SP tegen Wilders - dat werd tijd

Het is zover – eindelijk! De SP neemt hard stelling tegen Wilders, zijn PVV en vooral de opvattingen waarmee die man en zijn club zich macht proberen te verwerven. "Levensgevaarlijk", zijn de ideëen die Wilders uitdraagt, volgens Jan Marijnissen. Hij maakt vergelijkingen met de apartheid in Zuid-Afrika en tot in de jaren zestig ook in de VS. "Wat Wilders doet is puur discrimineren."

Ja, de stellingname van de SP-leiding komt niet bepaald te vroeg. Aarzeling en terughoudendheid was tot nu toe troef. Dat etentje van Harry van Bommel met Geert Wilders in verkiezingstijd was bepaald een verkeerd signaal: alsof er voor linkse aanvoerders iets te bespréken valt met iemand als Wilders. De opstelling van Marijnissen in het debat rond de dubbele nationaliteit was ook niet fraai: feitelijk kreeg Geert daar een klein beetje gelijk van Jan. Niet verheffend. En vergeetachtig ben ik niet, en dat hoort links ook niet te zijn. Van het verleden kun je leren.

Maar des te welkomer is de huidige stevige stellingname. En het betreft hier geen losse opmerking in een interview. Marijnissen deed zijn aanval op Wilders’ gedachtegoed op een partijraad, een bijeenkomst van SP-bestuurders. Hij vindt het dus echt belangrijk, en wil zijn partij daarvan doordringen ook. Een hele goede zaak is dat.

En de uitspraak staat niet op zichzelf. Het blad De Spanning, tijdschrift van het Wetenschappelijk Bureau van de SP, heeft een special: 'Wat Wilders Wil'. Negen artikelen, waaronder een column, over Wilders, zijn kiezers, zijn standpunten. "Geert Wilders strijdt voor de vrijheid (…). Maar de vrijheid waar hij voor kiest betekent n maar al te vaak onvrijheid voor anderen", zo heet het in de inleiding. Ronald van Raak geeft een korte politieke biografie van Wilders, en citeert op het eind de conservatief Spruyt die een tijdlang met Wilders heeft geproberd samen te werken. Spruyt omschrijft de PVV als ' "de belichaming van een paniekerig soort van conservatisme" dat "een middenpositie tussen prudent conservatisme en fascisme inneemt, met een natuurlijke neiging tot de laatste stroming." ' Het is heel verfrissend om dit verband tussen Wilders’ gedachtegoed en fascistische ideeën door de SP zo naar voren gehaald te zien worden, ook nog uit de mond van iemand die bepaald geen aanhanger is van de zogeheten 'linkse kerk'.

Bij het weergeven van 'de standpunten van Wilders' kiest de SP de goeie volgorde. 'Voor de rijken' is de eerste tussenkop: Wilders heeft beleid in petto om ondernemers en bedrijven nog meer ruimte te geven, bijvoorbeeld door lagere belastingen. Wilders’ belangrijkste oorlog is die van rijk tegen arm. Pas daarna bespreekt De Spanning Wilders’ aanval op migranten en moslims, onder de treffende titel: 'tegen de allochtonen.' Maar het plaatsen van die aanval als onderdeel van een programma dat allereerst de rijken dient – en waar arme witte Nederlanders dus niets bij te winnen hebben – is verfrissend, en gebeurt veel te weinig. De derde ondertitel 'Voor directe democratie' is dan wel weer wat merkwaardig. Dat de man voorstander is van directe burgemeestersverkiezing en referenda is niet bepaald het meest problematische van zijn opvattingen, lijkt me. Of hij zulke verkiezingen ook zou zien zitten als die niet via grof geld te beïnvloeden zouden zijn is trouwens maar de vraag.

Verder in het stuk komt Wilders’ voorkeur voor het bot autoritair optreden van politie en justitie aan de orde, maar ook zijn voorkeur voor ongebreidelde marktwerking en zijn enthousiasme voor VS en Israël. Dat laatste hoeft geen verbazing te wekken: het soort tweederangsburgerschap , of erger, de soort apartheid, die Wilders voor Moslims doorgevoerd wil zien, is daar voor Palestijnen al realiteit.

Er is veel meer moois in De Spanning te vinden. Ook wel zwakkere plekken, zoals de column van Tiny Kox. Daarin vergelijkt hij de huidige angst voor moslims met de angst die tot ver in de twintigste eeuw onder protestantse Nederlanders voor katholieken en hun geloof bestond. "Anderhalve eeuw geleden waren heel wat Nederlandse protestanten bang. Bang voor de Nederlandse katholieken. Bang dat die, met hun grote gezinnen, vanuit hun eigen provincies en wijken, de baas zouden gaan spelen in Nederland. 'Papen' lazen hun missen in een onbegrijpelijke taal en hanteerden rare religieuze rites." Rake typeringen, zeer zeker. Maar de parallel ziet over het hoofd dat de angst voor katholieken inderdaad angst voor een religieuze gemenschap was.

De angst voor en haat jegens moslims gaat dieper, hang samen met angts voor mensen die van veraf hier naar toe zijn gekomen (katholieken woonden sinds jaar en dag in Nederland). Mensen uit moslimgemeenschappen zijn bovendien ook nogal herkenbaar als zodanig, het zijn doorgaans mensen met een donkere huidskleur. Het islamofobe angst- en haatbeeld is niet slechts religieus vooroordeel, het is vooral ook een van racisme doortrokken afkeer van migranten. Islamofobie is inderdaad een vorm van racisme, en precies dat wezenlijke element onderkent Tiny Kox niet, en de SP nog onvoldoende.

Het neemt allemaal niet weg dat de nieuwe opstelling van de SP tegenover Wilders, en trouwens ook Verdonk, zeer welkom is. Ze komt qua timing ook zeerr gelegen. Juist nu komen er allerlei initiatieven op gang tegen racisme, tegen Wilders’ ideëen maar ook tegen neonazi-activiteit die door Wilderiaans vergif ruggesteun krijgt.

De SP kan, samen met zoveel anderen, de daad bij het stevige woord voegen, en in beweging komen. Reden ervoor is er genoeg, handvaten voor gezamenlijk verzet zijn voorhanden. Ik noem:

Manifestatie: Tegen racisme, voor solidariteit, op 22 maart, 13 uur -14.30, op de Dam in Amsterdam; georganiseerd vanuit Nederland Bekent Kleur.

Bijeenkomst: Een links antwoord op de rechtse hetze – debat tegen islamofobie, uitsluiting en rechtspopulisme, op 16 maart, 15 uur – 17 uur, White Elephant, West Kruiskade 73 b Rotterdam; met sprekers van Doorbraak, Grenzeloos en ook de Internationale Socialisten.

En tenslotte, niet helemaal hetzelfde maar wel erg relevant in de strijd tegen racisme:

Tegendemonstratie: Geen fascisten in onze stad - tegen de Nederlandse Volksunie die op zaterdag 1 maart in Bergen op Zoom wil marcheren. De tegendemonstratie verzamelt zich op die dag om 12 uur voor het station van Bergen op Zoom.

Organisatoren, gebundeld in het Comite Geen Fascisten in onze stad, roepen bewoners ook op om hun afkeer van de NVU-nazi’s duidelijk te maken, met een poster voor het raam en door de marcherende fascisten letterlijk de rug toe te keren. Organisatoren zetten zich in voor een vreedzame actie. "Wij hebben geen zin in allerlei ongeregeldheden waardoor wij als verdedigers van de democratie de schuld krijgen van allerlei rottigheid terwijl de NVU-ers en andere fascistenvriendjes worden beschermd om 'hun democratisch recht uit te oefenen.'" Gezien de bescheiden krachten die antifascisten op de been kunnen brengen, en gezien het trieste verloop van eerdere acties waarin de nadruk op vreedzame acties ontbrak – Arnhem, oktober 2007, bijvoorbeeld – klinkt dit als zeer verstandige taal.

Genoeg beweging dus voorhanden, in de strijd tegen racisme – genoeg mogelijkheden voor ook de SP om te laten zien waar ze staat – in woord én in daad.

Update 29 februari:

De burgemeester van Bergen op Zoom heeft, schandalig genoeg, wèl toestemming gegeven voor de nazi-mars van de NVU, maar de tegendemonstratie verboden. Zie de berichtgeving via Indymedia.

Antifascisme in Arnhem: was deze nederlaag nodig?

Toch nog een paar observaties naar aanleiding van de actie die antifascisten afgelopen zaterdag tegenover de mars van de Nederlandse Volksunie (NVU) hebben geprobeerd te voeren. Het is niet meer heet van de naald, maar de zaak is belangrijk genoeg om er op terug te komen.

Allereerst de NVU-mars zelf. Ze hadden hun actie verpakt als protest tegen pedofilie, en eiste maar liefst de doodstraf voor pedofielen. Op die eis zelf ga ik verder niet eens in, het was overduidelijk een voorwendsel om te mogen wandelen, hun eigen mensen in georganiseerd verband moed te geven, en hun nazi-geluid te verspreiden. Uit de eigen oproep bleek uit welke hoek de wind waaide: een lange lijst van voorwerpen en symbolen die niet mochten sloot die oproep af. Ik citeer (met tegen – en weerzin): "Hakenkruis, SS runen, cijferlettercombinatie 18, 88, Blood &Honour (BH), C18)(…) Het vermommen d.m.v sjaals en/of capouchons is verboden (…) Blikjes en flesjes zijn tijdens de demonstratie niet toegestaan…" Duidelijk, toch? De NVU-leiding gaat er dus van uit dat haar aanhang het liefst met hakenkruizen en andere nazi-symbolen zou marcheren, terwijl die het bier in blik rijkelijk naar binnen zou gieten, de blikjes vervolgens in de aanslag. Dát laat de aard van die partij, en slechts om geen moeilijkheden met de politie te krijgen instrueerde chefje Kusters zijn aanhang om zich in te houden.

Meten met twee maten

Volkomen terecht nam de Antifascistische Actie (AFA) dan ook initiatief tot een tegenactie. Op zaterdag 27 oktober, de dag van de nazi-mars, verzamelden zich tientallen antifascisten zich voor hun protest tegen de nazi-mars. Al meteen sloot de in groten getale op de been gebrachte politie – 250 agenten maar liefst – de antifascisten in. Odaarna arresteerde de poltiedeze demonstranten, voornamelijk op grond het samenscholingsverbod dat de gemeente voor de gelegenheid had uitgevaardigd. Zo belette de Arnhemse gemeente met behulp van de politie de actie die mensen tegen de NVU-nazi’s wilden houden. De arrestanten verdienen groot respect en waardering voor hun inzet en hun moed.

Die nazi’s konden intussen vrijwel ongestoord marcheren, door de Burgemeesterswijk in Arnhem (een extra onverdraaglijke gedachte voor mij: ze zijn op pakweg honderd meter afstand vande plaat vooprbijgekomen waar ik een jaar of twaalf heb gewoond. Maar dit terzijde). Er vond een arrestatie van een nazi plaats vanwege wapenbezit. Maar dit was geen aanleiding voor de politie om de nazi-optocht alsnog te ontbinden. De antifascisten echter zaten die middag vast, maar wapens leverde de fouillering bepaald niet op, nazi’s, wiens gewelddadige houding uit hun favoriete symbolen bleek, mochten onder politiebegeleiding lopen. Vreedzame antifascisten mochten dat niet. Twee maten hanteerde de gemeente. Daarmee speelde de autoriteiten de nazi’s een kwalijke overwinning toe, en bezorgde ze antifascisten een nederlaag.

Die nederlaag gaat verder dan het saboteren van een linkse protestactie. De antifascisten zijn aangehouden, zonder waarschuwing dat ze in overtreding waren, zonder dat ze de kans kregen om zich te verspreiden of terug te trekken. Dat is – naast het samenscholingsverbod zelf - een verdere inbreuk op het demonstratierecht. Zijn deze arrestaties daardoor niet gewoon onrechtmatig? Waarschuwen dat men in overtreding is lijkt me wel het minste.

Hopelijk vechten de gearresteerde antifascisten hun boetes krachtig aan. Mocht dat lukken, dan ligt de weg naar het eisen van schadevergoeding wegens het onterecht vastzetten van mensen open. Zeker indien voorzien van stevige publiciteit kan dit de gemeentelijke neiging in Arnhem om het demonstratierecht aan te tasten stevig dwarsbomen, en uit democratisch oogpunt is dat hard nodig.

Maar, ook als achteraf de arrestaties onrechtmatig blijken, is op de dag zelf het kwaad wel geschied: antifascisten vast, nazi’s vrijwel ongehinderd aan de wandel. Een nieuw stapje naar een gevaarlijke normalisering’ van openlijke nazi-activiteiten is daarmee gezet, met ‘dank’ aan de gemeente Arnhem. Uoitvoerige berichtgeving over de gang van zaken vind je op Indymedia; een kort bericht lees je op het IS-weblog.

Waarom geen vergunning vragen?

Met pijn in het hart voeg ik daar echter aan toe dat de gekozen aanpak van de AFA het optreden van de politie en van de gemeente Arnhem nodeloos makkelijk maakte, en daardoor het nazi-overwinninkje eenvoudiger maakte dan noodzakelijk. Ik doel hierbij op twee aspecten. Allereerst vroeg AFA geen vergunning aan voor de demonstratie. In de tweede plaats bleek uit de oproep zelf veel te weinig bleek wat voor actie de AFA in gedachten had. Was het bedoeling om luid te protesteren tegen de nazi-mars, door middel van een eigen demonstratie? Was het de bedoeling om een poging te doen om de nazi-mars daadwerkelijk te verhinderen, de route te blokkeren bijvoorbeeld? Uit de oproep was dat niet goed op te maken.

Beiden zijn verdedigbaar, als aanpak tegen de NVU. Maar wil je behoorlijke aantallen mensen naar een actie krijgen, dan is het nodig om daar van tevoren duidelijkheid over te gevenb. En gezien de aantallen mensen die de laatste paar keren naar AFA-demonstraties kwamen, verdiende de eerste opzet – een demonstratief tegengeluid, maar geen daadwerkelijke blokkade – de voorkeur, als het doel tenminste was om een iets grotere groep dan de traditionele AFA-doelgroep te bereiken.

Het niet aanvragen van een vergunning vond en vind ik een funest besluit, een grote fout. Nee, de gemeente heeft niet het recht om het demonstratief en in groepsverband uiten van een mening aan vergunningen te binden. Toch was aanvragen van een vergunning voor deze actie veel en veel beter geweest. Er had op die aanvraag op drie manieren kunnen worden gereageerd – en alle drie openden ze betere mogelijkheden dan wat er nu gebeurde.

Eerste mogelijkheid: de gemeente geeft vergunning, voor een plaats in de binnenstad. Dan ligt de weg open voor een brede mobilisatie, dan wordt het veel makkelijker om bijvoorbeeld mensen van SP en GroenLinks op de been te krijgen. Legale demonstraties trekken makkelijker grote aantallen mensen dan verboden acties, zelfs al blijkt het verbod achteraf onrechtmatig. Je kunt mensen die alleen naar legale demonstraties durven te komen afdoen als ‘soft’ of erger. Je kunt ze echter ook verwelkomen als bondgenoten, op weg naar grotere gezamenlijke acties. Dat tweede lijkt me een zinnige benadering, tenminste als breed verzet ophouden – en niet onze politieke smetvrees uitleven – ons doel is.

Tweede mogelijkheid: de gemeente weigert de vergunning te geven. Dan zou AFA alle ruimte hebben om dat aan te vechten, en dat luid van de daken te schreeuwen ook. De gemeente zou dan te kijk staan als kwaaie pier, als autoriteit die bezorgde antifascisten dwarsboomt en van hun democratische rechten berooft en nazi’s intussen de ruimte geeft om met de wet aan hun kant hun kwalijke ding te doen. Intussen kon AFA mensen blijven oproepen om toch naar de aangekondigde plek te komen op de dag van de actie. Door uit te stralen dat AFA wel bovengronds wilde demonstreren, maar dat de gemeente dit onmogelijk tracht te maken, had AFA vertrouwen van iets grotere groepen mensen kunnen winnen. Dat had de opkomst, ook als het verbod gehandhaafd bleef, ten goede kunnen komen. En op weg naar de actie had AFA flinke aandacht in de plaatselijke media kunnen krijgen. Antifascisten hadden die ruimte dan mooi kunnen benutten om niet alleen de gemeente als ondemocratisch neer te sabelen, maar ook het gevaar van de NVU-mars onder bredere aandacht kunnen brengen.

Derde mogelijkheid: de gemeente had vergunning gegeven, maar voor een absurde, slecht bereikbare plek, ver buiten het stadscentrum en van de plaats des onheils waar de nazi-mars zou zijn. Dan geldt dezelfde aanpak als bij mogelijkheid twee. Een demonstratie toestaan op een plaats waar je niet kunt komen en waar bijna niemand je ziet, is een eigenlijk bijna een verkapt demonstratieverbod. Wat je beoogt met je demonstratie – grotere aandacht, op een zichtbare manier en dus op een relevante plek – gaat zo bij voorbaat te mist in. Ook dat had je kunnen aanklagen als inbreuk op het demonstratierecht van antifascisten. Ook in het aanvechten van die plek en het eisen van een betere hadden antifascisten aandacht op hun bezorgdheid over nazi’s en hun woede over de gemeentelijke opstelling kunnen vestigen.

Nodeloze nederlagen lijdt links al genoeg

Zowel bij de tweede als bij de derde mogelijkheid had je intussen gewoon mensen kunnen oproepen om naar de plaats te komen waarvoor antifascisten vergunning hadden aangevraagd. Daarmee maak je duidelijk aan de gemeente dat het je ernst is, en zet je druk op de ketel. Zet de gemeente haar verbod door, dan is er – mede vanwege de verhoogde publiciteit – kans dat het aantal antifascisten dat zich verzamelde, groter was dan nu. En hoe groter de groep, hoe lastiger de aanhoudingen en hoe groter de politieke schade achteraf voor de gemeente. Immers, 70 mensen aanhouden is één ding, 350 mensen aanhouden nog iets anders. Puur vanwege een groter aantal was er dan zelfs kans geweest dat de politie op het laatste moment bakzeil had gehaald en het verbod niet consequent had gehandhaafd. Je weet het niet.

En zelfs al hàd je, vanwege het verbod, de actie niet kunnen voeren, zelfs al was je uiteindelijk óók opgepakt – dan nòg hadden antifascisten iets bereikt dat ze, door geen vergunning aan te vragen, nodeloos zijn misgelopen. Het niet doorgaan van de actie op straat was dan méér dan gecompenseerd door de aandacht die antifascisten, met een offensieve en op effectieve publiciteit gerichte houding, op de nazi-dreiging en de gemeentelijke medewerking daaraan hadden kunnen afdwingen.

Maar zo is het dus allemaal niet gelopen. AFA koos ervoor om de mogelijkheid die het aanvragen van een vergunning aanvragen en het spel vervolgens handig spelen biedt, niet te benutten. AFA koos ervoor om de funeste aanpak van radicaal isolement waar ze met de acties van afgelopen zomer voor een deel bovenuit wist te stijgen, weer in ere te herstellen. Ik vind dat – gezien de dreiging die ook van kleine nazi-clubjes uit kan gaan als ze geen effectief tegenspel krijgen - meer dan jammer. Nodeloze nederlagen lijdt links immers al ruimschoots genoeg.

Succesvolle actie tegen nazi-mars

Een bescheiden eenheidsfront van Ajax-supporters, buurtbewoners en antifascisten die uit diverse steden met bussen naar Amsterdam waren gekomen, heeft zaterdagmiddag een groep nazi's de stadswijk De Baarsjes uit gejaagd en hun optocht daarmee voortijdig tot een einde gebracht. Dat juich ik toe, de feestvreugde onder antifascisten is terecht. De demonstranten verdienen een compliment van een ieder die prijs stelt op democratie, op het vreedzaam samenleven van de meest uiteenlopende bevolkingsgroepen op basis van gelijkwaardigheid. Bij deze, dus: bedankt mensen!

Waar ging het om? De Nederlandse Volksbeweging (NVB) - één van de neo-nazi-partijtjes die in Nederland actief zijn - wilde marcheren tegen de verplaatsing van een oorlogsmonument. Zij beweerden dat het bestuur met die verplaatsing tegemoet kwam aan 'de Islam'. In werkelijkheid zou het monument sowieso al op de oorspronkelijke plek terugkeren. Antifascisten, voor de gelegenheid gebundeld in het Actiecomitee NVB Nee, stelden op een poster terecht: "De NVB misbruikt de verplaatsing van het oorlogsmonument (...) als excuus om haar vreemdelingenhaat te komen zaaien." Op 15 september hielden antifascisten al een levendige demonstratie uit protest en als aanloop naar gisteren.

Het stadsbestuur had zowel de NVB-mars als de manifestatie van tegenstanders toestemming gegeven. De burgemeester verschool zich, zoals gebruikelijk, achter het argument van 'meningsvrijheid' om de nazi-optocht toe te staan. Dat een nazi-optocht per definitie een vorm van intimidatie is, en dat de betrokkenheid van de openlijk gewelddadige groepje Blood & Honor en Combat 18 al direct garant staan voor geweld, miskende de bestuurder hiermee.

De ondemocratische 'tolerantie' voor nazi-gif moeten we keer op keer aanklagen. Dat wil echter niet zeggen dat het aandringen op een verbod een goede strategie voor antifascisten is. Met dit soort oproepen geef je een staatsmacht die helemaal onze vriend niet is, een rol en een krediet die ze helemaal niet verdienen. Een verbod van staatswege tegen nazi's geeft de staat extra ruimte om 1. haar democratisch gezicht op te vijzelen en vooral 2. om morgen des te harder tegen links, de werkelijke tegenstander van deze straat en deze orde, op te treden.

Maar ik dwaal wat af. De gemeente weigerde niet alleen de nazi's echt te dwarsbomen, ze poogde ook de antifascistische weerbaarheid vanuit de buurt zelf te ondermijnen. Ik lees op Indymedia, onder enkele foto s met leuzen tegen de nazi's : "In de buurt was ook protest tegen de nazi's. Met spandoeken uit ramen, en veel geverfde leuzen. De deelgemeente vond het nodig om vlak voor de demo nog een groep medewerkers op pad te sturen om anti-fascistische leuzen weg te halen. Anders zouden nazi's zich misschien kwaad maken, was de uitleg." Anders gezegd, nazi's mogen marcheren want dat is "vrije meningsuiting". Protesteren tegen die mars is echter géén meningsuiting die in alle vrijheid plaats mag vinden. Als dit bericht inderdaad klopt - ik heb nergens meer informatiekunnen vinden die het bericht bevestigt - dan moet links hier werk van maken. "Deelgemeente censureert antifascistische buurtbewoners", wordt dan wel een mooie kop voor een artikel daarover.

De confrontatie tussen nazi's en antifascisten zelf is redelijk veel in het nieuws geweest. We zagen het volgende beeld. Kennelijk viel een groep supporters de nazi's aan. Er ontstond een korte vechtpartij, nazi's braken hun vlaggenstokken doormidden om een wapen te hebben, de politie kwam ertussen. Direct daarna verbood de burgemeester de nazi-mars en bracht de NVB-lui met bussen naar elders. Enkelen van hen waren gewond. De politie pakte een handvol antifascistische demonstranten op, ik begrijp dat minstens één van hen nog vast zit. Ik vond een aardig beeldverslagje bij Skoeps, waar je de spreekkoren van antifascisten duidelijk hoort; de berichtgeving van AT5 was redelijk; Indymedia bracht een tijdlijn waar de gebeurtenissen zo'n beetje van uur tot uur na te lezen zijn.

De botsing zag er deels uit als de oude vertrouwde confrontatie die media zo graag afschilderen als 'extreem-links' tegen 'extreem-rechts'. Een weblog van een VVD-fractievoorzitter in de deelraad De Baarsjes zei het zo: "Het was trouwens nog niet zo makkelijk om de fascisten te onderscheiden van de anti-fascisten: veel zwarte bomberjack, sjaals voor het gezicht, zonnebrillen en capuchons. Geen lieverdjes, zoveel werd duidelijk." Maar deze man zou linkse actievoerders hoogstwaarschijnlijk ook "geen lieverdjes" vinden als we allemaal een net pak en een stropdas zouden aantrekken bij onze demonstraties. Kwestie van welke kant je kiest in de klassenstrijd, niet van klederdracht.

De nazi's zijn dus verdreven door hun tegenstanders, en terecht. Het was de aanval van antifascisten - en of dat nu 'hooligans', AFA-mensen, mensen uit de buurt of alle drie tegelijk waren, maakt mij nu even niets uit - die het Gezag voor het blok zette. Het was die aanval die er vervolgens toe leidde dat het stadsbestuur de nazi-mars verder verbood.

Een andere keus van de autoriteiten had ze in grotere problemen gebracht. De confrontatie laten gebeuren, beide groeperingen met een actieverbod treffen, of slechts één van de twee. De confrontatie laten gebeuren zou betekend hebben dat en toch aanzienlijke groep de veel kleinere nazi-mars de gracht in had gejaagd of iets dergelijks. Alleen de tegenbetogers hard aanpakken zou in een stad als Amsterdam, met haar vrij sterke linkse tradities, wel eens grotere opstandigheid kunnen uitlokken.

Zowel nazi's als tegenbetogers verbieden om actie te voeren zou de politie in botsing hebben gebracht, niet alleen met AFA en 'hooligans', maar vooral met buurtbewoners. Dat zou wel eens op een zeer forse rel hebben kunnen uitdraaien, waarbij veel grotere groepen uit de buurt en de stad de politie èn de resterende nazi's te lijf zouden zijn gegaan. De weerzin tegen de NVB-mars was immers wijd verbreid in de wijk, burgemeester Cohen moest al eerder uitleggen waarom hij de NVB-optocht niet gewoon had verboden.

Het was dit type druk die eraan bijdroeg dat politie wel een einde maakte aan de NVB-actie maar de de antifascistische manifestatie verder ongestoord liet gebeuren. Een flink deel van de bevolking zou een aanval van politie om mensen die deze weerzin activistisch tot uiting brachten, niet hebben begrepen en niet hebben gepikt.

Natuurlijk zien de fascisten en andere uiterst rechtse lui dit anders: die schreeuwen moord en brand dat AFA, bestuur en politie onder één hoedje spelen, dat het gezag partij koos voor links tegen rechts, et cetera. Even neuzen in een artikel op het weblog Hoeiboei, en vooral in de reacties eronder, geeft de sfeer in rechtse en nog rechtsere kringen wel aardig weer. Maar van bestuurlijk inhoudelijk partij kiezen tegen de fascisten was geen sprake. Het feit dat de politie de nazi's in veiligheid bracht, maar wel enkele antifascisten arresteerde laat al zien hoe Orde en Gezag werkt.

Burgemeester en politie weken gewoon voor de druk die, direct door de antifascisten in actie, indirect door de houding van veel buurt- en stadsbewoners, werd uitgeoefend. Het laat zien hoe belangrijk het voor antifascistisch verzet om dit soort druk te blijven opbouwen. Het is dit soort druk die de hoognodige blokkade helpt vormen om aan welke opmars van welk soort van fascisme ook een halt te helpen toeroepen.

Een gesprek met één van de demonstranten, tevens goede vriend van mij heeft bijzonder geholpen bij de totstandkoming van dit stuk; gezien de interesse van foute lui in namen en adressen van antifascisten noem ik geen naam, maar des te meer bedankt natuurlijk:-)

Goede antifascistische actie, en meer

Soms is het plezierig om mijn ongelijk te kunnen bekennen. Vandaar is zo'n dag. Ik zat ernaast in mijn te sombere verwachting die ik gisteren uitsprak over de demonstratie die de Antifascistische Actie (AFA) vanmiddag hield tegen de optocht die de neonazistische Nederlandse Volksunie (NVU) hield. En ik ben daar blij om.

In mijn stuk van vannacht schreef ik dat ik hoopte dat de actie enigszins succesvol zou wezen, om verder te gaan met: "Helaas ziet het er echter niet zeer florissant uit." Noch buiten de AFA, noch vanuit AFA zelf was de demonstratie erg aan de grote klok gehangen. En verderop in mijn stuk: "Ik hoop trouwens dat mijn wat sombere voor morgen misplaatst is. Soms vinden er vormen van mobilisatie, van het aanboren van netwerken, plaats die zich aan het zicht van deze internetbewoner onttrekken, Misschien duiken er toch nog meer mensen op, met een diverser achtergrond dan de befaamde autonome betogers die op 14 juli de hoofdmoot vormden. Ik hoop het."

Klein - maar breedte biedt hoop

En zie! Mijn somberheid bléék misplaatst. Niet zozeer wat betreft de opkomst. Die was met pakweg zestig deelnemers veel lager dan op 14 juli. Maar hier is wat deelnemer Jelle Schuurman op zijn verslag (waar ik ook het aantal deelnemers aan ontleen ) schrijft, in zijn aanstekelijk enthousiaste stijl: "Een enorm goed teken is, dat iets minder dan de helft buiten het autonome circuit afkomstig was. Er waren (relatief) veel allochtonen..." En hij ramt het er stevig in: "ik heb liever 60 mensen bij een demo als het breder is dan de AFA alleen dan 250 mensen die allemaal uit het autonome circuit komen." Zo is het maar net - en van zestig mensen uit de veel diverser actie van vandaag is het veel makkelijke om in het volgend stadium op grotere schaal breed te mobiliseren. De actie van vandaag tegen de NVU was werkelijk een stap vooruit, net als de demonstratie van 14 juli dat op andere punten was.

Zaak wordt nu om dit vast te houden. In dat verband is van belang om te weten hoe de mensen van buiten het autonome circuit in contact zijn gekomen of gebracht met de AFA-actie. Was dit min of meer een toevalstreffer? Of is er serieus 'ge-netwerkt' (om dat rotwoord maar eens te gebruiken) om bijvoorbeeld mensen van allochtone achtergrond bij de actie te betrekken? En zo ja, hoe? Dat is een belangrijk punt, want als we dat weten, dan kunnen we die kennis de volgende keer des te beter gebruiken. Hopelijk is er ook voor de toekomst contact met (sommige van) deze mensen gelegd - die kunnen dan zelf, als zij dat willen, bij een volgende actie netwerken om zich heen uitbouwen. Zó bouwen we samen breder!

Keltisch kruis gelegaliseerd

Intussen hielden de NVU-nazi's zelf een nogal treurig optochtje - kleiner dan de bepaald niet grote antifascistische demonstratie. Wel hebben de nazi's via de rechter gedaan gekregen dat van nu af aan het Keltisch kruis - naast de hakenkruisvlag]lag een belangrijk nazi-symbool - mag worden meegedragen, zij het zonder begeleidende tekst, zoals een artikeltje op de website van De Pers aangeeft.

Dit maakt deel uit van een nare normalisering van nazi-uitingen. En hoewel ik op zichzelf het streven naar een verbod van wat voor symbolen ook geen goede antifascistische strategie vindt - je geeft de staat de macht ervoor in handen, en de staat houdt niet van links: vandaag verbieden ze het hakenkruis, morgen de afbeelding van Che, de rode ster of de A in de cirkel... - is het ongedaan maken van een verbod van een specifiek nazi-symbool onder druk van nazi's zelf, wel degelijk een kwalijke terugslag voor antifascisten - en dus voor elke serieuze democraat.

Intussen in Rotterdam...

Ook achteraf vind ik het jammer dat ik er zelf niet bij was in Den Haag. Een volgende keer hopelijk weer wel. Ik voerde echter actie in Rotterdam, waar ik met zes anderen een straatverkoop van De Socialist, het maandblad van de Internationale Socialisten, hield.

Dit was deze keer , zoals ik vannacht uitlegde, van belang omdat de Rotterdamse politie deze straatverkoop onmogelijk probeert te maken. Vandaag was de straatverkoop onder de aandacht van de media gebracht, we stonden met iets meer mensen dan anders. Eén van ons hield posters in de lucht met 'Bush terrorist' .

Het was niet erg druk, zo vertelden mensen die hier week aan week staat met De Socialist; we verkochten zeven exemplaren en deelden wat flyers uit om voor actie tegen verlenging van de oorlogsmissie in Uruzgan op te roepen. De politie kwam een paar keer langs, overlegde eventjes maar deed niets. Het AD had trouwens van de voren een aardig bericht over de zaak, waarin ze de actie zelfs keurig aankondigden. Ik ben heel benieuwd hoe de politie de komende week gaat reageren. Maar, alhoewel nog kleiner van schaal dan de antifascistische demonstratie in Den Haag , ook de actie in Rotterdam was een succesje. Zo bouwen linkse mensen stug verder aan verzet, hoe klein van schaal dat vaak ook is.

Rotterdam en Den Haag: twee acties voor democratische rechten

Op twee plaatsen tegelijk vinden morgen (1) acties plaats ter verdediging van democratische rechten. In Den Haag, waar mensen gaan betogen tegen een nazi-mars. En in Rotterdam, waar mensen actie gaan voeren tegen een poging van de politie om een vrije meningsuiting te onderdrukken. Ook een rooie ravotr kan maar op één plek tegelijk zijn. Ik ga naar Rotterdam, en niet - zoals ik eerder van plan was - naar Den Haag.

In die laatste stad vindt de demonstratie plaats die Antifascistische Actie (AFA) organiseert tegen de Nederlandse Volksunie (NVU), het naziclubje van Constant Kusters. Een waardevol initiatief, op zichzelf. Ook al ben ik er niet bij, ik blijf bij mijn eerder op dit weblog gepubliceerde opvatting dat openlijke tegenacties, ook tegen momenteel vrij fragiele nazipartijtjes, een noodzaak zijn. Ik kom daar verder in dit artikel op terug. Maar, hoe nodig de AFA-demonstratie ook is, iets anders heeft vandaag wat mij betreft voorrang: een aanval op democratische rechten van actievoerders, die moet worden afgeslagen.

Waar gaat het om? Vorige week deden Internationale Socialisten (IS) in Rotterdam iets wat ze week na week doen: ze verkochten het maandblad De Socialist met een handvol mensen op straat. Al snel kwam de politie erop af, zei dat deze activiteit niet was toegestaan, en dreigde zelfs met arrestatie. Vanuit de IS heeft de politie inmiddels een klacht over dit politieoptreden gekregen.

Maar klagen is niet genoeg. Een prachtige manier om bedreigde rechten te verdedigen is door die rechten in alle openheid, van te voren aangekondigd en in groepsverband, demonstratief te gebruiken. Om 13.00 zullen mensen van de Internationale Socialisten opnieuw De Socialist in Rotterdam verkopen, bij de Openbare Bibliotheek. Pers is gewaarschuwd en hopelijk ook aanwezig. Ik ga daarheen en doe mee met die verkoop. Niet alleen omdat de eigen organisatie wordt aangevallen - ik ben lid van de IS zoals veel lezers van dit weblog wel weten. Het belang van deze actie gaat echter verder dan dat groepsbelang zelf.

Als de Rotterdamse politie wegkomt met deze aanval op vrije meningsuiting dan is dat slecht voor èlk kritisch geluid op straat. Slaan we die aanval af, dan vergroten we de menings- en actievrijheid ook voor anderen, ook buiten Rotterdam. Maar een nederlaag voor de IS in Rotterdam kan als precedent misbruikt worden door autoriteiten in andere steden - niet alleen tegen de IS, maar ook tegen weggeefwinkels en streetraves etcetera. Een paar weken geleden nam ik in een artikel het voor hun rechten op, omdat ik in een aanval daarop een aanval op alle vromen van kritiek en verzet zag zag. Nu geldt hetzelfde voor deze IS-activiteit. Ook en vooral daarom doe ik daaraan mee, en laat ik de AFA-demonstratie schieten - hoe spijtig ik het ook vind.

Ik blijf er namelijk wel degelijk van overtuigd dat openlijke nazi-activiteit een openlijk, en zo breed mogelijk, tegengeluid vereist. De huidige tijd en context vereist dat. We hebben een regering die inhoudelijk rechts is maar zich op onderdelen links van het midden profileert - mede vanwege de PvdA-deelname eraan. Het generaal pardon voor een groot aantal vluchtelingen is een voorbeeld van die linksige uitstraling. Dit draagt ertoe bij dat de voornaamste oppositie tegen dit kabinet van rechts komt, niet van een nogal tam opererend links. Wilders scoort keer op keer, en krijgt bijval van de VVD en weerklank onder grote groepen mensen.

Dit maakt het klimaat gunstig voor extreem-rechte geluiden. In deze context kunnen zelfs zwakke nazi-groepjes kristallisatiepunt vormen voor naar rechts radicaliserende jongeren. Nu kijkt vrijwel iedereen ter uiterste rechterzijde nog naar Wilders - maar die heeft (nog?!) geen actieve politieke operatie op straat. Mensen die op zoek zijn naar activistisch extreem-rechts kunnen daar (alweer: nog?!) niet terecht. Alle kans dat zulke mensen vroeg of laat bij nazi-groepjes terecht komen of zelf vergelijkbare groepen gaan vormen.

Dàt - en niet de nogal krakkemikkige staat van veel van die nazi-groepjes zelf - is voor mij reden om voor deelname aan openlijke activiteit tegen nazi-groepen te pleiten. Hou ze kort, zodat ze geen kristallisatiepunt kunnen vormen voor grotere aantallen mensen die Wilders-demagogie in straatactivisme willen vertalen. Daar gaat het om. Dat blijft recht overeind, ook nu ik van deze specifieke demonstratie wegens boven geschetste prioriteit afzie.

Daarom hoop ik dat ook de AFA-actie van deze zaterdag een relatief succes wordt. Helaas ziet het er echter niet zeer florissant uit. De mobilisatie buiten AFA-kringen is zo ongeveer afwezig, hetgeen ik betreur. Geen andere groeperingen dan AFA zelf hebben zich, voorzover ik weet, achter de oproep geschaard of tot deelname opgeroepen. Dat was voor 14 juli, toen AFA ook tegen de NVU demonstreerde, anders. Daar hadden zowel GroenLinks-jongerenorganisatie Dwars als uiteindelijk ook de Internationale Socialisten tot meedoen opgeroepen.

Maar wie zich beklaagt over het niet meedoen van andere groeperingen op 4 augustus, dient onder ogen te zien dat ook de AFA-mobilisatie zelf aanzienlijk minder van de grond is gekomen dan die voor 14 juli. Op de website van AFA Den Haag is niet eens de oproep voor 4 augustus geplaatst! Daar staat nog de poster van 14 juli te prijken. Op de website van AFA landelijk staat de oproep wel, evenals op Indymedia. Maar daar heb je het mee gehad, zo ongeveer. En de flyer op de laatste site is niet eens zichbaar.

Het wordt wat moeilijk om van andere organisaties te vergen dat ze deze demonstratie serieus nemen als AFA dat zelf maar in beperkte mate doet. En de wel uiterst magere verspreiding van de toch al traag naar buiten gebrachte oproep (zie mijn vorige stuk hierover) is geen symptoom van een erg voortvarende houding bij AFA zelf. Geloven mensen van AFA zelf wel in mobiliseren voor zo'n demonstratie? In de aanloop voor 14 juli was mijn antwoord: met alle beperkingen, jazeker! Bij deze demonstratie ben ik aanzienlijk sceptischer. Ik weet het, vakantietijd en zo. Maar toch...

En ja, andere organisaties zouden kunnen zeggen: wij nemen het serieus en wij gooien ons erin. Maar als de organisatie die de actie heeft uitgeroepen dat zelf nauwelijks doet, is het dan gek dat anderen niet hard rennen? Geef je die andere organisaties dan juist niet een mooi excuus om niet te gaan, laat staan om op te roepen?

Toch zou ik, nogmaals, zelf zijn gegaan als ik geen activiteit had die naar mijn mening voorrang verdient. Kritiek als bovenstaande wint aan geloofwaardigheid als ze vanuit een deelnemer zelf gedaan wordt, en ook daarom was ik morgen graag deelnemen.

Ik hoop trouwens dat mijn wat sombere prognose voor morgen misplaatst is. Soms vinden er vormen van mobilisatie, van het aanboren van netwerken van mensen, plaats die zich aan het oog van deze internetbewoner onttrekken. Misschien duiken er toch nog meer mensen op, met een diverser achtergrond dan de befaamde autonome betogers die op 14 juli de hoofdmoot vormden. Ik hoop het. Sowieso kom ik op de demonstratie van deze zaterdag binnenkort hoogstwaarschijnlijk terug. Wie dit nog leest en gaat: sterkte!

(1): Opmerking, gemaakt 4 augustus 20.25: ik schreef dit stuk 's nachts, toen het feitelijk al zaterdag was. Waar in dit stuk "morgen" staat, moet " deze zaterdag" staan. Dat er nog een stuk nachtrust tussen schrijfmoment en actietijd zat, doet daar niet aan af...

4 augustus: opnieuw demonstreren tegen nazi-optocht

Op 18 juli werd via Indymedia bekend dat Constant Kusters zijn Nederlandse Volksunie opnieuw tot een mars opriep, en wel op 4 augustus, en wederom in Den Haag. Daarmee hoopt hij kennelijk het debacle van zijn afgeblazen mars van 14 juli - en het bescheiden maar reële succes van de door de Antifascistische Actie (AFA) die dag gehouden demonstratie - weg te wissen. Daar mag hij niet mee wegkomen. Dus ben ik opgelucht en blij dat AFA ook voor 4 augustus een tegendemonstratie tegen de NVU-mars heeft aangekondigd. Plaats is bekend, tijd helaas nog niet. Indymedia blijven checken, dus.

Wel merk ik daarbij op dat het wel erg lang heeft geduurd voor de oproep tot tegenactie naar buiten is gebracht. Tussen 18 juli en vandaag liggen negen dagen! Kostbare tijd is dat. En juist ook als bijvoorbeeld misschien een vergunning nog niet zou zijn afgegeven, is het zaak om tijdig een oproep naar buiten te brengen. Hoe eerder en grootschaliger de publiciteit immers is, hoe lastiger het wordt voor autoriteiten om een vergunning te weigeren.

Niet alleen is demonstreren gewoon het recht van antifascisten. Hoe duidelijker de tekenen zijn dat er sowieso demonstranten gaan komen, hoe meer belang autoriteiten hebben om alsnog vergunning te verlenen, juist vanwege een 'ordelijk verloop' waar bestuurders zo'n prijs op beweren te stellen. En het belangrijkste teken dat er sowieso demonstranten zouden kunnen komen zijn nu juist die openlijke aankondigingen en oproepen, op websites, maar ook via flyers, posters en persberichten.

Afwachten tot een vergunning rond is, dat is onder dit soort omstandigheden tactisch niet handig. Die oproep verspreiden dus, eerlijk zeggen dat de vergunning is aangevraagd maar misschien nog niet is afgegeven (als dat de situatie is) - en de bal van de vergunning netjes op de helft van stadsbestuurders leggen zodat zij de kwaaie pier zijn als ze weigeren. Dan is er kans op een behoorlijke opkomst dan is er ook kans op een stevige actie als op het laatste moment de politie een eventueel verbod probeert af te dwingen, en dan is makkelijk uit te leggen dat we hebben getracht de legale wegen te bewandelen, maar dat de autoriteiten die weg hebben geblokkeerd. Dat geeft de beste impact, juist ook als er bestuurlijk wordt tegengewerkt.

Maar niet te lang teruggekeken - nu de oproep voor een tegendemonstratie er ligt, kunnen we verder! Ik hoop op:
*een grotere opkomst dan op 14 juli;
*een breder draagvlak van de demonstratie dan op 14 juli:
* een kleurrijker deelname dan op 14 juli:
* een aanpak op de demonstratie zelf die er voor omstanders herkenbaarder en overtuigender uitziet: leuzen die leesbaar en verstaanbaar zijn voor omstanders; leuzen die aansluiten bij de zorgen van grotere groepen; leuzen die ook zichtbaar een leesbaar zijn via een veelheid van borden en spandoeken; en ga zo maar door. Wat er in dit opzicht goed was èn beter kon op 14 juli, lees je op één van mijn stukken daarover. Het betekent: werk aan de winkel, en niet pas op 4 augustus zelf.

Laten we duidelijk zijn over de noodzaak. Niet alleen dient elk georganiseerd vertoon van nazi-activiteit op straat een stevig en openlijk tegengeluid te verduren te krijgen - al snap ik dat linkse mensen soms andere dingen voorrang moeten geven. Meer over zulk soort afwegingen op een ander eerder stuk .

In dit specifieke geval zijn er extra redenen:

1. het voorwendsel van de nazi-mars: protesteren tegen oorlogsdreiging tegen Iran! We mogen ze niet op deze manier weg laten komen met het misbruiken van anti-imperialistische thema's, om via zulke vermomming hun eigen agressieve gif te verspreiden.

2. Als de NVU nu kan marcheren zonder protest, dan is de overwinning van 14 juli ongedaan gemaakt. Dat hoopt Kusters. Om die droom aan diggelen te slaan moeten wij er weer zijn. Anders laten we onze overwinning van 14 juli nodeloos uit handen glippen.

3. Gezien reacties binnen zijn eigen club op het afblazen van de NVU-mars op 14 juli is de positie van Kusters intern verzwakt. Nòg een debacle, en de NVU raakt nog ernstiger uit het gareel, met Kusters als mogelijk slachtoffer. Na de opheffing van de Nationale Alliantie, een ander nazi-clubje, zou dat een mooie opsteker zijn voor antifascisten. Een succesvolle actie van antifascisten - breed, kleurrijk en strijdbaar - kan een extra zetje richting afgrond voor Kusters en zijn club betekenen. Dat betekent: aan het werk! We hebben nog zeven dagen.

En voor wie denkt dat we daarna rust krijgen: op 22 september wil de Nederlandse Volksbeweging, nog een nazi-organisatie, marcheren in Amsterdam, met als voorwendel: het eisen van terugkeer van een monument dat tijdelijk is verwijders wegens de bouw van een moskee. Radio TV Noordholland meldt dat. Een ongestoorde nazi-mars, in de stad van de Februaristaking tegen jodenvervolging tijdens de nazi-bezetting? Ik dàcht toch van niet, he?!

Meer over de AFA-demonstratie afgelopen zaterdag

De demonstratie van Antifascistische Actie (AFA) tegen nazi's van afgelopen zaterdag was zowel noodzakelijk als gebrekkig. Noodzakelijk omdat groeperingen als de Nederlandse Volksunie (NVU) weliswaar geen acute bedreiging op grote schaal vormen, maar dat wel vrij opeens kunnen worden. Daarom is het ook riskant om ervan uit te gaan zoals Jesse in een reactie op mijn vorige stuk doet - dat het soort acties dat AFA op touw weet te zetten, voornamelijk met autonome en radicaal-linkse deelname, voldoende is. Als de nazi's een keer onverwacht honderd mensen meer weten mee te brengen in plaats van weg te blijven, als Blood & Honour opeens zijn bloedige 'bijdrage' eraan komt leveren - dan ben je met 200 tot 300 activisten gewoon opeens geen partij meer. Versterking door verbreding van verzet tegen NVU en vergelijkbare nazi-clubs blijft daarmee noodzaak.

Noodzakelijk was de demonstratie ook omdat neonazi's ook nu mensen aanvallen en bedreigen, en iedere georganiseerde uiting van neonazisme het zelfvertrouwen voor dit type geweld vergroot. Noodzakelijk ook om iedere flirt van bijvoorbeeld een zeker extreem-rechts politicus in neonazi-richting bij voorbaat zo onaantrekkelijk mogelijk te maken. Jazeker, ik doel op Geert Wilders, fascist-in-wording.

De demonstratie was echter gebrekkig vanwege de omvang, maar ook vanwege de boodschap die er (te weinig) van uitging. Over de omvang heb ik het in mijn vorige stuk gehad: het gevoel dat er een acute dreiging was, ontbrak in brede kring. De mobilisatie van degene die wel werk van de demonstratie maakten, kreeg daardoor - ondanks grote inzet van vooral de AFA zelf - weinig weerklank.

Maar het was de uitstraling van de betoging zelf, plus ook de stijl van bepaalde elementen van het mobiliseerwerk, die zorgden dat de boodschap die we als betogers uit wilden dragen, nauwelijks naar buiten overkwam. Het was goed dat de AFA ruim tevoren zo veel mogelijk ruchtbaarheid aan de actie begon te geven. dat dit niet breed werd opgepikt valt AFA niet te verwijten. Maar bepaalde elementen van mobilisatie en actie waren, laat ik het rustig zeggen, wat minder gelukkig.

Zo was er de poster: ik vond het een fraai ding, hij spatte best van de muren en zo. Maar ik had zelf toch gekozen voor een Nederlandstalige leus als hoofdslogan - met zo mogelijk vertaling in Arabisch en Turks, zoals in de jaren negentig wel degelijk gedaan werd. "Fight fascism - what are you waiting for?" - ook wie goed Engels leest zal zich afgevraagd hebben: fascisme, waar dan? Verderop op de poster stond het allemaal wel goed, maar de eyecatcher - oops, Engels woord! :-D - was niet de best mogelijke binnenkomer, naar mijn idee. En de hele stijl van de poster was typerend voor het traditionele autonome milieu waarin AFA wortelt. Voor een bredere uitstraling was dat niet ideaal.

Veel belangrijker vind ik echter hoe het ging op onze opgewekte en strijdvbare wandeling zelf. Eerst wat absolute pluspunten. keer op keer hielden we hald en namen mensen van AFA het woord via de megafoon. dat was expliciet gericht op omstanders, en dat was goed. In de toespraakjes ging het weliswaar vooral om de NVU - een te beperkte kijk op het gevaar - maar ook Wilders en zijn islamofove gestook werd genoemd. Een goede, naar buiten gekeerde aanpak.

Overigens vond ik het sowieso een verademing dat we nu eens niet eindeloos getrakteerd werden op een stoet van sprekers op een podium, vaak vooral gericht op het produceren van twee zinnetjes die het NOS-journaal moeten halen. Ik vermoed dat AFA daar van afzag omdat er domweg geen budget voor zoiets was. Mocht het budget er echter komen, dan hoop ik dat de verleiding weerstaan wordt om alsnog de nadruk op podium-evenementen te gaan leggen. Stop het geld maar vooral in duizenden extra posters en flyers, in actiebijeenkomsten in de aanloop, en misschien een gerichte advertentie hier en daar, en hou het podiumgebeuren maar lekker beperkt. Mensen komen om zelf iets te doen, om te demonstreren - niet zozeer om naar verhalen te luisteren, hoe goed gebracht ook.

Maar als we dan zelf demonstreren - hebben we dan vooral ons eigen feestje, of zijn we gericht en bewust bezig met wat er buiten de demonstratie gebeurt? Ik vrees dat op deze actie vooral het eerste gold. Omstanders die ons zagen keken niet onvriendelijk, maar waarschijnlijk wel verbaasd: 200 alternatief geklede jonge mensen, met alternatieve muziek. Maar dat is niet erg! Want juist op die verbazing kun je inspelen - als je heel erg duidelijk maakt waarop je op straat bent.

Dat betekent niet alleen zichtbare spandoeken en borden. Spandoeken waren er , maar werden laag gehouden, vaak tussen de demonstranten zelf in. Borden waren er te weinig, ik zag alleen de Internationale Socialisten (IS) met borden "Geen nazi's geen ruimte"; ik had er zelf ook ééntje vast. Maar wat doe je met borden? We hielden ze een beetje in de lucht, zodat mensen voor en achter ons het kunnen zien, en de kans dat een persfotograaf er een kiekje van maakt er is.

Maar de meeste omstanders staan niet voor of achter, maar opzij! Ik zag op een gegeven moment een tram met passagiers naast ons stilstaan. Passagiers keken naar ons. Ik draaide mijn bord een kwartslag, zodat mensen in de tram het konden lezen, en ik keek vriendelijk naar mensen terug. Ik zeg niet dat dit een briljant iets was. Maar het was een bewuste poging om iets over te brengen, een brug te slaan.

Communicatie, met mensen buiten de demonstratie, met de mensen die we willen motiveren en overtuigen, aan wie we iets te melden hebben. Die houding is, laat ik het zacht zeggen, bij teveel demonstranten niet echt een tweede natuur. Juist daardoor blijft de afstand tussen ons en de mensen buiten de actiewereld nodeloos, afgrondelijk groot.

Voor veel demonstranten was de actie iets dat we deden om onszelf en elkaar te motiveren, althans die indruk had het. Dat is niet verkeerd, dat element speelt bij mij ook en het hoort erbij! Het probleem ligt erin als het daarbij blijft, als we alleen maar ons eigen alternatieve ding doen.

Die houding bleek uit sommigen van de leuzen. "Toen niet, nu niet, nooit meer fascisme!" is een heldere, naar buiten gekeerde leus. "Den Haag, weest paraat, houdt de nazi's van de straat"(of "houdt fascisten van de straat" , dat weet ik niet meer zeker) is dat ook. Maar wat moeten omstanders met "Alerta Alerta An-ti-fascista!"?

Voor mij was die leus ook nieuw, ik dacht dat het been soort waarschuwing was dat er opeens wat nazi;s gesignaleerd waren, te dicht bij de demo. Zodra ik de leus hoorde begon ik dan ook gespannen om me heen te kijken... Maar het was gewoon een leus tegen fascisme, kennelijk. Zouden mensen op 50 meter afstand zelfs maar verstaan hebben wat we zeiden? Zo nee, zijn we dan op zo'n moment met veel meer bezig dan met linksradicale folklore? Dit klinkt wellicht als muggenzifterij, maar precies door extra op dit soort punten te letten kun je, zelfs met eenzelfde groep mensen, al een veel effectievere actie doen.

Dan de muziek. Ik vond die een verademing, dat om te beginnen. Van eerdere acties van dit type herinner ik me voornamelijk zware duistere punk-achtige muziek. Nu hoorde ik allerlei stijlen: punks, ska, wat reggaeritme, opeens ook een harde technobeat, eventjes wat heavy metal rockgitaar, en opeens ook Nederlandstalige hip-hop Vrolijkheid en variatie, en daardoor bijdragend aan een wat opener sfeer.

Ik weet niet of hier sprake is van toeval, van het feit dat de smaak van degene(n) die nu de muziek uitzocht(en) gewoon anders was dan destijds. Maar ik hoop - wishful thinking? - dat er een bewuste keus gemaakt is, voor meer muziekstijlen en een wat vrolijker sfeer. Het maakt zo'n demonstratie aantrekkelijker om te zien passeren, en het maakt de demonstratie ook leuker om zelf aan deel t Als het nu geen bewuste politieke keus was, die muziekvariatie, dan hoop ik dat het dat in de toekomst wel wordt - en dan met veel meer variatie ook zodat ook mensen die helemaal niets met wat voor alternatieve levensstijl ook hebben, zich op hun gemak voelen en iets van zichzelf herkennen.

Hier en daar proefde ik heel even een vleugje van de atmosfeer van de grote demonstraties tegen G8, EU en weet ik wat. Er begon zowaar een demonstrant op een gegeven moment "A- anti - anticapitalista" te roepen. Zowel muziek als leuzen droegen wat mij betreft ook aan de vrolijkheid bij - maar ook aan ons isolement, aan de afstand met omstanders. Op een gegeven moment werd een song gespeeld waarvan het refein luidde: "An-ti-fa HOOLIGAN!" Dat klonk erg aanstekelijk, en ik vond het vermakelijk ook. Ik dus ook even meebrullen, dat dan weer wel. Een vrolijk, feestelijk sfeertje. Toch moet je je afvragen wat mensen buiten de demonstratie oppikken hiervan. Het woord dat ze kennen, is dat tweede: hooligan...

Even later hoorde ik een leus: "No borders, no nations - stop deportations!" Goede leus, al blijft er het taalprobleem. Even later echter hoorde ik een variatie: "No nations no borders, f*ck law and order". Prachtige vondst natuurlijk! En ook nu deed ik even mee. Maar, alweer - is dit de toonzetting van wat je nu wilt communiceren richting mensen die je bij een volgende demonstratie graagnaast je zou willen zien lopen?

De fout is bepaald niet uniek voor het autonome wereldje. Ik herinner me dat ik meedeed aan een demonstratie in Brussel tegen een Eurotop in 2005. De IS had een prachtige wagen, met strijdbare actievoerders en actievoersters erop. Spandoek, borden en alles. En continu kwam van de geluidswagen de muziek van Rage against the Machine. Cool allemaal - maar voornamelijk gericht op ons eigen strijdbare gevoel en dat van mensen die met ons mee liepen. Dezelfde radicale feestelijkheid die in Den Haag zo voelbaar was, alleen te midden van meer mensen. Het is iets waar we erg alert op moeten zijn. De wereld veranderen is iets meer en vaak iets anders dan onszelf en elkaar een goed gevoel bezorgen op een zaterdagmiddag.

Wat voor onszelf een vrolijke uiting van strijdbaarheid is, dat is voor mensen die niet ingewijd zijn in dit actievoerdersmilieu eerder onbegrijpelijk en zelfs afschrikwekkend. We zullen samen echt moeten leren om in te schatten hoe anderen, de nog-niet-actievoerders, ons zien, en of dat overeenkomt met wat wij echt uit willen dragen.

Daarmee zijn we aangekomen bij de discussie over kledij die naar aanleiding van mijn vorige stuk is losgebarsten. Eerst maar de echte bijzaak: gezichtsbedekking. Twee dingetjes daarover: Nazi's hadden elkaar opgeroepen om vooral foto's van ons te komen maken, Niet iedereen wil graag herkenbaar op een nazi-site worden afgebeeld. gezichtsbedekking daartegen is legitiem. Zelf doe ik het niet, ik ben eerder beledigd dat ik nog steeds slechts met naam maar niet met foto op de website van nazi's sta. Maar ik snap dat heel veel mensen dat anders zien.

Tweede punt, door niemand duidelijk gemaakt; het aantal mensen dat met gezichtsbedekking liep was marginaal tot minimaal. Ik zag heel af en toe een enkeling met een doek voor de mond. Daar zo'n enorm punt van maken - alsof er een in vol rel-tenue uitgerust Zwart Blok door de straten van Den Haag liep is echt een zeer vertekend beeld geven van een demonstratie waar vrijwel iedereen vrolijk herkenbaar de wereld in blikte.

Over de outfit van velen van ons kun je eindeloos bomen, maar heeft dat nut? Het gaat er niet om dat we ons anders kleden: iedereen moet komen in plunje waar zij of hij zich prettig bij voelt. het gaat erom dat - hoe we ons ook kleden - we continu zoeken naar andere mensen en groepen om samen mee actie te voeren. Niet de aanwezigheid van autonomen, maar de afwezigheid van veel te veel anderen (groepen) mensen moet ons tot zorg stemmen. Brian4all maakt hierover goede punten.

Ik geloof trouwens niet dat mensen wegblijven omdat ze alternatieve donkere kledij zien en bang worden. Zo bekrompen zijn grote delen van wat Keesjemaduraatje de middenklasse noemt maar wat doodgewoon arbeiders zijn in allerlei beroepsgroepen, bepaald niet. Als actievoerders - nogmaals, hoe ze zich ook kleden! - serieus bezig zijn met open communiceren met anderen, is de afstand wel degelijk te overbruggen en de weg naar een bredere beweging te openen.