bijvoorbeeld een stemming tegen het Chinese bewind omdat dat regime de dictatuur in Birma steunt, is verkeerd. Ik ging in het vorige stuk al op de eenzijdigheid ervan in. Door hieraan mee te doen kom je aan de kant terecht van Westerse staten die de revolutie in Birma misbruiken voor hun eigen agenda - een agenda die alles te maken heeft met investeringsruimte en invloedssferen, en bitter weinig met echte steun voor democratie.

1. Welke internationale gemeenschap?

Maar hoe dan? De 'internationale gemeenschap' waar ook monnik Vida een beroep op doet, is verdeeld - langs twee lijnen. De officiële internationale gemeenschap - die bestaat uit staten en regeringen - is onderling verdeeld. Hun onderlinge rivaliteiten zijn economisch, militair, politiek - en inzet voor democratie is daaraan ondergeschikt, en dus altijd voorwaardelijk en doortrokken van hypocrisie. Hoe begrijpelijk het ook is dat sommige Birmaanse democraten van bijvoorbeeld Westerse staten hard, en zelfs militair, ingrijpen verlangen, het is een misplaatst verlangen. Dat moet eerlijk worden gezegd.

Maar er is een andere "internationale gemeenschap": wij allemaal samen. mensen aan de onderkant - arbeiders, scholieren, studenten, noem maar op, maar niet de rijken en machtigen. Daar dient solidariteit gekweekt te worden, daar zitten bondgenoten van democraten in Birma die er geen dubbele agenda van winstbejag en machtspolitiek op nahouden.

2. De zin van demonstraties

Hoe dient zulke solidariteit eruit te zien? Demonstraties zijn een eenvoudig, maar wel degelijk doeltreffend wapen. Op zichzelf lijken ze weinig druk uit te oefenen, maar er gaat wel degelijk kracht van uit. Birmanen in ballingschap worden ongetwijfeld enorm bemoedigd als ze zien hoe ze samen met allerlei andere mensen zich laten horen, de generaals aanklagen, zich solidair verklaren met de vervolgde demonstranten in Birma zelf. En Birmaanse ballingen staan in contact met activisten in Birma zelf. Die krijgen via via te horen hoe mensen zich in allerlei landen het lot van de vrijheidsstrijd in Birma aantrekken. Dat geeft moed, dat gaat het wanhopige gevoel dat activisten in Birma ongetwijfeld wel eens bekruipt - dat ze er alleen voor staan - tegen. Demonstraties zijn een morele steun in de rug van democraten in Birma.

Demonstraties in zo veel mogelijk landen zijn tevens een drukmiddel tegen de generaals. Nee, een optocht door Amsterdam raakt niet direct aan de macht van de dictators daarginds. Maar zo'n optocht is een bijdrage aan de verspreiding van het gevoel van walging jegens de generaals dat wereldwijd dient te klinken. Die walging tast het idee dat machthebbers zichzelf aanpraten - dat ze ergens toch met iets goeds bezig zijn - aan. generaals bekeren is in zijn algemeenheid absurd. Maar generaals onzeker maken, ze op alle mogelijke manieren uitkotsen als schurken en tirannen - het is een vorm van psychologische strijd dat een ogenschijnlijk onmerkbaar, maar toch niet te versmaden effect heeft. Zou die Birmaanse diplomaat in Londen bijvoorbeeld ook ontslag genomen hebben als mensen vorig weekeinde niet tegen de dictatuur in Birma hadden betoogd - juist ook in Londen?

3. "Niet in onze naam!"

Dit type demonstraties kan het beste maar een hele eenvoudige, eenduidige opzet hebben: weg met de dictatuur in Birma, solidariteit met de monniken, studenten en alle anderen die daar voor vrijheid strijden. Als we echter specifieke eisen willen stellen - en dat is niet verkeerd! - laten we onze doelwitten dan dicht bij huis zoeken. Ja, China is medeplichtig aan de dictatuur in Birma. Nederland is dat echter ook, op tal van manieren.

Op de Chinese machthebbers kunnen we van hier uit vrij weinig druk uitoefenen; op de machthebbers in Nederland veel meer. Dat is bij uitstek onze taak. Nederlandse betrokkenheid bij onderdrukking aankaarten, aanklagen en bestrijden zou juist voor solidaire mensen in Nederland prioriteit moeten hebben. "Niet in onze naam!" zeiden vredelievende in de VS mensen in de herfst van 2001, toen de regering van dat land ten oorlog ging na 11 september. "Niet in onze naam!" moeten wij ook in Nederland zeggen als Nederlandse bedrijven, beschermd door Nederlandse politici, zich verrijken door zaken te doen in de wrede dictatuur in dat geteisterde land.

(wordt vervolgd)

dinsdag 9 oktober 2007

Zoals het een schurkenstaat betaamt

De Grote Blanke Vader in Washington is boos op zijn ongehoorzame kinderen in Afghanistan. Daar komt de reactie van de Nederlandse regering op de executie van 15 ter dood veroordeelden in Afghanistan op neer. De regering, met name minister Bert Koenders, is "onaangenaam getroffen" door de doodvonnissen, zo meldt De Volkskrant. De hypocrisie van deze reactie kent waarlijk geen grenzen.
Het valt natuurlijk ook niet mee voor het kabinet. Je stuurt troepen, je verkoopt dat als steun aan wederopbouw van Afghanistan, dat echter eerst beveiligd moet worden tegen enge terroristen, gevaarlijke fundamentalisten, kortweg tegen de Taliban. Het idee erachter was dat de regering van Karzai zich wezenlijk zou onderscheiden van die Taliban. Bij het beschavingsproject dat Balkenende in Uruzgan pretendeert uit te voeren passen geen doodvonnissen. Geschoktheid dus, de regering weet niet of ze vooral boos is of vooral verdrietig vanwege de hardleersheid van haar Afghaanse pupillen. Het mentale kolonialisme viert hoogtij, over een tekort aan VOC-mentaliteit heeft Balkenende bepaald niet te klagen.
Wie erin tuint - wie werkelijk nog denkt dat Nederland troepen heeft gestuurd op verzoek van de Afghaanse president Karzai, in plaats van op verzoek van de Amerikaans president Bush - mag het zeggen. De executies hoeven ons in het geheel niet te verbazen. De staat waar Karzai leiding aan tracht te geven, is weinig meer dan een coalitie van militieleiders, drugsbaronnen en andere geheime of openbare geweldplegers. Daar horen executies bij, al kunnen dit soort types het doorgaans ook prima af zonder de formaliteit van een voorafgaand proces.
Maar - zo hoor ik de Hirsi Alis, de Salman Rushdies, de Jamis en al die andere kruisvaarders al roepen - de Afghaanse staat is tenminste niet Islamistisch, Jihadistisch, Fundamentalistisch, Salafistisch, of welke echte of vermeende vakterm de AIVD nu weer naar voren heeft geschoven. Al dat geweld en al die corrupte, al die krijgsheren en drugsmijnheren -je moet dat zien als kinderziekten van het opbouwen van een liberale rechtsorde.
Net zoals Hirsi Ali nog niet zo lang geleden om begrip voor de druk die het Turkse leger uitoefende tegen de op verkiezingssteun leunende regering van ultra-gematigde Islamisten. "Leger behoedt Turkije voor Islamisering" zo luidde de titel van haar opiniestuk in de NRC, op 11 mei van dit jaar. Liever dictatuur tegen Islamisme, dan democratie die Islamisme ruimte biedt. Dat was de kern van haar houding. Liever grof geweld ten dienste van liberale waarden, dan zelfbeschikking die tot een verkeerde uitkomst kan leiden. Dat is de houding achter het begrip en de steun die de Karzai-maffia krijgt.
Maar het idee dat de huidige Afghaanse staat een seculier karakter heeft klopt nog niet eens ook. De executies - zo meldt niet De Volkskrant, maar wel Al Jazeera - konden volgens de Sharia, aan de Islam ontleende wetgeving, door de beugel volgens de correspondent van Al Jazeera. De Islamitische grondslag van de Afghaanse staat is trouwens zelfs in de grondwet vastgelegd. VS, NAVO en Balkenende hebben geen soldaten in Afghanistan om Westerse waarden tegen Islamisten te verdedigen. VS, NAVO en Balkenende houden gewapenderhand het ene fundamentalisme tegen het andere. De executies waar de regering zich nu zo geschokt over toont, passen in die logica. Regeringstranen voor de geëxecuteerden zijn krokodillentranen.
Dat blijkt ook uit de identiteit van enkele van de veroordeelden. Er zit bijvoorbeeld een zekere Farhad bij, die ondermeer Clementina Cantoni. Italiaans ontwikkelingswerkster, heeft ontvoerd en 24 dagen vastgehouden. Reza Khan, ook geëxecuteerd, had in eind 2001 drie journalisten ontvoerd en vermoord. Het gaat hier dus om het slag mensen waartene de regering-Karzai steun zegt te zoeken bij onder andere Nederland.
Het verschil is dat de Afghaanse staat soms nog een proces houdt voor ze dit soort lui afmaakt. De NAVO en ook Nederland schiet gewoon op 30 kilometers afstand houwitsers af tegen plekken waar ze vermoedt dat zich gewapende strijders ophouden. Zo bespaar je in ieder geval uitzoekwerk en proceskosten. Precies zoals het een echte schurkenstaat betaamt.

zaterdag 6 oktober 2007

Solidariteit met vrijheidsstrijd - maar hoe? (deel 1)

Op zaterdag zes oktober vonden in veel steden protesten tegen de onderdrukking in Birma plaats. Betogers klaagden de militaire machthebbers aan, en riepen regeringen op om tegen de dictatuur op te treden. Ook andere vormen van solidariteit komen tot uiting, van internet-petities tot aan het doorsnijden van slangen in een pompstation van Total in Arnhem (zie Indymedia-bericht).
Op zichzelf is de opkomst van een solidariteitsbeweging met de democraten in Birma een goede en bemoedigende zaak. Maar veel van de protesten hebben politiek een problematisch en soms zelfs een contraproductief karakter. Democraten in Birma verdienen beter.
Hoopgevende demonstraties
Laten we met de demonstraties beginnen. In Londen waren honderden betogers in actie, volgens het NOS journaal van 22 uur vanavond een paar duizend. Een handvol monniken voerde de betogers aan. Demonstranten riepen: "What do we want? Democracy! When do we want it? Now!" (verslag op BBC-website). In Nederland demonstreerden pakweg 300 mensen voor democratie in Birma: in Rotterdam, Groningen en Amsterdam. Amnesty International had deze demonstraties opgezet (bericht op nieuws.nl) . In enkele tientallen andere steden wereldwijd betoogden mensen om dezelfde reden. Een goede zaak, net zoals de demonstraties vorige week zaterdag in Amsterdam en Breda een goede zaak waren (oproep, verslag en foto's via Indymedia).
Hoe hoopgevend deze acties ook zijn, ze hebben op zijn minst iets dubbels. In Londen bijvoorbeeld was in het kader van de demonstratie een petitie gelanceerd. Die is gericht aan premier Gordon Brown, en betuigt in de eerste plaats steun aan het protest in Birma. Vervolgens verwelkomt de petitie de toezegging va n Brown om iets tegen het Birmese bewind te doen, en roept op tot steun aan sancties in EU-verband.
Gordon Brown, democraat?
Niks mis mee, toch? Toch wel. Steun betuigen aan de bevolking in Birma is prima. Een petitie gericht aan de premier van het land waar je woont op zichzelf ook - beter dan de anti-Chinese toonzetting die in protesten tegen de Birmese dictatuur te vaak doorklinkt. Maar premier Brown vragen om op te treden tegen de dictatuur in Birma is vreemd. Om te beginnen heeft Brown sowieso al stevige taal tegen Birma's machthebbers geuit. Tegen een delegatie van demonstranten zei hij: "Ik wil dat de EU verdere sancties oplegt aan het regime, om absoluut duidelijk te maken dat de misbruiken die plaats hebben gevonden niet getolereerd worden", lezen we op de BBC-website. De demonstranten roepen dus om iets dat Brown allang aan het doorduwen was. Hadden ze hun druk niet beter kunnen richten tegen machten die niet al bijvoorbaat in dezelfde richting bezig lijken te zijn?
Maar daar wringt nog iets. Brown en de demonstranten lijken in dezelfde richting actief - maar is dat ook zo? Is Brown een vriend van de Birmese democratie? Is Brown sowieso wel een vriend van wat voor democratie ook? Hoe is in het land waar hij premier van is met het demonstratierecht?
Op acht oktober vindt in Londen een demonstratie vanuit de anti-oorlogsbeweging plaats. Die gaat naar het parlement - en dat is verboden in het land van Brown. Gelukkig zijn, zoals Lenin's Tomb meldt, demonstranten van plan dit antidemocratische politieverbod te trotseren en wel degelijk naar het parlement op te trekken. Vandaag was hij vriendelijk tegen demonstranten. Maar zou Brown betogers tegen de Britse oorlogvoering in Irak, Afghanistan en straks wellicht zelfs Iran vriendelijk de hand komt schudden als ze komende maandag door het politiecordon zijn heengebroken? Demonstranten die burgerlijk ongehoorzaam zijn, omdat zij democratie en solidariteit met door oorlog geteisterde mensen in het Midden-Oosten belangrijker vinden dan de regels van de Britse politie? Hoe democratisch is die, door Brown jaar na jaar ondersteunde oorlogsdeelname zelf eigenlijk, waar keer op keer bleek dat de Britse bevolking in meerderheid vooral de Irak-oorlog afwees?
Brown, voorvechter van democratie? Het heeft geen grote geloofwaardigheid. Door Brown tot bondgenoot uit te roepen rond Birma, en hem aan te moedigen om te doen wat hij toch al wil - geef je hem eendemocratisch krediet waarmee hij zin anti-democratische oorlogspolitiek makkelijker overeind kan houden. Als dat al zou helpen wat Birma betreft, dan gaat die hulp ten koste van Afghanen, Irakezen en Iraniërs in het schootsveld van Britse militairen. Zo kan internationale solidariteit er niet uitzien.
Dat geldt dus als dit beleid van Brown werkelijk mensen in Birma zou helpen tegen de verdrukking. maar zelfs dat is hoogst twijfelachtig. Sancties door Westerse staten tegen Birma zijn deel van een strijd tussen Westerse staten en hun rivalen - en anderen - om het land open te breken.
Ja, van Brown, en ook van Bush, mag het generaalsbewind weg - om vervangen te worden door een regering die de banden met vooral China inruilt voor banden met VS en Groot-Brittannië. De democratische protesten zijn aanleiding, de leiding van oppositiepartij Aung San Suu Kyi dient voor deze politiek als een soort breekijzer. Brown en de solidariteitsdemonstranten willen allebei dat het generaalsbewind verdwijnt. Maar Brown en die demonstranten hebben daarmee zeer verschillende oogmerken. De ontluikende solidariteitsbeweging met de democratische strijd in Birma mag geen speelbal worden van machtsspelletjes waarmee Birma tot speelbal van diverse rivaliserende grote mogendheden wordt gemaakt. Met zulke spelletjes is wellicht de concurrentiepositie van de Britse economie zeer gediend, maar niet de democratie in Birma of waar dan ook.
Niet meegaan a.u.b. in de anti-Chinese stroom
Nog problematischer dan de petitie aan Brown - die onderdeel vormt van een verder toch wel positief soort straatprotest - is de petitie die ik inmiddels al van diverse kanten in mijn mailbox heb gekregen: "Toon je solidair met de Birmezen", van Avaaz.org. De tekst van deze internet-petitie luidt: "Aan de president van China: Hun Jintao en aan de VN veiligheidsraad: wij zijn solidair met de bevolking van Birma en met de vreedzame demonstranten. Wij dringen er bij u op aan om iedere vorm van geweld tegen de demonstranten af te wijzen. En om echte verzoening en democratie te ondersteunen. We beloven u dat we u er voor verantwoordelijk houden als de situatie uit de hand loopt."
Dit is een oproep die rechtstreeks uit het Witte Huis kan komen. De VS is bezig China onder druk te zetten in de VN-Veiligheidsraad, om sancties tegen Birma op te leggen. De VS heeft Birma gemaand om gene geweld tegen demonstranten te gebruiken, en de geplande sancties moeten dat nog eens nadrukkelijk onderstrepen. De VS duwt de Veiligheidsraad in de richting waarin de petitie de Veiligheidsraad wil hebben. De petitie moedigt de VS nog wat extra aan, en vermaant China om zich wat inschikkelijker te betonen. Dat is, als je door de mooie woorden heenkijkt, de kern.
Dat juist China - nog vóór de Veiligheidsraad - in de petitie genoemd wordt als doelwit van protest, is tekenend. In Westerse politieke maar ook journalistieke kringen wordt gedaan alsof de Birmese dictatuur weinig meer is dan een filiaal van de Chinese. Nu is de Chinese invloed in Birma inderdaad aanzienlijk. Maar China eruit lichten is een heel dubieuze manoeuvre, eentje die niet ingegeven wordt door de werkelijke verhoudingen. Het is een manoeuvre die niet de democratie vin Birma dient, maar de ambities van Washington weerspiegelt.
Cijfers geven al aan hoe dubieus deze selectiviteit is. De grootste handelspartner van Birma is niet zonder meer China. De grootste handelspartner qua export is Thailand, met 49 procent, gevolgd door India met 12,8 procent en daarna pas China met 5,8 procent. Wel is China de grootste import-partner, met 34,6 procent, met Thailand als tweede met 21,8 procent, en Singapore met 16,2 procent. De cijfers zijn uit 2006, uit het CIA World Factbook (dat zich overigens lastig laat doorlinken; goede kans dat als je het aanklikt, je een doorverwijzing naar een andere locatie krijgt). De Birmese economie is georiënteerd op Aziatische staten, maar bepaald niet exclusief op China.
Vooral Thailand en India hebben een groot, maar in de media nauwelijks genoemd, belang. En de regeringen van beide landen staan bepaald niet vooraan in het uiten van afkeer van de Birmese onderdrukkers.Die van India bijveerbeeld heeft, volgens een bericht op Mizzima.com, eindelijk opgeroepen tot vrijlating van Aung San Suu Kyi - die al vele jaren huisarrest heeft - maar dat is voor het eerst in al die jaren. Zaken gaan blijkbaar voor.
Waarom dan toch China er steeds zo uitlichten? Zijn die andere bondgenoten van Birma zoveel fraaier? THailand heeft zelf een militaire dictatuur. India is formeel een parlementaire democratie - maar eentje met kernwapens. Beide staten zijn goede bondgenoten van de VS, en dáár draait het blijkbaar om. China wordt in hoge kringen in Washingtion gezien als de grote rivaal van de VS in de toekomst. Daarom kiest de VS zo graag Chinese misstanden uit om het bewind mee om t de oren te slaan. Daarom vindt de VS in de Chinese samenwerking met de generaals in Birma een mooie aanleiding om een extra rondje China-bashing er tegenaan te gooien.
Mocht China ertoe gebracht worden om, al dan niet onder druk van sancties, de steun aan Birma te laten schieten, dan staan Amerikaanse bedrijven klaar om het gat te dichten. Mocht de sanctiedruk tot regime change leiden, tot de val van de generaals en de komst van een regering onder leiding van Aung San Suu Kyi, dan heeft de VS haar doel ook bereikt: het land uit de Chinese invloedssfeer breken, en in de Amerikaanse invloedssfeer invoegen. De dictatuur van generaals zal dan zijn ingeruild voor de dictatuur van bankiers, Westerse oliebedrijven en het IMF.
De petitie van Avaaz gaat - naar ik mag hopen onbedoeld - mee in deze anti-Chinese stroom. Linkse mensen die solidair willen zijn met democratische strijd in Birma moeten deze stroom weerstaan en kunnen die petitie beter niet tekenen. Maar dat roept wel de vraag op: wat kunnen we dan wèl doen om de vrijheidsstrijd van de bevolking in Birma te steunen? Want dàt die revolutie steun verdient en nodig heeft - dat staat wel degelijk als een paal boven water. De vraag is alleen: hoe?
(wordt vervolgd)

vrijdag 5 oktober 2007

Hier en daar beveiliging

Ayaan Hirsi Ali is terug in Nederland, en dat zullen we weten ook. Meteen is in het parlement een debat gevoerd over haar beveiliging: waarom wil de Nederlandse staat daar niet voor betalen? Waarom kan, nadat tot tweemaal toe tot verlenging van die betaling is overgegaan, zo'n verlenging niet nog een derde keer? Dat wilde GroenLinks weten nadat minister Hirsch Ballin de situatie rond die betaling had uiteengezet.

Media en politiek maken van de zaak een circus met een reeks hoogst bizarre en soms vermakelijke aspecten.
De NRC zegt bijvoorbeeld dat Hirsi Ali "al jaren zwaar wordt bedreigd wegens haar kritische uitlatingen over de Islam." Nee dus, zo zat het niet. Hirsi Ali was als VVD-politicus voortdurend bezig, niet met kritiek op de Islam, maar met belediging van Moslims. Keer op keer veegde ze daarbij kwalijke praktijken zoals vrouwenbesnijdenis op een hoop met 'de' Islam. Daarbij speelde ze ook nog eens die kleine minderheid van Moslims die dit soort zaken wèl als deel van de Islam zien, in de kaart.

Wat heilig was voor Moslims moest het keer op keer ontgelden in nogal grove bewoordingen. Daarmee droeg ze bij aan een sfeer waarin Moslims angst werd aangejaagd. Het waren geen "kritische uitlatingen over de Islam" die tot dreigementen leiden. Hirsi Ali zaaide haat via belediging - en ze oogstte daarvoor van oververhitte enkelingen bedreigingen. Die bedreigingen deugden niet, de moorden die in mei 2002 en november 2004 op dit soort bedreigingen voortvloeiden natuurlijk nog veel minder.

De Nederlandse staat vond het - na de moorden op Fortuyn en Van Gogh - wijs om die dreiging serieus te nemen. Dus kreeg Hirsi Ali beveiliging. Maar het is opvallend hoezeer wel de bedreiging van Hirsi Ali tot verontwaardiging leidde, en hoezeer dat veel minder gold voor de beledigende haatzaaiende retoriek die voor enkelingen helaas aanleiding tot deze bedreigingen was. Het werpt de vraag op: wie beveiligt de maatschappij nu eens tegen islamofobe haatzaaierij en racisme, en wie betaalt daarvoor de kosten?

Maar vorig jaar vertrok ze, na de bezopen heisa die minister Verdonk destijds had ontketend rond het al dan niet geldige paspoort van Hirsi Ali, naar de Verenigde Staten, waar ze ging werken voor een rechtse denktank. Welnu, zij is een liberaal politicus. Laat ik haar dan, in de geest van het liberalisme dat zij zegt aan te hangen, even eraan herinneren dat die verhuizing haar vrije keus was.

Trouw trekt dat in twijfel
en schrijft: "Hirsi Ali zag zich destijds gedwongen vroegtijdig naar de VS ernstig bezwaar hadden gemaakt tegen haar aanwezigheid en nadat de rechter dat bezwaar in eerste aanleg nog had gehonoreerd ook." Daarom vindt Trouw het doorbetalen voor beveiliging voor de Nederlandse staat een "erezaak". Wat een flauwekul. Er zijn meer buurten, meer bewoners, andere rechters en in dit soort rechtszaken is er ook nog een 'tweede aanleg'. Hirsi Ali is niet naar de VS gevlucht (zoals ze destijds wel uit Somalië is gevlucht). Ze is gewoon geëmigreerd, in een doordachte carrière-move, en hooguit heeft de houding van buurt en rechter die emigratie wat extra vaart gegeven. Zij en haar fans moeten niet zo zielig doen.

Ze koos bij haar verhuizing voor een land waar, ook op het gebied van beveiliging, de burger een grotere eigen verantwoordelijkheid toegemeten krijgt dan in het volgens veel VVD-ers veel te sociaal-democratische ingerichte Nederland. In de VS betaal je zelf, of het bedrijf of de instelling waarvoor je werkt, de kosten van beveiliging. Je kunt dat eerlijk vinden, of juist heel unfair. Maar Hirsi Ali wist of kon weten dat het zo in elkaar stak. Dat de Nederlandse regering nog tijdenlang doorging met die beveiliging toch voor haar betalen kun je netjes vinden, of zwaar overdreven.

Maar dat dit een keer ophoudt is wel zo logisch, en het gejammer erover is nogal vreemd. En is het niet opvallend hoe een klassiek VVD-liberaal, gewend om mensen op eigen verantwoordelijkheid te wijzen, in een mum van tijd een even klassieke sociaal-democraat wordt zodra de staatssteun die te halen is niet ten goede komt aan arme mensen, vluchtelingen, mensen zonder werk of anderszins in nood, maar aan haarzelf?

Bizar is het trouwens dat uitgerekend GroenLinks zo'n drukte om de beveiliging van Hirsi Ali maakte. Heeft die partij geen mensen kunnen vinden die meer in de knel zitten, meer in aanmerking komen om in bescherming genomen te worden tegen vervolging en bedreiging? Is het opkomen voor islamofobe politici die af en toe een giftige terugslag ondervinden vanwege het gif dat zij zelf uitstrooien, nu werkelijk zo belangrijk dat er een spoeddebat tegenaan gegooid moet worden, precies in de week dat Birma steeds meer verandert in een openluchtgevangenis en Afghanistan steeds meer in een schiettuin voor Nederlandse militairen?

Natuurlijk moet de zaak van Hirsi Ali, nu die eenmaal zoveel herrie heeft veroorzaakt, nu wel worden opgelost, al was het maar zodat we ons dan weer over wezenlijker dingen druk kunnen maken. Ik heb daarom een voorstel waarin het veelgeprezen liberale gevoel van eigen verantwoordelijkheid gecombineerd wordt met de solidariteit waarmee de SP haar kosten betaalt. Waarom de beveiliging niet betalen via een afdrachtregeling? Als al de islamofobe Kamerleden die het parlement 'rijk' is, nu eens hun verantwoordelijkheid voor hun geesteverwant nemen en allemaal een fors deel van hun salaris afstaan voor de beveiliging van Hirsi Ali? Wilders en zijn acht fractiegenoten, plus natuurlijk mevrouw Verdonk die met haar houding rond het paspoort van Hirsi Ali mede aanleiding gaf tot de huidige vertoning?

Het gaat, zo
meldt De Volkskrant, in totaal om 2 miljoen euro per jaar. Dat is 200.000 euro per jaar per islamofoob kamerlid - tenzij natuurlijk de VVD ook meedoet, dan worden de lasten een stuk lager. En mocht mevrouw Halsema werkelijk zo begaan zijn met het lot van Hirsi Ali, dan mag ook zij een persoonlijke duit in het collectezakje doen. Maar zó diep zal zij hopelijk niet zakken.

donderdag 4 oktober 2007

Britse posterijen plat

De Britse posterijen liggen plat! Vandaag begon het personeel aan een tweedaagse staking. Deze volgt na eerdere soortgelijke stakingen in juni en juli van dit jaar. De vakbond CWU vecht met deze stakingen voor een fatsoenlijke loonsverhoging en tegen dreigend banenverlies bij de post van mogelijk 40.0000 mensen (The Guardian, 4 oktober). Meer stakingen zijn in de maak als de directie niet overstag gaat.
Op de achtergrond van het conflict ligt het regeringsstreven om het staatspostbedrijf te laten concurreren met particuliere bedrijven. Daartoe moeten de kosten omlaag. Volgend het postbedrijf is er 40 procent personeel teveel, en moeten vijf mensen het werk gaan doen van zes. Ook wil het bedrijf dat mensen zomaar twee uur eerder moeten beginnen, of twee uur langer doorwerken, als de chef dat nodig vindt. De pensioenleeftijd moet omhoog van 60 naar 65 jaar. Terwijl de mensen zo een hogere werkdruk krijgen, blijft het loonbod vanuit het bedrijf - 3,3 procent jaarlijks - achter bij de inflatie. Wel is het loonbod iets hoger dan te voren, en dat zou wel eens te maken kunnen hebben met de eerdere stakingen. Dit vind je terug in een handzaam artikel over het waarom van de staking, in de Socialist Worker van deze week. Op de website van die rode weekkrant vinden we ook al berichtgeving over de staking zelf.
De actie verdient juist ook in Nederland aandacht. Ook in dit land immers is het postbedrijf, de TNT, bezig met maatregelen die banen en inkomen dreigen te kosten. Tussen de 6500 en de 7000 banen zouden geschrapt moeten worden, tenzij de vakbonden niet meewerken aan "versobering van de arbeidsvoorwaarden voor de rest van het personeel"(nu.nl , 16 mei 2007). Dan lopen er namelijk 11.000 banen gevaar... Er is wel een "onafhankelijk onderzoek" aangekondigd naar de beslissing.
Kort geleden stelde de Socialistische Partij (SP) de situatie nog eens aan de kaak in de Tweede Kamer. Terwijl topbestuurder dit jaar 42 procent meer, bijna 4 miljoen euro, incasseert, wordt het personeel op stukloon gezet en zo onder het minimumloon uit dreigen te komen ("Liberalisering post leidt tot ontwrichting TNT", 30 september 2007). Het zijn soortgelijke aantastingen van arbeidsrechten als waartegen postarbeiders in Groot-Brittannië momenteel in staking zijn. Goed voorbeeld doet hopelijk binnenkort goed volgen.

woensdag 3 oktober 2007

Revolutie in Birma (deel 4)

Zeer grove onderdrukking heeft de democratische opstand van de straten af gedreven. Arrestaties van vele honderden mensen - niet alleen monniken, maar heel veel mensen die actief zijn in de democratische oppositie, leden van de Nationale Liga voor Democratie (NLD) en anderen - gaan door.
Grof geweld tegen protestbeweging

Berichten komen naar buiten over het vasthouden van rond de 4000 monniken. Zij zouden, volgens de BBC, vastgehouden worden op een ongebruikte racebaan en in een technische hogeschool, geketend en wel. Vandaaruit zouden ze overgebracht worden naar gevangenissen in het noorden van het land.

De
Daily Mail noemt schattingen van aantallen slachtoffers: 200 doden, 6000 mensen opgepakt, volgens groeperingen die bij protest betrokken waren. Maar het haalt ook een gevluchte inlichtingenofficier van het bewind aan: "Veel meer mensen zijn gedood dan waar je over hebt gehoord. Het aantal lichamen dat geteld kan worden loopt in de meerdere duidenden." Met berichtgeving van gevluchte inlichtingenmensen moet je trouwens extra voorzichtig zijn: liegen is deel van hun beroepspraktijk, en de behoefte om eigen wandaden weg te wassen door de wandaden van hun vroegere werkgever extra breed uit te meten wil bij dit soort mensen nogal eens tot overdrijving lijden. Dat de onderdrukking echter veel en veel meer mensenlevens heeft gekost dan het tiental doden waarmee het bewind tot nu toe komt, staat wel vast.

Arrestatiegolven spoelen nog steeds door der steden.
Al Jazeera vertelt hoe acht vrachtwagens door Rangoon rijden, met luidsprekers: "We hebben foto's. We gaan arrestaties verrichten!" Knokploegen van regeringsaanhangers gaan de huizen langs en pakken monniken op. Intussen worden ook mensen vrijgelaten: "tachtig monniken en 149 vrouwen, waarschijnlijk nonnen", meldt De Volkskrant. "Een familielid van één van de vrijgelaten vrouwen vertelde dat de gevangenen werden opgedeeld in vier categorieën: toevallige voorbijgangers, diegenen die toekeken, diegenen die klapten en diegenen die meededen." Dat is grondige onderdrukking: zelfs het kijken naar demonstranten is reden tot arrestatie!
Maar het doet ook vermoeden dat het bewind geen greep heeft op het volksprotest, geen zicht heeft op de organisaties, de netwerken, die de betogingen op poten hebben helpen zetten. Als het bewind het oppakken en verhoren van iedereen die zelfs maar in de buurt van een demonstratie was nodig heeft om erachter te komen hoe het protest is georganiseerd, dan heeft het bewind kennelijk vooralsnog nauwelijk enig idee daarvan. Intimiderend machtsvertoon is het, maar tegelijk een teken van grote zwakte.
Hardnekkig en heldhaftig verzet

Dat het bewind niet almachtig is, hoeveel mensen ze ook uit huizen en kloosters sleurt, blijkt uit allerlei bescheiden daden van verzet en protest. De opstand is van de straten gedreven, jazeker. Maar niet overal. Vandaag meldt de Democratic Voice of Birma, een radiozender van Birmanen in ballingschap, meldt forse demonstraties in de stad Man Aung: 5000 op 1 oktober, 10.000 de dag erna. Daar groet dus zelfs het straatprotest, als deze informatie klopt.

En ook in Rangoon, waar de straten heroverd zijn door de staat, is de opstand daarmee helemaal niet voorbij.
Uit BBC-berichtgeving: "Een vrouw vertelde me dat ze T-shirts liet maken met de tekst 'nee tegen geweren'. Een man zei dat hij weigerde oogcontact te maken met de soldaten." Ook steviger vormen van verzet vinden nog steeds plaats: "In sommige delen van Rangoon wordt zelfs melding gemaakt van het bewaken van kloosters tegen nachtelijke aanvallen. een man beschreef hoe buurtbewoners om de beurt de wacht houden bij de poort van een klooster, om waarschuwingslichten aan te doen als er legertrucks nabij komen. Er wordt zelfs gezegd dat sommigen zelfgemaakte wapens hebben, zoals katapulten en van wielspaken gemaakte pijlen."
Het artikel concludeert: "Het is duidelijk dat, hoezeer de regerende generaals van Birma ook hun best doen om welke oppositie dan ook te onderdrukken, zij zich niet af moeten vragen of de protesten tegen de regering zullen terugkeren, maar wanneer." Dat lijkt mij ook: de opstand is hooguit onderbroken, maar de revolutie broeit nog steeds. De opstand is zelfs niet overal van de straat verdreven.

Leger is kwetsbaar
Dat de protesten niet makkelijk de nek om te draaien zijn blijkt als je kijkt naar de krachten die tegenover elkaar staan. Het bewind leunt op haar machtige militaire apparaat, haar meer dan 400.000 soldaten. Ruggengraat van de revolutie tot nu toe waren vooral monniken. Ook dat zijn er ettelijke honderdduizenden. Niet alleen zijn dat soortgelijke aantallen. Ze komen ook uit zeer vergelijkbare lagen van de bevolking. Het zijn zoons van arme boeren en stedelingen die in het leger gaan. het zijn zoons uit vergelijkbare arme gezinnen die in het klooster gaan, tijdelijk of langdurig.

De soldaten die op monniken schieten, openen het vuur op mensen die hun broers, neven, buurjongens, vaders, zonen zouden kunnen zijn, figuurlijk maar ook letterlijk. Hetzelfde geldt voor soldaten die monniken arresteren. Het kan niet anders of dit zorgt voor een enorme spanning in het bewustzijn van soldaten - tussen de orders die ze moeten uitvoeren onder enorme druk, en de weerzin die het schieten op mensen die letterlijk familie zouden kunnen zijn bij hen moet opleveren.

Dat betekent dat het leger kwetsbaar is. Soldaten en officieren kunnen uit weerzin tegen hun moordenaarswerk gaan deserteren - of muiten. Een naar Thailand gevluchte inlichtingenofficier vertelt in een BBC-stuk: "Ik kende het plan om de monniken te slaan en neer te schieten, en als ik gebleven was zou ik deze bevelen hebben moeten opvolgen. Omdat ik Boeddhist ben, wilde ik de monniken niet doden."

Of deze veiligheidsman oprecht is, of andere motieven verhult met zijn uitspraak, doet er hier weinig toe. Het gevoel dat hij uitdrukt is zonder twijfel wijd verspreid.
The Guardian maakt melding van "barsten in de militaire leiding, van officieren die de 'moraliteit' van hun orders in twijfel trekken, en het eigenbelang van de generaals die de macht hebben. 'Er zijn voor het eerst verschillen tussen de gewone soldaten', zei een vakbondsactivist in ballingschap vorige week."
Hoe sterk de rol van wishful thinking in oppositiekringen hier is, valt moeilijk uit te maken. Maar dat soldaten in Birma niet bepaald blij zijn met het beulswerk dat ze momenteel verrichten, lijkt mij zeer aannemelijk. En zoiets kan, bij voortduring van de protesten, wel degelijk het bewind verder ontregelen en ondermijnen. Diplomaten en ontwikkelingswerkers zeggen dat ze gezien hebben dat soldaten weigerden op demonstranten te schieten toen ze daar bevel voor kregen. Dat meldt de Asian Times (gevonden door een overigens foutief doorgelinkte verwijzing in een verder hoogst informatief stuk van The Guardian).

Obstakel voor opstand: 1. streven naar overleg
De revolutie in Birma leeft dus, de opstand is niet verdwenen. Maar een overwinning is daarmee nog niet in zicht. Grote obstakels staan daarvoor in de weg. Allereerst natuurlijk het bewind zelf. Dat gaat overduidelijk niet verdwijnen zonder zeer bloedig huis te houden, dat hebben we de afgelopen dagen kunnen zien.

Maar juist om zo'n vijand te verslaan zal de protestbeweging naar een diepgaander radicalisme moeten toegroeien. Nog steeds houden de belangrijkste krachten van de protestbeweging vast aan illusies. Eén ervan heb ik eerder genoemd. De NLD van Aung San Suu Kyi, prominent maar gematigd deel van de democratische protestbeweging, zet duidelijk in op een oplossing via onderhandelingen.
Als het bewind al voor zoiets zou kiezen - en onder druk van internationale reacties èn onder druk van het protest zelf is dat denkbaar - dan nog zou daarmee te weinig veranderen. Een wat grotere ruimte voor oppositie, een gekozen parlement en een regering die daarnaar luistert, meer persvrijheid - het zou een forse stap vooruit zijn. Maar aan de intense armoede verandert daarmee nog niets, en de NLD-leiding lijkt het gangbare neoliberale economische model aan te hangen. Dat betekent: marktwerking, bezuinigen, privatiseren. Minder geld wellicht naar de generaals, des te meer naar Birmaanse en internationale banken. Dat doet geen recht aan de verlangens van de protesterende, goeddeels straatarme bevolking.

Obstakel voor opstand 2. het aanzien van monniken
Een tweede probleem is wel degelijk de verhouding tussen Boeddhistische geestelijkheid en de rest van de bevolking. Ja, monniken waren gangmaker van de huidige revolte. Hun voorbeeld bracht mensen op straat, eerst als enthousiast klappende deelnemers, vervolgens als deelnemers. Monniken als voorhoede, steeds meer anderen eromheen.
Maar doordat veel mensen zo tegen de monniken opkeken, werd de beweging uit het lood geslagen toen juist ook de monniken doelwit van staatsrepressie werden. Zo onaantastbaar de beweging zich voelde toen de monniken op straat stonden, zo verweesd en verward lijkt ze nu juist de monniken in groten getale zijn en worden opgepakt. De beweging in Birma kan winnen als ze zichzelf bewust wordt als veel en veel meer dan een monnikenprotest, hoe indrukwekkend dat al was en is.

Obstakel voor opstand 3. hoop op buitenlandse inmenging
Een derde probleem vormt het idee dat steun van allerlei regeringen de democratie in Birma zullen doen zegevieren. Inderdaad hebben zich de afgelopen week tal van vrienden van de vrijheid gemeld om het op te nemen voor de demonstranten en om de militaire machthebbers de wacht aan te zeggen. Maar het betreft hier valse vrienden, gecamoufleerde vijanden. Bush, Balkenende, Brown: allemaal hebben ze zich tegen de dictatuur gekeerd, allemaal hebben ze mooie woorden voor vrijheid en democratie gesproken. Maar achter hun woorden gaat een agenda schuil die met werkelijke vrijheid en democratie weinig heeft te maken.

Vrijheidspraatjes als giftige PR...
Waar komt dit vandaan? Drie motieven spelen volgens mij een rol. Om te beginnen weten Balkenende en Bush dat heel veel mensen niet gecharmeerd zijn van onderdrukking, van dictatuur, vak massa-arrestaties en geweervuur tegen demonstranten. De meeste mensen hebben bijna automatisch een zekere sympathie voor het protest in Birma, en een diepe afkeer van het staatsgeweld daartegen. Westerse regeringsleiders die het in woorden voor het protest opnemen, 'lenen' als het ware die sympathie, of beter gezegd: parasiteren daarop. Wellicht hopen Bush en Balkenende dat het respect dat wij voor de democratische protesten in Birma hebben, afstraalt op henzelf als ze er maar luid genoeg lofprijzend over spreken. Het lijkt een vorm van magisch denken. Maar het is giftige PR, het komt neer op misbruik van democratisch protest voor eigen politiek gewin.

Een tweede aspect van deze mooie holle woorden ligt in Irak, Afghanistan en Iran, of beter gezegd, bij de Westerse oorlogen en oorlogsdreiging daar. Elke seconde dat Balkenende over Birma praat, gaat af van de tijd waarion hij zich moet verantwoorden voor zijn falende koloniale oorlog in Uruzgan. Elke aandacht die Bush besteedt aan de tientallen, honderden, misschien enkele duizenden doden in Birma, gaat af van de aandacht voor de mogelijk 1,2 miljoen doden die zijn oorlog in Irak volgens een recent onderzoek waarover onder andere het weblog van Stephen Soldz heeft bericht heeft aangericht. Alle aandacht van Westerse regeringsleiders voor het ontketende militaire geweld in Birma onttrekt aan het zicht hoe de VS volgens een grote berichtenstroom op het punt staan nog veel meer geweld te ontketenen via een aanvalsoorlog tegen Iran. Pro-democratische praat over Birma leidt de aandacht af van de grove geweldspolitiek die deze regeerders in het Midden-Oosten uitvoeren.

...en de gebruikelijke belangen op de achtergrond
Een derde aspect is misschien nog cynischer. Westerse staten hebben wel degelijk een conflict met het bewind in Birma. Maar dat gaat niet over democratie als zodanig, niet over mensenrechten en vrijheid. Het gaat om grondstoffen en invloedssferen, het gaat zelfs heel klassiek en voorspelbaar weer eens om olie.

Birma is potentieel een rijk land. Het heeft allerlei grondstoffen: olie, hout, tin, zink, koper, steenkool, aardgas staan in het lijstje
uit het CIA World Factbook - dat de olie als eerste noemt trouwens. De winning van grondstoffen is in handen van bedrijven waarin de militaire top flink meegraait. Het spul wordt lucratief geëxporteerd. De belangrijkste handelspartners van het land zijn Thailand, India, China en Japan (wat export betreft) en China, Thailand, Singapore, Maleisië en Zuid-Korea (qua import).

Je ziet in één oogopslag wat daar ontbreekt: een economische hoofdrol voor de VS en voor Europese staten. Een soortgelijk partroon zien we ook wel in een
lijst van bedrijven die zaken doen in of met Birma. De lijst is vanuit internationale vakbondskringen uitgebracht. Heel veel Japanse, Chinese Zuid-Koreaanse bedrijven staan erop. Singapore en Thailand zijn erg goed vertegenwoordigd.
De VS heeft er ook wel bedrijven zitten, maar veel van de groten ontbreken nogal of zitten er op de achtergrond. General Motors zit er bijvoorbeeld wel, maar dat is omdat ze 20 procent van het bedrijf Suzuki in handen hebben. Er is in Birma voor het Amerikaanse kapitaal dus veel terrein te winnen, en de huidige crisis geeft de VS een handvat om als het ware in te breken.
Er zitten trouwens een hele rij Nederlandse bedrijven op de lijst. Houtbedrijven, reisorganisaties en vooral IHC Kaland. Genoeg aanknopingspunten dus voor gerichte solidariteitsactie voor democratie in Birma, maar dit eventjes terzijde...
Birma, zo lezen we keer op keer, zit echter in de invloedssfeer van China, zo is het gangbare beeld. "Tussen de havenstad Sittwe en de Zuid-Chinese provindie Yunnan komt ter waarde van 1,5 miljard euro een pijpleiding", zo bericht een stuk in de NRC waarin China "de belangrijkste zakenpartner en politieke beschermheer van de junta" genoemd wordt. En China is bezig een belangrijke rivaal te worden van de VS.
De druk op de machthebbers in Birma heeft daar nogal wat mee te maken. Door zich te profileren als verdedigers van democratie in dat land, hopen lui als Bush daar een regering in het zadel te helpen die het land uit de Chinese en in de Westerse invlkoedssfeer brengt. Dan zijn die mooie grondstoffenvoorraden ook ruimer beschikbaar voor Westerse ondernemingen. There is no business like democracy business.

In deze strijd om invloedssferen, investeringsgebieden en grondstoffen komen we amusante zaken tegen. Zo wijst Bill Weinberg
op het weblog van Word War 4 Report op de rol van de oliemaatschappij UNOCAL bij de aanleg vann een piojleiding door Birma naar Thailand. Het bedrijf kreeg een proces aan zijn broek omdat het betrokken zou zijn bij dwangarbeid en dergelijke. Dat UNOCAL kennen we nog, vanwege de pijpeiding die het bedrijf door Afghanistan wilde aanleggen. Daarover heeft de VS zelfs nog met de Taliban onderhandeld.
UNOCAL heeft een zakenpartner: het Franse bedrijf Total. Daartegen hebben linkse partijen waaronder de SP inmiddels een boycotactie gelanceerd vanwege de rol van dat bedrijf in Birma. Natuurlijk wil Total blijven, zo lezen we in de NRC, en natuurlijk beweren ze het beste met de mensen daar voor te hebben. Natuurlijk zijn Westerse regeringen geen fan van zo'n soort van boycot. Als Total vertrekt, krijgt China de gelegenheid om dat gat te dichten.
Democratie in Birma is mooi, maar niet ten koste van winstgevende investeringen. Zo werkt dat in de 'vrije wereld'. Democraten in Birma en mensen die solidair met hen willen zijn, hebben van een beroep op Westerse regeringen dan ook geen heil te verwachten. Die regeringen hebben misschien een conflict met het Birmaanse bewind. Maar dat maakt die regering nog niet tot ware vrienden van vrijheid en democratie.
(wordt vervolgd, maar wellicht niet onder deze titel...)