Opstandige advocaten en rebelse monniken

Revoluties worden maar al te vaak op gang gebracht door totaal niet voor de handliggende groepen, rond eisen en grieven die op het eerste gezicht een onwaarschijnlijke en zelfs absurde indruk maken, en met actiemiddelen waar revolutionairen zelf niet opgekomen zouden zijn. Soms zijn het advocaten die gangmakers zijn voor een volksopstand; soms zijn het Boeddhistische monniken.

Pakistan: betogende advocaten

In Pakistan ontketenden advocaten de afgelopen maanden een brede protestbeweging toen president Musharraf opperrechter Chaudry opzij wilde schuiven. Deze man liep de dictator enigszins voor de voeten door op tem komen voor mensen die in het kader van de 'oorlog tegen terrorisme' waren opgepakt, en door zich tegen privatisering van een staalfabriek uit te spreken.

De dictator probeerde die beweging met geweld te te onderdrukken, maar opperrechter Chaudry werd volksheld Chaudry, de keurige advocaten in hun toga's vingen de klappen en het traangas van politie en soldaten moedig op, en een enorme protestbeweging kwam op gang. Toen gewapende knokploegen van een pro-Mubarak-partij in Karachi de aanval openden op aanhangers van de protestbeweging, antwoordde die beweging met een op grote schaal ondersteunde algemene staking. Het bewind leidde even de aandacht af door opeens hard en bloedig op te treden tegen de tot dan toe getolereerde Taliban-achtige beweging in de Rode Moskee in Islamabad. Maar uiteindelijk was ook dat niet genoeg om volledig onder concessies aan het democratische protest dat advocaten op gang hadden gebracht, uit te komen.

Uiteindelijk draaide het Hooggerechtshof de schorsing van de opperrechter terug. maar daarmee was het protest niet voorbij, advocaten bleven betogen om Musharraf tot aftreden te bewegen. Inmiddels heeft Musharraf beloofd dat hij, als hij opnieuw 'gekozen' wordt als president, zijn rol als stafchef van het leger neer zal leggen. Daarmee doet het regime opnieuw een stap terug. Waar een protest van een paar honderd keurige advocaten al niet toe kan leiden!

Birma: stakende monniken

In Birma speelt zich iets vergelijkbaars af. Daar zijn het echter geen advocaten maar boeddhistische monniken die in het midden staan van een moedig protest tegen een harde militaire dictatuur. En de geestelijken demonstreren niet alleen, ze zijn zelfs in staking gegaan. Monniken als revolutionaire voorhoede - het is weer eens iets anders, niet waar?

Hoe kwam het zover? Pakweg een maand geleden verhoogde het bewind de brandstofprijzen, waarmee ook het busvervoer in de stad opeens veel duurder werd. Vrijwel direct betoogden in diverse steden honderden mensen tegen de maatregel. Actievoerders van eerdere protestbewegingen, vooral van de grote opstand van 1988, lieten zich horen. Soldaten en knookploegen van regeringsaanhangers probeerden de protesten te onderdrukken, maar op steeds andere plaatsen gingen groepjes de straat op. Arrestaties konden het smeulende protestvuur niet doven.

In de eerste week van september gooiden boeddhistische monniken zich in de strijd. Inde noordelijke stad Pakukku betoogden een aantal van hen. Militairen openden het vuur, vooral over de hoofden van de geestelijken heen. Een paar van hen raakten gewond. Gezien de status die boeddhistische monniken in Birma hebben, was dit dé manier voor het bewind om werkelijk de wind van voren te krijgen. Dat gebeurde dan ook, zo valt uit de berichtgeving van Al Jazeera op te maken.

Het bewind had wel door dat het iets recht te zetten had, een delegatie ging naar het betrokken klooster om excuses aan te bieden. De monniken, kennelijk niet in een al te vergevingsgezinde stemming, namen daarop twintig delegatieleden in gijzeling. Honderden mensen gingen de straat op om steun aan de monniken te betuigen, vier auto's van de delegatieleden gingen in de fik. Een inwoner van de stad: "Ik steun de monniken volledig. Ze waren gewoon vreedzaam voor de mensen aan het bidden. De monniken hebben absoluut gelijk. Ik ben verbaasd dat deze veiligheidsmensen het lef hadden om Boeddhistische monniken kwaad te doen in dit land." Na korte tijd lieten de monniken de gevangen functionarissen weer gaan. Maar de boodschap aan het bewind was duidelijk: wie aan de Boeddhistische geestelijkheid komt, neemt grote risico's.

De weken daarop duurden de protesten voort, met monniken in een glansrol. Vandaag betoogden volgens CNN 1000 monniken in de stad Bago; 300 geestelijken demonstreerden in Yangon, de vroegere hoofdstad Rangoon. Berichtgeving op Aljazeera rept al van traangas en arrestaties als antwoord op het protest. Bovendien liep gisteren een ultimatum af dat monniken gesteld hadden: het bewind moest excuses aanbieden voor het geweld in Pakukku. Zo niet, dan zouden monniken niet langer aalmoezen van de generaals aannemen uit protest.

Het aanvaarden van aalmoezen van mensen was één van de taken van monniken; daarmee dienden zij, volgens het gangbare Boeddhisme in Birma, het geestelijk welzijn van mensen. Een aalmoes niet aannemen betekent dus die weg naar spiritueel welzijn demonstratief blokkeren. Waar het aannemen van aalmoezen dus het werk is van monniken, betekent het weigeren om aalmoezen aan te nemen feitelijk: staking.

"Gemeden worden door de monniken is de hoogste vorm van straf voor een Boeddhist", zo omschrijft de BBC de vernedering die de militaire top te wachten staat. Gezien het grote prestige van monniken in de Birmese maatschappij, kan hun voorbeeld van non-coöperatie met het bewind wel eens grote gevolgen krijgen. De protestbeweging - "de eerste belangrijke protesten in meer dan tien jaar", zoals een zinnig artikel op de website openDemocracy het omschrijft - kan daarmee een dynamiek krijgen richting volksopstand.

Daarvoor is dan wel vereist dat het protest inderdaad veel en veel breder wordt. Monniken kunnen een eerste word spreken in de komende Birmese revolutie. Voor het het laatste woord zijn veel een veel grotere groepen nodig, met een slagkracht die meer is dan symbolisch. Boycottende monniken is een mooi begin, maar zonder stakende arbeiders en muitende soldaten gaat het bewind niet vallen. Maar wat nog niet is, kan komen...

Demonstratie tegen steeds moorddadiger olie-oorlog

Tienduizenden mensen hebben gisteren in de Amerikaanse hoofdstad Washington gedemonstreerd. De Volkskrant noemde "naar schatting 10.000 mensen" als omvang; de organisatoren van de betoging spraken van 100.000. Uit het CNN-bericht: "Er leken tienduizenden mensen aanwezig te zijn, en de mars strekte zich uit over meerdere blokken over Pennsylvania Avenue."

Groot en radicaal

De actie was niet alleen groot, maar ook vrij fel. Ettelijke duizenden actievoerder trokken op naar het Capitool, waar het Congres zit. Toen demonstranten over een barricade heenklommen, arresteerde de politie hen. Zo werden pakweg 160 mensen opgepakt. De politie spoot twee actievoerders onder met wat het CNN-verslag "chemische spray" noemde. Dat klinkt als traangas of pepperspray, maar zeker weten doe ik dat niet. "Shame on you", reageerden mededemonstranten op het politiegeweld.

Cindy Sheehan, moeder van een in Irak omgekomen soldaat en belangrijk figuur in de Amerikaanse vredesbeweging, onderstreepte op de betoging de noodzaak van radicale actie: "Het is tijd om lijfelijk te laten zien waar we staan en te zeggen dat we er genoeg van hebben. Het is tijd om deze stad stil te leggen." Soldaten die in Irak gevochten hadden, en familieleden van omgekomen militairen, waren nadrukkelijk aanwezig op de demonstratie. De correspondent van Aljazeera in Washington merkte op, kennelijk in een vergelijking mat andere betogingen tegen de oorlog: "Een van de verschillen met deze demonstratie is dat ze geleid wordt door veteranen van de Irak-oorlog." Hoopgewvende ontwikkeling! Als zij die gestuurd worden om de oorlog te moeten uitvechten, zich tegen die oorlog keren, loopt de voortzetting van die oorlog gevaar.

Dat snappen blijkbaar ook voorstanders van de oorlog. Een duizendtal van hen hield volgens het CNN-verslag een tegenbetoging en sprak steun uit aan de oorlog, de soldaten en impliciet vooral ook aan degenen die de soldaten naar Irak stuurden. Kleine groepjes tegendemonstranten die het voor Bush opnemen zijn bij vredesbetogingen geen uitzondering. Maar nu vond ik het aantal relatief hoog, gezien de verdampte steun voor Bush Dat relatief veel rechtse oorlogssupporters de straat kiezen, een buitenparlementair terrein dat ze doorgaans aan links overlaten, tekent de grimmigheid van de tegenstelling die ook de Verenigde Staten verscheurt.

Oliejacht eist 1,2 miljoen mensenlevens

Twee recente berichten laten zien hoe kwalijk de oorlogsredenen zijn, en hoe hoognodig er een eind aan gemaakt moet worden. Alan Greenspan, voormalig baas van de Federal reserve, de centrale bank van de Verenigde Staten, vertelt in zijn memoires de reden voor de enkeling die dat nog niet door had. "Het doet me verdriet dat het politiek niet erg gelegen komt om te erkennen wat iedereen weet: dat de Irak-oorlog grotendeels om olie gaat." Dit is de stem van iemand uit de harde kern van de heersende klasse van de VS. En de man heeft de ruimte om te zeggen wat hij denkt, hij is immers met pensioen en hoeft zich niet meer tactisch in te houden. Als Greenspan de Irak-oorlog aanduidt als oorlog om de olie is dat een gewichtige erkenning, geen detail.

Hoe hoog de prijs is die deze olie-oorlog vergt, is nauwelijks uit te drukken. maar de dodencijfers preken een steeds gruwelijker taal. Een nieuw onderzoek, dat ik voor het eerst tegenkwam via het weblog Lenin's Tomb, spreekt nu al over1,2 miljoen mensen die sinds 2003 -het jaar van de Amerikaans-Britse invasie, het begin van de bezetting - door geweld om het leven zijn gekomen. Systematische met mensen in Irak laten zien dat in 16 procent van elk huishouden wel iemand door geweld om het leven is gekomen, in vijf procent twee mensen, en in één procent zelfs drie.

Of de concrete daders nu Amerikaanse soldaten zijn, milities pro- of juist contra de regering, gewapende verzetstroepen of sektarische moordenaarsbendes, één ding is helder. Het is de invasie die de deur naar dit steeds grovere geweld heeft opengezet. Deze één miljoen en tweehonderdduidend dode mensen zijn daarmee, direct of indirect, slachtoffer van de Amerikaanse oorlog tegen Irak. Grotere en vooral veel drastischer acties zullen nodig zijn om aan deze slachtpartij-om-olie een einde te maken.

Vermakelijk, verontrustend en veelzeggend: crisis in VVD-land

Vermakelijk, verontrustend en veelzeggend. Die woorden komen bij me op als ik naar het slagveld kijk dat tot voor kort bestend stond als 'de VVD' , maar dat inmiddels door minstens twee hevig strijdende krachten betwist wordt: de rest-VVD van Rutte, en de nieuwe partij-in-de-maak van Verdonk.

Dat Verdonk op een nieuwe partij aanstuurt staat nog niet vast, ze heeft bedenktijd tot na het weekeinde gevraagd. Die heeft ze niet gekregen, Rutte heeft haar vanmiddag daadwerkelijk uit de fractie gezet. Maar de komende dagen kan nog veel raars gebeuren.

Machtsgreep? Lijmpoging?

Misschien duikt zo morgen op op de ledenvergadering van de VVD om de strijd met Rutte aan te gaan. Steun heeft ze zeer beslist, en ook als Rutte een stemming rond zijn leiderschap krap zou overleven zou zijn gezag een nieuwe deuk oplopen. Een lid van de VVD-fractie noemt zoiets in de NRC een "horror-scenario". Vermakelijk zou zo'n vertoning beslist zijn. De Volkskrant schrijft overigens over een komst van Verdonk aan die bijeenkomst: "de kans dat ze er aanwezig zal zijn, is klein." Maar groep die zich Liberaal Netwerk noemt, is al wel steun voor haar aan het verzamelen en wil een motie indienen voor de bijeenkomst.

Maakt een lijmpoging kansen? Het is al wel gesuggereerd- door Ed Vinke, één van Verdonks adviseurs. Namen als Frits Bolkestein en natuurlijk Hans Wiegel de Grote, het Orakel van Diever, zijn als bemiddelaars al opgedoken. Maar Rutte heeft een verzoeningspoging al van de hand gewezen. Hij kan nauwelijks anders: elke toenaderig zou afbreuk doen aan zijn poging van gisteren om vastberadenheid uit te stralen, en het effect van zijn-hiertoe-en-niet-verder onderuit te halken. Ingaan om lijmpogingen, nogwel op initiatief vanuit het kamp van Verdonk, zou een knieval van Rutte betekenen, de positie van Verdonk versterken en het einde van Rutte's leiderschap -toch al eerder een kwestie van dagen dan van weken - verder bespoedigen.

Nieuwe partij in de maak?

Als een machtsgreep binnen de VVD er niet inzit, en een lijmpoging zo ongeveer uitgesloten is, dan rest voor Verdonk de keus: verdampen of voor zichzelf beginnen. Het eerste kunnen we vergeten. De aanwijzingen dat ze zich aan het voorbereiden is op vorming op een zelfstandige politieke kracht met haarzelf aan het hoofd zijn niet moeilijk te vinden.

Zo lezen we in een Volkskrant-reconstructie van de breuk dat Verdonk zich nadat Rutte haar de fractie had uitgezet zich naar haar adviseurs, haar voormalige campagneteam uit het lijsttrekkersgevecht van vorig jaar. "Woordvoerder Ed Sinke, spindoctor Kay van der Linde en adviseur Bartho Boer slaan elkaar op de schouders. De stemming is opperbest." Opperbest?! Nadat hun grote held uit de fractie is gedonderd is de stemming opperbest? Dat doet vermoeden dat Verdonk en/of haar adviseurs een breuk met de VVD gewoon hebben ingecalculeerd, en er wellicht zelfs op aanstuurden. Overigens had Verdonk beloofd het contact met dit campagneteam te verbreken, volgens eerdere afspraken met Rutte. Die verbroken communicatie is wel heel snel hersteld, als die ooit werkelijkheid is geweest.

Het nadenken over een partij rond Verdonk is ook niet pas gisteren op gang gekomen. Het AD meldt: "Columnist Joshua Livestro, onlangs weggestuurd bij het tv-programma Buitenhof, had volgens ingewijden vorige week een ontmoeting met verdonk en daar zou de politica al over de oprichting van een eigen partij hebben gesproken."

Als dit waar dan speelt ze feitelijk al tijden een dubbelspel, met als hoofddoel: een hoofdrol voor zichzelf. Als het kan door de VVD over te nemen - best. maar zo niet, dan lag er al langer het plan om voor zichzelf te beginnen. Ik denk dat we ervan uit mogen gaan dat dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren - met alle onfrisse gevolgen waarvan ik in mijn vorige stuk sprak. Dat is verontrustend.

Blijft daarmee een gereinigde, gezuiverde, tot het ware liberalisme - wat dat ook mogen wezen - teruggekeerde VVD achter, kleiner maar wijzer? Kleiner - ongetwijfeld. Een peiling geeft aan dat een partij-Verdonk 27 zetels zou behalen bij verkiezingen vandaag de dag. De VVD heeft er nu slechts 22. De VVD zou door Verdonk doodleuk leeggehaald worden.

Maar wijzer, liberaler? Niets wijst daarop. De toon waarop Rutte keer op keer Verdonk de wacht aanzegde had niets liberaals. Het was de ton van de strenge bovenmeester die orde wil in een rumoerige klas maar slechts een stokje heeft, geen argumenten, en al helemaal geen liberale argumenten. De kans is bovendien groot dat de VVD na het vertrek van verdonk tegen haar op gaat bieden in het afdraaien van harde rechtse riedels om kiezers terug te winnen. Ook dat is verontrustend.

Rutte corrupt?

Hoe on-liberaal Rutte zelf opereert blijkt uit een veelzeggend 'detail' dat bij alle speculaties over de volgende stap van Verdonk een beetje ondergesneeuwd dreig te raken. Het gaat om een poging van de VVD-chef om de kritische uitspraken van Verdonk uit de Telegraaf van gisteren te houden. Dat is op zichzelf al kwalijk. Hoort bij de vrijheidsliefde waar liberalen zo hoog van opgeven niet ook de vrije nieuwsgaring, en de vrijheid om dat nieuws naar buiten te brengen?

Maar ronduit ranzig wordt de manier waaròp Rutte het - als het bericht juist is - aanpakte. Een woordvoerder van hem belde de Telegraaf op. "Als de krant van publicatie zou afzien, kreeg deze exclusief inzage in de speech die Rutte zaterdag op het partijcongres van de VVD wil houden", zo beschrijft De Volkskrant het voorval.

Voor wat hoort wat, nietwaar? Maar stel dat Rutte's woordvoerder nu eens geen exclusief inzagerecht had gebonden maar een flinke om geld? Zou dat in de kern iets hebben uitgemaakt? Is wat Rutte's woordvoerder probeerde (en zo'n man zal toch niet op eigen houtje opereren?) niet doodgewoon een poging tot omkoping? En noemen we een politicus die zich - nogmaals, als het bericht gegrond is - met zoiets inlaat, niet gewoon corrupt?

Wedstrijd op de rechterflank

Laat ik eens een voorspelling ertegenaan gooien. Mark Rutte is binnen een week geen VVD-leider meer. Of, als hij dat nog wel is, dan is een zo groot deel van de fractie eruitgestapt dat het leiderschap ervan niet veel meer voorstelt. Zoals het nu gaat, koerst de VVD aan op een regelrechte splitsing, tussen degenen die Verdonk steunen, en degenen die achter Rutte blijven staan, ook nu hij met Verdonk gebroken heeft.

De VVD-crisis blijkt uit reacties van prominente VVD-ers. Hans Wiegel, de opper-VVD-er bij uitstek, is "ontdaan" over de stap van Rutte. Frans Weisglas, bekend als ex-Kamervoorzitter maar ook als prominent VVD-er noemt Verdonks vertreek "desastreus" voor de partij, en vindt: "de fractie had er nog een nachtje over moeten slapen". Binnen de fractie steunden drie mensen Verdonk: Hans van Baalen, Fred Teeven en Charly Aptroot. Van Baalen blijft de VVD-fractie trouw na de breuk, maar de andere twee denken na over hun positie.

Intussen noemt Jules Maaten, VVD-fractieleider in het Europese parlement, de beslissing van Rutte een "moedig besluit", zegt partijvoorzitter Jan van Zaanen dat de beslissing "onvermijdelijk was" en meldt ex-minister Zalm dat het "jammer maar onvermijdelijk" was dat het zover kwam. Verontrustend genoeg voor Rutte voegt hij er wel aan toe dat volgens hem Verdonk het morele recht heeft haar zetel te behouden, vanwege de vele voorkeursstemmen. Een oproep aan Apstroot en Teeven om in de fractie te blijven, geeft aan hoe ernstig ook Zalm de situatie inschat.

Waar de top van de VVD zo'n beetje overlangs gescheurd is - met een vorige generatie de de breuk vooral betreurt, en de huidige partijtop die Rutte steunt - daar keert een meerderheid van de VVD-aanhangers zich tegen Rutte. Volgens een peiling van Maurice de Hond vindt 52 procent van hen dat Rutte de zaak verkeerd heeft aangepakt. "De helft van de VVD-stemmers hoopt dat andere VVD-kamerleden Verdonk volgen om deel uit te maken van een eventuele groep-Verdonk" , aldus de website nieuws.nl. Een onderzoek van Een Vandaag gaf aan dat 49 procent van de huidige VVD-kiezers zelfs naar Verdonk zou overlopen, evenals meer dan de helft van de kiezers van Wilders. Dat suggereert grote kansen voor Verdonk als aanvoerster van een nieuwe partij. En het maakt de positie van Mark Rutte zo ongeveer onhoudbaar.

Hoe zal het verder gaan? Ik vermoed dat er deze avond en nacht talrijke telefoontjes gepleegd worden en e-mails heen en weer vliegen tussen kopstukken van de partij. Niet alle prominenten die zich tegen het besluit van Rutte keerden zijn daarmee ook trouwe bondgenoten van Verdonk. Lieden als Wiegel zien vooral de verdeeldheid met lede ogen aan, en zouden wel eens aan een lijmpoging kunnen werken. Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat Rutte daarin meegaat; zijn leiderschap gaat dit niet overleven. Dat zou betekenen: een vrij grote VVD, met Verdonk er alsnog in, en Rutte op de achterbankjes, of zelfs dat niet. De VVD zou daarmee een nog harder rechts profiel krijgen dan nu.

Een andere variant is dat zo'n lijmpoging niet plaatsvindt, of mislukt. In dat geval staat Verdonk ijzersterk in de startblokken aan het hoofd van haar eigen partij. Of er daadwerkelijk andere fractieleden met haar meegaan, is vers twee. Dat mensen als Wiegel en Weisglas haar zullen volgen lijkt mij zo goed als uitgesloten, hoezeer zij de breuk met Verdonk ook betreuren. Maar dan nog zal de VVD een groot tochtgat aan de rechterflank voelen. En ook in dat geval is de positie van Rutte bepaald in gevaar. Gezien het feit dat een meerderheid van de achterban zich van hem afkeert, zal de verleiding voor een VVD-zonder-Verdonk om naar een nieuwe leider met een rechtser profiel uit te kijken, wel eens vrij groot kunnen zijn.

Dan is er nog de factor-Wilders. De PVV-baas heeft Verdonk al om een gesprek gevraagd, en aangegeven dat hij het jammer vindt dat Verdonk niet met hem samen wil. Zij reactie is zowel merkwaardig als begrijpelijk. Merkwaardig, omdat het moeilijk valt in te zien hoe een hard rechtse politieke formatie met twee zo toch redelijk van zichzelf vervulde zwaargewichten werkbaar kan worden. Wilders voelt zich sterk, met zijn negen zetels in de kamer en zijn 19 zetels in sommige peilingen. Maar ook Verdonk opereert vanuit een positie van kracht, met voorkeursstemmen die ook negen zetels vertegenwoordigen, en met de bovengenoemde steun in opiniepeilingen.

Dat wordt geen team; dat worden keiharde rivalen. Het is niet aannemelijk dat Wilders dat niet ziet, en het is waarschijnlijk niet het soort situatie waar hij op zit te wachten. Bovendien zijn er toch, naast overeenkomsten, ook forse verschillen. Wilders gaat in zijn islamofobie veel verder dan verdonk. En waar Verdonk zich aan de uiterste rechterzijde binnen het gevestigde politieke spectrum opstelt, is Wilders inmiddels rechts buiten dat spectrum actief.

Tegelijk is er een keerzijde, eentje die Wilders beweegt toch samenwerking te zoeken. Wilders zal ook snappen dat Verdonk ook met een eigen beweging een hele geduchte rivaal van hem is. Dat de helft van zijn aanhang, aangeeft eventueel naar een groep-Verdonk te zillen overstappen, laat het gevaar zien dat verdonk ook voor hem oplevert. Tegen die achtergrond is een poging tot samenwerking van zijn kant een rationele stap. Maar Verdonk wil niet, zo geeft ze tot nu toe aan. Dan nog heeft Wilders profijt van zijn poging: hij heeft tenminste naar eenheid op rechts gestreefd, aan hèm heeft het niet gelegen...

Daarmee komt een situatie in beeld van twee keihard rechtse politieke formaties, die allebei de afkeer van vluchtelingen, migranten, Moslims vooral ook, opstoken en een wedstrijd in kwaadaardige rechtsheid aangaan. De VVD, of wat daar van over blijft, belandt dan in een situatie waarin ze òf mee kan doen aan dat reactionaire circus, òf steeds meer een D66-achtige koers kan gaan varen - met fusie met de restanten daarvan als mogelijke uitkomst.

Wat moet links met dit alles? ja, het is best een vrolijkmakende zaak dat de VVD-top haar partij ten gronde richt in het conflict met en rond Verdonk. Dat één van de politieke peilers van de kapitalistenklasse implodeert - welk links persoon zou dat op zichzelf betreuren?

Maar de breuk met Verdonk is geen product van progressieve sentimenten bij Rutte of zo, maar enkel van het idee dat je geen twee kapiteins op één schip kunt hebben. Het is de druk die de VVD de laatste tijd voortdurend voelt in haar rechterflank, vanuit Wilders en zijn PVV, die ertoe leidt dat rechtse VVD-ers als verdonk keer op keer van zich lieten horen.

De VVD-crisis is een product van oprukkend keihard rechts, en dat is bepaald niet vrolijkmakend. Het beeld van de wedloop tussen twee, drie rechtse tot zeer rechtse partijen, gewikkeld in een wedloop wie het hardst op moslims, vluchtelingen migranten sowieso, afgeeft is dat evenmin. Het politieke klimaat dreigt verder met racisme vergiftigd worden.

Ja, je kunt stellen dat links profiteert van verdeeldheid ter rechterzijde. Soms is dat zo. Maar de boven geschetste dynamiek is geen teken van zwakte van rechts, en al helemaal niet van linkse kracht.

Was links sterk en zelfbewust, keihard in de weer tegen islamofoob en ander racisme, dan zou rechts veel meer aarzelen om de onderlinge verdeeldheid zo openlijk uit te leven. Verdeeldheid ter rechterzijde onder druk van links verzet, zou hoogstwaarschijnlijk ook langs andere breuklijnen verlopen dan die tussen Rutte, Wilders en Verdonk.

Een verenigd strijdbaar links zou bovendien de aantrekkingskracht van racisme-uit-stemmentrekkerij ondermijnen. Zo'n op dit punt verenigd en strijdbaar links ontreekt momenteel. Aan zo'n links moeten we werken, dag in dag uit.

Lijst Pim Verdonk?

De Tweede-Kamer-fractie van de VVD heeft zojuist Rita Verdonk uit de fractie gezet. Fractieleider Rutte had genoeg van de kritiek die Verdonk keer op keer naar buiten bracht. De maat was voor hem vol toen ze tijdens een diner allerlei kritiek op de partij en op Rutte uitoefende. Dat meldt De Volkskrant zojuist.

Verdonk noemde de partij ondemocratisch: "naar de kiezer wordt niet geluisterd." De partij was "nog onvoldoende zichtbaar. Mark Rutte moet daar iets aan doen, dat is niet mijn taak." Dat lezen we in het AD. En De Telegraaf meldt dat volgens Verdonk de VVD de 'bal' op het gebied van het ''vreemdelingenvraagstuk' is kwijtgeraakt aan Wilders. Samengevat: de VVD is volgens haar niet racistisch genoeg, en maakt zich niet genoeg tot spreekbuis van ontevreden boze mensen buiten 'de politiek'. Wat Verdonk nu met haar on-liberale en racistische gestook gaat doen nu ze de fractie van haar partij uit is gewerkt, staat nog niet vast. Ze neemt 24 uur bedenktijd voor wat ze een "een hele zware beslissing" noemt: alleen verder als Kamerlid, of uit het parlement stappen.

Enkele observaties over dit alles. In de eerste plaats over de gang van zaken. Ja, Rutte had eerder gewaarschuwd dat iedereen, met name ook Verdonk, zich naar de koers van de Grote Leider Rutte moest voegen, want anders zwaaide er wat. Ik heb over deze autoritaire en anti-liberale toonzetting van de VVD-top eerder geschreven. Het dumpen van Verdonk valt in diezelfde lijn. Dat Verdonk, zoals ze vandaag zegt, "verbijsterd" is over de botte gang van zaken, klinkt weinig geloofwaardig. Je zou je zelfs kunnen afvragen of ze deze confrontatie niet gewoon zelf heeft gezocht

Dat Rutte zo heel anders over het 'vreemdelingenvraagstuk' denkt dan Verdonk, lijkt mij trouwens steeds minder het geval. Nog vorige week trok de VVD in de het kamerdebat rond de Islam en de 'Nederlandse cultuur' bijna één lijn met Wilders tegen minister Vogelaar. De VVD heeft zelfs overwogen om, zij aan zij met Wilders, het vertrouwen in de minister op te zeggen. Dat vertelde VVD-kaperlid Aptroot in een TROS-radioprogramma, zo bericht de NRC.

Niet de inhoud van Verdonks kritiek op de VVD-koerst schoot Rutte in het verkeerde keelgat, maar het pure feit dat ze kritiek naar buiten bracht. Het verjagen van Verdonk door Rutte is product van een ordinaire machtsstrijd, niet van een principieel meningsverschil en zeker niet van een afwijzing door Rutte van Verdonks botte beleid tegen vluchtelingen en mensen zonder verblijfsvergunning.

Ik ben overigens heel benieuwd of we nu ook krantenkoppen krijgen over de "centraal geleide" VVD waarbinnen de democratie ernstig te kortschiet en waar een almachtige partijleiding de dienst uit maakt. Of reserveren jullie, beste redacteuren van NRC en Volkskrant, dit soort typeringen enkel voor partijen waar jullie sowieso al de pest aan hebben, voor de SP vooral?

Vergelijking tussen Rutte's aanpak van Verdonk, en het optreden van SP-leiding tegen Yildirim, het Eerste Kamerlid die zijn met voorkeursstemmen van een paar Statenleden verworven zetel niet wilde opgeven toen partijbestuur en partijraad dat vroegen, valt in het voordeel uit van de SP. Die partij beriep zich op afspraken, procedures, statuten en liet eerst een beroepscommissie naar de zaak kijken, voordat Yildirin uit de partij gezet werd. Verdonk wordt gewoon, zonder mogelijkheid tot bezwaar of beroep of bemiddeling, de fractie uit geknikkerd. Het zal je partij maar zijn.

Voor Verdonk past overigens - het zal vaste lezers van dit weblog niet verbazen - geen greintje sympathie. De cocktail van brute regeldwang die over lijken ging van vluchtelingen, gecombineerd met een racistisch neerbuigende houding jegens Moslims, kunnen we ons maar al te goed herinneren. Als de heisa van vandaag tot Verdonks spoorloze verdwijning uit Haagse politiek en maatschappelijk debat leidt, is dat een antiracistisch geluk bij een antiliberaal ongeluk.

Maar gerust ben ik daar niet op. Verdonk is er de persoon niet naar om spoorloos achter de politieke horizon te verdwijnen. Ze weet dat de voorkeursstemmen die op haar waren uitgebracht, negen zetels waard waren. Ze weet ook hoe Wilders, die andere uit de VVD gevallen rechtse demagoog, scoort met een nog hardere variant van het giftige brouwsel ervan. Ziet ze kansen voor zichzelf, met een Lijst Pim Verdonk? Gaat ze zich bij Wilders zelf voegen? Dat laatste lijkt me lastig, de neiging van Wilders om de leiding zo sterk in eigen hand te houden dat zijn PVV geeneens leden kent, zou wel eens kunnen botsen met de ook niet geringe leiders-ambities van Verdonk zelf.

Wat er ook precies gebeurt, de uitwerking speelt de krachten rechts van de VVD - Wilders, en eventueel Verdonk zelf - in de kaart. Rechtse kiezers met hun opgeklopte angst voor het spookbeeld van 'islamisering', die vanwege Verdonk nog VVD stemden, zullen eerder uitwijken naar Wilders of Verdonk. De druk vanuit die hoek op de VVD zelf om, ook zonder IJzeren Rita, de hard rechtse kaart te blijven spelen, zal zeer voelbaar blijven. Links kan zich maar beter voorbereiden om een harde gure reactionaire wind.

VS tegen Iran: grote oorlog dreigt (deel 2)

De Verenigde Staten gaan oorlog voeren tegen Iran, als niemand dat tegenhoudt. Dat ligt besloten in de strategie die sinds 2001 wordt doorgezet. Het valt af te leiden uit de impasse waarin de VS in Irak en Afghanistan is beland, en die een vlucht vooruit tot verleidelijke gok maakt voor machthebbers. Op beide dingen ging ik in een eerder artikel in.

Tekenen voor de naderende oorlog zijn er, en elke week komen er nieuwe voorboden bij. Nu ligt er een aankondiging dat de VS een speciale basis gaat aanleggen in Irak, dicht bij de Iraanse grens. Die zou bedoeld zijn om wapentransporten vanuit Iran naar Iraakse groepen tegen te gaan.

Maar daarvoor lijken de 200 soldaten die er gestationeerd gaan worden toch wel weinig, zoals Chris Floyd aangeeft op zijn sombere maar erg goede weblog Empire Burlesque. Hij oppert dat de basis eerder een soort bewust geschapen kwetsbare plek wordt, lokaas voor gewapende groepen die terug zullen slaan bijvoorbeeld na Amerikaanse luchtaanvallen op Iran. Daar kan de VS dan weer met verdere escalatie op reageren. Maar sowieso is zo'n basis - alleen al de aankondiging van de aanleg ervan - een manier om de oorlogsdruk op te voeren.

Die oorlogsdruk wordt duidelijk uit allerlei andere berichten. Zo is er het pan voor drie dagen luchtaanvallen op 1200 locaties. Vice-president Cheney dreigde in augustus met luchtaanvallen op bases in Irak waar een eenheid van de Iraanse Revolutionaire Garde zou zitten. Al in januari dreigden Cheney, minister Rice en veiligheidsadvisuer Hadley dat de VS tegen Iran op zou treden tegen Iraanse activiteiten in Irak; luchtaanvallen werden toen al niet uitgesloten. In die tijd pakten Amerikaanse militairen vijf Iraanse functionarissen op; die zitten nog steeds vast. En in die tijd duidde Bush de verhoogde Amerikaanse militaire activiteit voor de Iraanse kust al aan als een antwoord op het "zeer negatieve" gedrag van Iran. En in januari vertrok er al een tweede vliegdekschip met 80 vliegtuigen richting Perzische Golf.

In het voorjaar verschenen er berichten dat de VS geheime steun verleende aan gewapende groepen die aanslagen pleegden binnen Iran. Eén daarvan, Jundullah, opereerde volgens een artikel van ABC News in Baluchistan, dicht bij Pakistan, en heeft Iraanse militairen gedood en ook ontvoerd. In mei meldde dezelfde website dat Bush toestemming voor geheime acties op Iraans grondgebied had gegeven. Een sluipende oorlog is daarmee feitelijk al gaande. En volgens berichtgeving heeft slechts fel verzet van de admiraal die het commando over de Amerikaanse troepen in die regio zelf een besluit tot grootschalige aanval op Iran eerder in dit jaar geblokkeerd. Daarmee kregen enkele maanden lang diplomatieke stappen wat meer ruimte. Maar inmiddels heeft de harde aanvalskoers weer de overhand gekregen.

Kort voor het drie-dagen/ 1200 plekken- aanvalsplan bekend werd, kwam ook een rapport naar buiten van Dan Plesch, Brits wapendeskundige, samen met Martin Butcher, onder meer voormalig adviseur van de Buitenlandcommissie van het Europese Parlement. Ook daarin is sprake van een grootschalige aanval in voorbereiding, een aanval die verder gaat dan alleen de kernfaciliteiten en allerlei militaire, maar ook economische doelwitten moet treffen. Uit het feit dat de VS deze plannen niet van de daken schreeuwt, leiden de schrijvers af dat het hier niet gaat om publicitaire druk op Iran, maar wel degelijk om daadwerkelijke oorlogsplanning.

Wel past daar een kanttekening bij. Het bestaan van oorlogsplannen en oorlogsvoorbereiding is op zich geen bewijs voor daadwerkelijk besluit tot oorlog. Zowel de Sovjetunie als de VS hadden tijdens de Koude Oorlog grootschalige plannen om respectievelijk West- en Oost-Europa aan te vallen. dat bewees dat beiden zich op oorlog voorbereidden, maar niet dat ze daadwerkelijk tot aanval hadden besloten. En soms maakt het lekken van oorlogsplannen deel uit van een interne machtsstrijd die een aanvalsoorlog juist moeten dwarsbomen. Zo oppert Paul Woodward op de website War in Context dat het Pentagon het drie-dagen/ 1200 locaties-aanvalsplan juist heeft opgesteld om aan Cheney te laten zien dat zoiets de kracht van het Amerikaanse leger te boven zou gaan.

Niet de aanvalsplannen op zichzelf, maar de hele oorlogsretoriek eromheen doet vermoeden dat de VS wel degelijk op een agressieoorlog tegen Iran aanstuurt. Die propaganda zou wel eens drastisch verder opgevoerd kunnen worden. Barnet Rubin haalt op het weblog Informed Comment Global Affairs een correspondent in de New York Times aan die op basis van bronnen in het Witte Huis spreekt van een komend propaganda-offensief om de komende oorlog aan een zo groot mogelijk deel van de bevolking te slijten.

Intussen groeit de spanning - precies het soort spanning waarin een incident snel tot oorlog kan escaleren. Het oppakken van Iraanse delegatieleden in irak kan zo'n incident zijn. Zo arresteerden Amerikaanse soldaten een aantal leden van een Iraanse delegatie van het ministerie van Energiezaken. Kort erna lieten de soldaten de Iraniërs weer vrij en maakten excuses. Maar de soldaten wisten dat de Iraniërs in Irak waren op uitnodiging van de Iraakse regering - die regering waarvan de VS doet alsof ze er zo graag mee samenwerken. Zoals Robert Naimann op Znet zegt: "Hier hangt een sterke lucht van provocatie en treiteren omheen."

Als ik de berichtgeving overzie, dan blijf ik erbij dat het veilig is om uit te gaan van een grootschalige Amerikaanse aanval op Iran tussen nu en het einde van het presidentschap van Bush in januari 2009. Een vaststaand feit is het echter niet. En we moeten alles op alles zetten om te voorkomen dat het ook geen vaststaand feit wordt. De gevolgen van een aanval op Iran zouden zich hoogstwaarschijnlijk helemaal niet beperken tot de toch al grote aantallen doden, gewonden en schade die een driedaagse reeks luchtaanvallen op Iran zal opleveren.

Wat zal de VS bijvoorbeeld doen als Iran na drie dagen luchtaanvallen niet instort maar zich schrap zet voor een langere oorlog? Iran 's bondgenoten zullen reageren - bijvoorbeeld met op aanvallen door pro-Iraanse milities op Amerikaanse soldaten in Iran, maar ook Hezbollah-aanvallen op Israël dat zich een groot fan van een aanval op Iran betoont. Daar zullen Israël en vooral de VS dan weer op reageren. Iran aanvallen betekent een grote regionale oorlog helpen ontketenen. Dat dienen we met alle mogelijke middelen te helpen voorkomen nu het wellicht nog kan.

Bin Laden, kellner in New York City

Bin Laden is kort na de aanslagen van 11 september 2001 naar New York City gegaan, heeft zijn baard afgeschoren en werkt sindsdien als kellner in een pizzeria op Manhattan. Dat is mijn theorie. Voor deze theorie heb ik geen enkel bewijs. geen foto, geen ooggetuige en nee, ook geen boodschap van Bin Laden Video Productions, Tora Bora, Inc. Hollywood/Langley, Virginia. Het is gewoon een idee dat ik al vrij snel na de aanslagen kreeg.

Is daarmee mijn theorie onderuitgehaald? Geenszins. De theorie onderscheidt zich in haar totale gebrek aan onderbouwing immers op geen enkel wezenlijk ander punt van de twee andere theoriën die in omloop zijn: de officiële versie van Bush en zijn fans, en de underground versie van degenen die zeggen zeker te weten dat Bin Laden dood is, en alle opnamen van hem posthume vervalsingen gemaakt door de Amerikaanse en/of Israëlische geheime dienst. Als die beide versies serieus genomen worden door verstandige mensen, waarom mijn kellner-theorie dan niet?

Geloof jij het, geloof ik het

Laten we de officiële versie eens bekijken. Vanuit een ontoegankelijk berggebied organiseert een klein groepje fanatici een immense aanslag op 11 september. Daarna weet de aanstichter jaar na jaar aan de lange arm van CIA en FBI te ontsnappen.

De man, Bin Laden, is naar verluidt nogal ziek en heeft nierproblemen. Zie je het voor je, een dialyse-apparaat dat met muilezels over de Khyber-pas het ontoegankelijke berggebied wordt doorgezeuld, en aan de praat wordt gehouden met een noodaggregaat? Of moeten we geloven dat in de fameuze grotten van Tora Bora een enorme en van de modernste snufjes voorziene basis bevindt, zo gekopieerd uit een James Bond-film? En dat geen geheime dienst van de VS erin geslaagd is die basis zelfs maar op te sporen?

En dan de video-boodschappen die Bin Laden de wereld in slingert. Keer op keer bevestigen 'experts' dat het inderdaad 'authentieke opnamen' zijn, dat het 'em echt is, en dat de boodschap nog niet lang geleden gemaakt is. Nu ook weer. Keer op keer kost het sceptici weinig moeite om hier toch serieuze twijfel over te zaaien.

Niet alleen zijn het steevast regeringsexperts die de authenticiteit van de videobeelden onderstrepen. Maar waarom zouden kritische mensen ook maar één bewering van dit soort experts bij voorbaart geloven? Is onze ervaring met de regeringsexperts van Bush over, ik noem maar iets, massavernietigingswapens in Irak, dan zo onverdeeld gunstig dat deze beroepsgroep ons vertrouwen ook maar een nanoseconde waard is?

Maar er is meer. De meest recente boodschap bevat allerlei verwijzingen naar recente politieke gebeurtenissen. Curieus is wel dat, volgens een artikel op Booman Tribune, alle verwijzingen naar recente gebeurtenissen op de video gedaan worden in episodes waarin het beeld niet beweegt. Waar we Bin Laden daadwerkelijk zien spreken bevat te video geen verwijzingen naar recente aangelegenheden. Dat biedt op zijn minst ruimte voor speculaties dat er met de tape is geknoeid.

De baard en de neus

Andere scherpzinnige waarnemers hebben opgemerkt dat de baard van Bin Laden op de recente beelden zwart is, en dat het een volle baard is. Eerdere beelden gaven een grijze, en nog al dunnige baard te zien. Natuurlijk kan hij zijn baard gewoon beter hebben onderhouden (in dat superdeluxe ondergrondse bolwerk in Tora Bora zijn ongetwijfeld haute coiffure kappers aanwezig, de fortuinen van de familie staan dat ongetwijfeld toe).

Maar is het een logische gedachte dat Bin Laden opeens zijn uitstraling zo stroomlijnt, zichzelf opeens als het een upgrade geeft door zich in het net te steken? Komt dat overeen met het door hem beoogde imago van rebel in de bergen die er steeds maar in slaagt aan zijn oppermachtieg vijanden te ontsnappen om ze vervolgens met video-boodschappen een symbolische middelvinger te laten zien?

En dan is er nog de neus van de man. De top daarvan is, volgens Damian Lataan die de beelden blijkbaar van dichtbij heeft bekeken, en aan wie ik ook bovenstaande informatie over de baard op de video ontleen, veel dunner dan op eerdere beelden. Hij zegt erover dat dit slechts met chirurgie veranderd zou kunnen zijn. Maken van de immense terroristische infrastructuur in het Afghaans-Pakistaanse berggebied nu ook al teams van plastische chirurgen deel uit?

De inhoud van de recente boodschap van Bin Laden is ook erg merkwaardig. Allerlei aanklachten tegen de maatschappij van de VS die zo uit een handboek van andersglobalisten kunnen zijn weggelopen. En daarnaast een oproep aan Amerikanen om zich tot de Islam te bekeren. Dit is helemaal niet consistent met eerdere uitlatingen die aan Bin Laden zijn toegeschreven. Die gingen consequent in de richting van: 'staak je bemoeienis met de Islamitische wereld, stop de steun aan Israël, stop de bezettingen van Afghanistan en Irak, haal Westerse troepen terug uit Saoedi-Arabië - dan laten we jullie met rust. De Westerse interne politiek interesseert ons niet, we vallen Zweden toch ook niet aan?' Waarom nu opeens wel die interesse voor het reilen en zeilen van de Amerikaanse maatschappij? En - wie heeft er vooral baat bij de combinatie van lkinksige andersglobaliseringsgeluiden metoproepen tot Jihad en bekering? Is dat Al Qaeda? Is is dat niet vooral Bush en Cheney en bondgenoten, die daarmee des te makkelijker hun tegenstanders op één hoop kunnen gooien met echte en vermeende terroristen?

Al deze dingen zijn wat mij betreft reden om aan de officiële Bin Laden-mythologie te twijfelen. Maar betekent het dus dat we moeten geloven dat Bin Laden ergens eind 2001 is overleden, zoals zowel Damian Lataan als Kurt Nimmo beweren? De eerste verwijst naar een stuk op What Really Happened - een website die op mij de indruk wekt nogal door samenzweringstjheorietici gemaakt te zijn. Maar het betreffende artikel komt wel met een reeks bronnen die de 'waarschijnlijke' dood van Bin Laden noemen. Onder hen: de Pakistaanse president Mubarak, Israëlische inlichtingenbronnen, de Afghaanse president Karzai, en een hoge FBI-functionaris. Maar bewijs geven ze geen van allen.

Doet het ertoe?

Daarmee zijn we terug bij ons begin. De officiële versie van Bin Laden is ongeloofwaardig: de man en zijn club Al Qaeda dienen vooral om mensen bang te houden voor nieuwe aanslagen, en om een eindeloze voortzetting van de frauduleuze 'Oorlog tegen terrorisme' te rechtvaardigen. Maar dat wil niet zeggen dat we dus kunnen concluderen dat de huidige Bin Laden gewoon een verzinsel is van geheime diensten, en dat de videoboodschappen simpelweg vervalsingen zijn, made in Hollywood of waar dan ook. Hoeveel raars er aan die videoboodschappen ook valt waar te nemen, vermoedens over overlijden en tegenstrijdigheden in nogal schimmig beeldmateriaal zijn bepaald geen hard bewijs.

In de kern doet het er ook niet veel toe. Of Bin Laden nu bestaat of niet, of de videoboodschappen nu authentiek zijn of vervalsingen, de politieke functie van het Bin Laden- spektakel verandert daarmee niet. In beide gevallen is hij de boeman waarmee het Witte Huis zijn oorlogspolitiek blijft rechtvaardigen. Hij zou, wat dit alles betreft, dus inderdaad ook kellner geworden kunnen zijn in New York. Ik hoop dan nog eens een pizza van hem op mijn bord te krijgen, als ik ooit weer in New York kom. Dat zal wel na de revolutie worden, want als communist, terroristenvriend en ook nog eens erkend en gediplomeerd homoseksueel kom ik de VS voor die tijd hoogstwaarschijnlijk niet in, als ik het geld er al voor had. Maar dit terzijde.

Of boeman Bin Laden bestaat of verzonnen is, of hij nog leeft of allang is overleden, dat is niet zeer relevant. Aan de taak om aan de oorlogen te bestrijden waar hij, of zijn verzonnen stand-in, het voorwendsel voor gaf maar die in werkelijkheid produkt zijn van ambities en winsthonger van Amerika's machthebbers, veranderen alle speculaties en vermoedens hierover immers geen ene mallemoer.

Bij de dood van Pavarotti

Er is een rockster van ons heengegaan, en zijn naam is Luciano Pavarotti. Die conclusie dringt zich op na alle aandacht die de dood en begrafenis van de zanger in kranten en op televisie heeft gekregen.

Ja, muzikaal gesproken was Paravotti operazanger, geen rockartiest dus. Met opera heb ik trouwens weinig, het is me te gezwollen wat zangstijl en uitstraling betreft, een ietsje teveel 'over the top'. En juist bij Pavarotti had wat mij betreft precies dat aspect wel heel erg de overhand. Dat gold muzikaal, maar het gold met name ook voor de ster-uitstraling, de sociale rol van de artiest, en de context waarin hij die rol vervulde. En juist daarin zie ik redenen om hem een rockster te noemen.

De ingrediënten van rock-stardom liggen voor het oprapen. De mega-optredens in grote stadions, via moderne media soms wereldwijd te volgen. De welhaast hysterische fans die meteen samenkwamen na het overlijden van de man. De huwelijkse narigheid van scheiding, het schandaaltje wegens belastingontduiking, de sex, drugs en rock 'n'; roll die bij Pavarotti omgevormd was tot sex, wijn, spaghetti en sterallures. Het onvermijdelijke rancuneuze boek van iemand die vele jaren met hem heeft samengewerkt, grof geld daarmee heeft binnengesleept en vervolgens de ster genadeloos onderuithaalt, wellicht terecht maar naar mijn idee niet zonder hypocrisie. En waar de rockwereld supergroepen kende zoals Crosby, Stills, Nash & Young, daar had Pavarotti zijn eigen wereldtrio: de Drie Tenoren, naast Pavarotti ook Jose Carreras en Placido Domingo.

De NRC schreef terecht: "Pavarotti ontwikkelde vooral via de televisie en met stadionoptredens een megastatus, die vaak nog groter leek dan die van de popsterren met wie hij ook optrad." Dat onder die popsterren zich uitgerekend iemand als Bono bevond, bij wie de muzikale bevlogenheid al jarenlang volstekt overvleugeld lijkt door het imago van Wereldredder via mega-evenementen als het klimaatgebeuren van 7-7-07, versterkt de parallel alleen nog maar.

Natuurlijk zijn er verschillen. Een rockster vraagt 100 euro of zo voor een optreden, als hij of zij echt een grote naam heeft. Pavarotti haalde in New York in 2002 en slordige 2000 euro per kaartje binnen - om het vervolgens twee avonden achtereen af te laten weten, naar verluidt wegens griep. En ik moet ook de eerste rockster nog meemaken van wie de uitvaart wordt bijgewoond door de premier van het land en de ex-baas van de Verenigde Naties. Op Pavarotti's begrafenis waren beiden aanwezig: Prodi en Kofi Annan.

Ook schilderde de Italiaanse luchtmacht in de lucht met uitlaatgassen de kleuren van de Italiaanse vlag. Iets vergelijkbaars kan ik me bij de dood van Elvis Presley niet herinneren, om van het afscheid van Kurt Cobain maar te zwijgen. "'Het is een speciale actie die normaal gesproken alleen voor staatsbegrafenissen is gereserveerd", aldus de verantwoordelijke luchtmachtcommandant." Prijzen van toegangskaartjes en vooral hetgasvormige vlagvertoon in de lucht geven aan waartoe Pavarotti was afgegleden: held van de rijken, statussymbool voor de machtigen en icoon van het Italiaans nationalisme.

Maar er is een andere parallel tussen de operawereld van Pavarotti en de rockwereld van Bono. Beiden zijn vandaag de dag een vrijwel kritiekloos onderdeel van de amusementsindustrie van hetmoderne kapitalisme. Maar beiden hebben ook rebelse wortels die bij herhaling de kop weer op kunnen steken. Bij de rock'n'roll is dat duidelijk. Woorden als generatiekloof, protestsongs, Woodstock, punk, geven al wel iets aan.

Maar voor opera geldt iets soortgelijks. Giuseppe Verdi, befaamd operacomponist uit de negentiende eeuw, wordt wel gezien als een held voor de voorvechters van de Italiaanse eenwording. Het waarheidsgehalte van dit beeld is overigens volgens het Engelstalige Wikipedia-artikel over Verdi aan serieuze twijfel onderhevig.

Het Italiaanse nationalisme was, zeker in de eerste helft van die eeuw, een strijd tegen Oostenrijkse overheersing en feodale verhoudingen. Die dynamiek maakte dat nationalisme in die tijd tot iets vooruitstrevends, hetgeen van het huidige nationalisme in Italië niet meer kan worden beweerd. De Italiaanse strijder voor onafhankelijkheid Garibaldi, in een recent leerzaam artikel in de Socialist Worker wellicht ietwat overdreven aangeduid als "de Che Guevara van de negentiende eeuw", was in de ogen van linkse mensen in die tijd een held.

Er zijn meer voorbeelden. Mozart nam het in Cosi Fan Tutte op voor vrouwen die op seksueel gebied eigen keuzes maakten. De opera verwekte schandaal en mocht in 25 jaar niet in Wenen worden opgevoerd. En Richard Wagner, toen hoofd-kapelmeester, later een Duits-nationalistisch reactionair maar revolutionair muzikaal vernieuwer in opera's, heeft ooit nog eens met Michael Bakunin, de latere anarchist, op de barricaden gevochten in Dresden, 1849.

Zodra Carreras of Domingo, de overlevenden van de genoemde Drie Tenoren, aankondigen de protesten tegen de volgende G8 ter plekke te ondersteunen, of deelnemen aan protesten tegen de dreigende aanval op Iran, zal ik overwegen naar hun optreden te gaan. Maar dan moet het kaartje wel goedkoper zijn dan 2000 euro...

Griezelige zaken

Terroristen opgelet! De Amerikaanse luchtmacht houdt op 14 september al haar toestellen aan de grond. Een raar verhaal, gevonden dankzij een tip van goede vriend Jermain, via Digg.com dat doorlinkt naar een bericht op Godlike Productions, een wat curieuze website die echter keurig haar bron vermeldt: een stuk op CNN.

Als je daarin een eind naar onder scrollt zie je twee keer een stukje met als titel "Military admits bomber mistakenly flew nukes across country" Het tweede van die stukjes onder die titel sluit af met de zin: "De Luchtmacht kondigde aan dat alle vluchten van bommenwerpers en gevechtsvliegtuigen in de Verenigde Staten zullen worden stopgezet op 14 september om een controle van procedures mogelijk te maken".

Nu zit momenteel de E in de maand, de E van Elf September. We zitten in de aanloop naar de jaarlijkse herdenking van de aanslagen van 11 september 2001. In deze tijd van het jaar gonst het nogal eens van de speculaties, klinkt de roep om hernieuwd onderzoek naar de ware toedracht van die gebeurtenissen extra luid, en willen er ook nogal eens wilde geruchten over nieuwe aanslagen de wereld in komen. Websites die beweren dat de aanslagen destijds door de CIA of andere Amerikaanse geheime netwerken zelf zouden zijn uitgevoerd, zijn ongetwijfeld in deze weken extra actief en trekken extra veel bezoekers. Opwindende verhalen over een luchtmacht die een dag uit de lucht gaat, passen in dit beeld.

Maar CNN is géén website van de lui die achter Elf September nog steeds een groot Amerikaans complot menen waar te nemen; integendeel, CNN is een zender die tamelijk braaf een pro-regeringsversie van 'het nieuws' doorgeeft. Als zo'n zender dit bericht geeft is het nog niet perse waar - de Amerikaanse Luchtmacht kan best liegen. Maar het bericht is niet af te doen als paranoïde verzinsel van lui die zich, zeer ten onrechte overigens, de 9/11 Truth Movement noemen.

De aanleiding voor de controle waarvoor de luchtmacht aan de grond wordt gehouden op 14 september is trouwens ook tamelijk griezelig. Afgelopen week werd bekend dat er een vliegtuig, voorzien van zes met kernkoppen geladen kruisraketten, had rondgevlogen boven de VS. Zoiets is sinds 1968, toen vluchten met kernwapens na een serie ongelukken werd stopgezet, niet meer gebeurd - voorzover bekend.

Vraag is wie voor zoiets opdracht kan geven. Het idee dat een willekeurige commandant van een luchtmachtbasis gewoon kan besluiten om een vliegtuig met instant-massamoord de lucht in te sturen is weinig geruststellend. Toch is dat precies wat is gebeurd zou kunnen zijn - als we de woorden van het Pentagon dat het hier slechts om een vergissing gaat, moeten geloven.

De andere mogelijkheid is dat een veel hogere functionaris tot deze vlucht heeft besloten. Maar wie dan? En waarom? Is er misschien - zoals het artikel op de World Socialist Website, waar ik de gegevens over deze griezelvlucht aan ontleen, oppert - sprak van voorbereidingen van een kernaanval op Iran?

Alles bij elkaar trek ik twee conclusies. Om te beginnen zou ik, als ik naar de VS zou reizen, geen vlucht boeken voor 14 september. En verder wordt opnieuw duidelijk hoe onverantwoord het is om kernwapens in handen te zien van wie dan ook, maar vooral van de grootste schurkenstaat ter wereld.

VS tegen Iran: grote oorlog dreigt

Een grote Amerikaanse aanvalsoorlog tegen Iran staat voor de deur. Alles is er klaar voor: de excuses, de plannen, de wettelijke afdekking. De lancering van de aanval is een kwestie van tijd - als niemand een stokje voor deze nieuwe misdaad steekt.

Oorlogspropaganda

De argumentatie van het Witte Huis is bekend, en is opgebouwd uit onbewezen beschuldigingen, om het eens netjes te zeggen. Iran maakt kernwapens, steunt gewapende strijd tegen de VS in Irak en in Afghanistan. Voor het eerste ontbreekt, ook volgens het Internationaal Atoomagentschap IAEA, bewijs; er is volgens rapportage van het IAEA van serieuze vertraging van net Iraanse kernprogramma sprake, en ook van enige samenwerking met inspectie. Voor het tweede en derde geldt hetzelfde, en bovendien heeft de VS, die in beide landen tienduizenden militairen als bezettingsmacht heeft neergezet of via de NAVO neer heeft laten zetten na illegale aanvalsoorlogen, geen enkel recht van spreken als een buurland van die beide landen enige steun zou geven aan gewapende groepen die zich daartegen keren

De wettelijke onderbouwing is ongeveer rond. De Senaat heeft in juli een amendement op wetgeving voor de oorlogsbegroting aangenomen waarin Iran beschuldigd wordt van moorden op Amerikaanse militairen in Irak; de toevoeging dat dit amendement niet gebruikt mag worden als grondslag voor militair optreden tegen Irak is nauwelijks geruststellend. Het Huis van Afgevaardigden heeft in juni een resolutie aangenomen waarin de VN-Veiligheidsraad gemaand wordt tegen Iran op te treden. Daarin lezen we: "aangezien Iran op agressieve wijze een clandestiene inspanning verricht om kernwapens te ontwikkelen..." De beschuldiging van de VS dat Iran naar zulke wapens streeft, wordt hier doodleuk als feit gebracht. De VS wil de Iraanse Revolutionaire Garde op de lijst van terroristische organisaties zetten. Dat zou betekenen dat instanties die daar steun aan geven volgens de 'logica' van de Amerikaanse 'oorlog tegen terrosisme' een legitiem oorlogsdoelwit zijn: staten die terroristen huisveststen mogen immers worden aangevallen volgens dat beginsel. En president Bush waarschuwde eind augustus dat Irans streven naar kernwapens de regio "onder de schaduw van een nucleaire holocaust" plaatst.

De golf van oorlogspropaganda vanuit het Witte Huis draait dus op volle toeren. Plannen voor een grootschalige bommencampagne maken duidelijk wat voor geweldsexplosie de Amerikaanse heersers bereid zijn te ontketenen. Zo berichtte de Sunday Times op 2 september over een aanvalsplan waarin het militaire apparaat van Iran in drie dagen uitgeschakeld zou worden met luchtaanvallen op 1200 locaties.

Niet òf, maar wanneer

De vraag is niet langer óf de VS tot oorlog overgaat, maar wanneer. Dat de slinkende maar wanhopig-vastbesloten groep machthebbers rond Bush en vooral sterke man Cheney de klus achter de rug willen hebben voordat de ambtstermijn van de president afloopt lijkt mij onmiskenbaar. De gevolgen die dreigen zijn catastrofaal, en niet alleen voor de mensen in Iran die met massamoord vanuit de lucht worden bedreigd. Een minstens regionale uitbreiding van de oorlog, een onbeheersbare escalatie, is bepaald niet onwaarschijnlijk. Als de catastrofe zich eenmaal ontrolt, dan zullen zelfs mensen in het al zo geteisterde Midden-Oosten snel terug verlangen naar de relatief nog zo vreedzame zomer van 2007.

Dat is de dreiging. Ik weet het, de afgelopen jaren leek het vaker die kant op te gaan. Ik kwam zelfs berichten tegen, afgelopen voorjaar, dat militaire bronnen in Rusland zo ongeveer als zekerheid wisten te melden dat Amerikaanse luchtaanvallen zouden beginnen op 6 april. De operatie had zelfs al een codenaam gekregen: 'Operation Bite'. Zoals we weten heeft de aanval niet plaatsgevonden.

In 2006 zagen we ook al hoe de oorlogsretoriek op gang kwam. De sfeer werd dreigender, een grote aanval leek op handen. Die grote aanloop in oorlogsrichting werd krachtdadig onderbroken door de oorlog die Israël op Libanon losliet. Die was klaarblijkelijk mede bedoeld om te voorkomen dat Hezbollah terug kon slaan in het geval van een Amerikaanse of Israëlische aanval op Iran.

Zoals we weten pakte het anders uit. Het Israëlische leger kreeg een welverdiend pak slaag, en de opbouw richting een aanvalsoorlog tegen Irak raakte ernstig ontregeld. Dankzij het verzet van gewapende en ongewapende Libanezen, onder aanvoering van Hezbollah meer breed daarbuiten gedragen, tegen de Israëlische en van grootschalige Amerikaanse steun voorziene agressie zijn Iraanse steden nog niet in rokende puinhopen veranderd.

Maar nu is de aanloop in die richting weer hervat. Ja, het is verkeerd om te doen alsof die aanval binnen enkele weken of maanden zeker plaatsvindt: te vaak alarm slaan in die zin leidt ertoe dat niemand je straks meer gelooft. En er is nog steeds een kans dat het allemaal niet doorgaat. Maar wie die kans tot zekerheid of waarschijnlijkheid uitroept, wie zoiets zegt als 'het zal wel , niet, dat durft de VS niet, zo gek zijn zelfs Bush en Cheney niet' - en het daar verder bij laat, ziet daarmee af van druk uitoefenen tegen de oorlogsdreiging.

Hoe minder druk de gangmakers van deze aanvalsoorlog ervaren, hoe lager de politieke prijs die zij vrezen te moeten betalen voor hun oorlog. Naarmate die ingeschatte prijs daalt, neemt ook de terughoudendheid in oorlogsrichting verder af, en slaat de afweging van de oorlogsmakers in Washington eerder door in de richting van daadwerkelijk aanvallen, het er op wagen. Dus: wie deze oorlog wil vermijden en bestrijden, kan maar beter de waarschijnlijkheid van de aanval als uitgangspunt nemen, om op die basis de oorlog uit alle macht te dwarsbomen.

Hoe gaan we die oorlog dan bestrijden? We moeten daarvoor allereerst drie wezenlijke obstakels onder ogen zien, drie factoren die een breed maar tevens radicaal en drukverhogend verzet tegen een aanval op Iran ernstig hinderen. Het eerste probleem is ongeloof: dit kan niet waar zijn. Het tweede probleem is verlamming: het gevoel dat de dreiging te enorm is en het noodlot onafwendbaar. En het derde probleem is het gevoel dat eerdere pogingen om oorlogen tegen te houden ook geen succes hadden: waarom zou nu lukken wat in de aanloop van de Irak-oorlog niet lukte? Alle drie zijn het serieuze belemmeringen voor een effectief en tijdig verzet. We zullen de geldigheid ervan moeten bekijken en er iets serieus tegenover moeten stellen. dat is niet alleen nodig, dat is gelukkig ook mogelijk.

Laten we met het ongeloof beginnen. Het idee is dat een aanval op Iran - terwijl de VS plus bondgenoten op een mislukking in Irak aankoersen en ook steeds meer vastlopen in Afghanistan - onbegonnen werk is voor de VS. Een nieuw debacle, terwijl de wereldwijde weerstand tegen de VS-oppermacht toch al zo is gegroeid, - gaan ze dat er echt op wagen? Zo stom zullen ze toch niet zijn? Dat is de, ogenschijnlijk geruststellende maar zoals ik al aangaf erg riskante, redenering achter dit ongeloof.

Vlucht vooruit

Maar de redenering miskent een paar dingen. In de eerste plaats is zoiets eerder vertoond. Toen de Amerikaanse oorlog in Vietnam vastliep in de late jaren zestig, groeide de twijfel. Wat deden president Nixon, zijn adviseur Kissinger en de machthebbers om hem heen? Ze escaleerden de oorlog naar buurlanden, eerst met bommen op Cambodja, vervolgens met een invasie in dat land. Een soortgelijke agressie voerden ze tegen buurland Laos.

Ja, uiteindelijk mislukte dat allemaal. Maar voordat de VS dat erkende , de troepen helemaal terugtrok en de bombardementen stopzette was de regio wel vijf jaar en vele honderdduizenden doden verder. Slechts de enorme kracht van de vredesbeweging rond die tijd dwong een snel einde aan de invasie van Cambodja af en weerhield Nixon er waarschijnlijk van om het Noorden van Vietnam met kernwapens te bestoken. Maar in die beweging had het inzicht dat de machthebbers in het nauw in het Witte Huis tot alles bereid waren om de Amerikaanse overheersing overeind te houden, kennelijk de overhand.

We kunnen er maar beter voor zorgen dat hetzelfde nu weer geldt, we kunnen maar beter de ernst onder ogen zien. Het is precies een vlucht vooruit die Bush en Cheney met hun dreigende oorlog willen. Irak en Afghanistan niet onder controle? Laten we de aandacht ervan afleiden en tevens trachten het probleem op te lossen door Iran aan te wijzen als bron van chaos en vervolgens als zodanig uit te schakelen. Dat is de 'logica'. De hachelijke positie waarin de VS zich in het Midden-Oosten heeft gewerkt is, zo beschouwd, juist een factor die het risico van verdere escalatie eerder vergroot dan verkleint.

Escalatie vloeit voort uit strategie

Geen vlucht vooruit betekent: doormodderen in een steeds verder vastlopende oorlog op de twee fronten Afghanistan en Irak. Dat is uiteindelijk voor de VS, meteen vrijwel overspannen en verregaand gedemoraliseerd leger, ook niet echt een optie. Terugtrekken is dat in het perspectief van de machthebbers rond Cheney evenmin: het zou betekenen dat de sterkste macht ter wereld een enorme nederlaag te incasseren kreeg. het zou het mislukken betekenen van de strategie die onder president Bush , vooral na 11 september 2001, is doorgezet. Voor achtergronden: John Bellamy Foster schetst de wortels van die nieuwe, openlijker agressieve koers in "Naked Imperialism", in de Monthly Review van september 2005; een gro9ndige analyse van het noeconservatieve programma geeft Alex Callinicos in "The grand strategy of the American Empire", in International Socialism Journal 97, winter 2002.

Die strategie - verwoord in neoconservatieve denktanks waaronder vooral het Project for a New American Century - komt op het volgende neer. De VS - zo betoogden de ideologen achter de strategie - was uit de Koude Oorlog als overwinnaar gekomen, als machtigste militaire mogendheid. Nu was de kans om die overmacht langdurig in wereldwijde oppermacht om te zetten, om staten die op langere termijn grote rivalen konden worden - China vooral - op afstand te houden en voor te blijven.

Daartoe moest de VS greep houden en waar nodig verwerven op de belangrijkste strategische grondstoffen, vooral olie, en op de gebieden waar die olie gewonnen werd en waardoor de olie vervoerd moest worden. Het ging daarbij vooral om het Midden-Oosten en Centraal-Azië. Staten in die regio dienden te accepteren dat de olie daar op voorwaarden van de Amerikaanse heersers gewonnen, verhandeld en vervoerd diende te worden. Staten die dat niet accepteerden, konden 'regime change' tegemoet zien, door middel van bommen en desnoods invasie en bezetting.

De hele strategie werd ingekleed als kruistocht voor vrijheid en democratie. Maar de kern ervan was het idee dat als de VS de macht had over de olie, de VS daarmee een enorme extra macht in de hele wereld verwierf. Elf september 2001 was deels een wereldwijd zichtvbare aantasting van die oppermacht, een dreun die gewroken moest worden om de Amerikaanse oppermacht te herstellen en te onderstrepen. Maar 11 september 2001 was vooral ook het vrijwel ideale voorwendsel om de hele neoconservatieve strategie op volle toeren te laten draaien, onder het voorwendsel van een 'oorlog tegen terrorisme'. Ruhul Mahajan prikte al in maart 2002 - na de oorlog in Afghanistan, maar ruim vóór de aanval op Irak - veel sprookjes rond die oorlog door in "New Crusade: The U.S.War on Terror" in de Monthly Review van februari 2002.

Vanuit die strategie pakte de VS eerst Afghanistan aan - deels als vergelding voor 11 september, deels om proef te draaien voor de oorlog tegen Irak, deels om militaire invloed te versterken precies tussen het Midden-oostenm Centraal-Azië en de komende vijand China in. Daarna was Irak - boordevol olie - aan de beurt. En nu is het doelwit Iran - die andere grote oliestaat in het gebied, en de laatste grotere macht die zich tot nu toe weigert te onderwerpen aan de oppermacht van de Verenigde Staten.

Het is één grootschalig ambitieus project dat de machthebbers aldaar nastreven. Opgeven is in hun ogen vrijwel ondenkbaar, halfslachtig doormodderen onwerkbaar. Dan rest slechts escalatie - in de vorm van de 'surge' van 30.000 extra militairen naar Irak begin dit jaar, maar ook richting Iran. Ja, dat is gekkenwerk, naar de maatstaven van verstandige en niet geheel afgestompte mensen. Maar het heeft zijn eigen brute rationele logica - die van de winst en die van de heerschappij. Die brute logica brengt binnenkort bommenwerpers en raketten richting Iran - tenzij we ze tegenhouden.

Het feit dat de strategie tot nu toe niet tot de geplande succesvolle pro-Westerse staten in Afghanistan en Irak heeft geleid is ook al geen reden om te verwachten dat de VS geen oorlog tegen Iran zullen beginnen. Allereerst vanwege het al geschetste vlucht-vooruit-verhaal. Maar er is meer. Ja, de VS had graag gezien dat de 'regime change'- operatie in die landen tot zulke stabiele, werk- en plooiibare staten hadden geleid. Maar als dat niet lukt, blijft er een tweede prioriteit recht overeind staan: voorkomen dat zulke landen stabiele werkbare maar niet-plooibare machten vormen.

Als Irak dan geen pro-westerse liberale staat kan worden, dan is vervolgens alles beter dan dat het een anti-westerse stabiele sterke macht wordt. Dat is de achterliggende logica. Liever rokende puinhopen in Bagdad, Basra en Fallujah dan een zelfstandige wederopbouw van een staat die zich aan de Amerikaanse hegemonie onttrekt.

En als de VS niet profiteert van de Iraakse olie en de Afghaanse pijpleidingstrajecten - dan de rivalen China en Rusland zeer zeker ook niet. Voortgezette chaos en oorlog in de regio zijn de tweede keus voor de VS, minder optimaal dan stabiele pro-Westerse staten daar. Maar zelfs die tweede keus is voor de Amerikaanse machthebbers veruit te verkiezen boven zelfstandige ontwikkeling, al dan niet gecombineerd met groeiende invloed voor de rivalen van Amerika in zulke landen.

Aan een permanente chaotische oorlogstoestand valt ook nog grof te 'verdienen' - door wapenindustrie, huurlingenbusiness en allerlei andere ondernemers zoals Haloiburton. Als in die chaos ook Iran gestort zou worden, dan zouden ook daar weer vrienden van het Witte Huis een slaatje uit slaan. Belangrijker: het vooruitzicht van zulke chaos zal degenen die op oorlog aansturen, op zichzelf bepaald niet weerhouden.

Als het bovenstaande hout snijdt, dan stuurt het Witte Huis aan op een oorlog die, in hun termen, rationele en zeer zwaarwegende doelen dient. Het gaat feitelijk om de strijd om hegemonie, om wereldmacht. Van die strijd maakt het onder Westerse overheersing brengen van Iran een wezenlijk deel uit. Het lijkt mij daarom voor tegenstanders van oorlog, en van Amerikaanse overheersing sowieso, rationeel om ervan uit te gaan dat die aanval op Iran er, wat betreft de Amerikaanse machthebbers, inderdaad gaat komen.
(wordt vervolgd)

Geplaatst: "Progressieve ex-moslim wijst comité af"

Zelden plaats ik complete stukken die ik niet zelf heb geschreven. Voor het onderstaande stuk maak ik echter graag een uitzondering, gezien het politieke belang ervan, en omdat één van de schrijvers ervan me het stuk zelf onder de aandacht bracht met het oog op verdere verspreiding. Het stuk staat in de NRC, maar niet iedereen leest het NRC... :-)

Progressieve ex-moslim wijst comité af

Ehsan Jami spreekt niet namens alle ex-moslims, betogen Peyman Jafari en Behnam Taebi. Jami brengt de islam met terrorisme in verband en voedt de hetze tegen moslims. Progressieven moeten zich van zijn comité distantiëren.

In de afgelopen weken hebben tientallen bekende Nederlanders een brief gekregen met de oproep zich aan te sluiten bij het Steuncomité ex-moslims. De brief is ondertekend door bekende islam-bashers zoals Afshin Ellian, maar ook door progressieven zoals hoogleraren Jos de Beus en Arjo Klamer. Bewust van hun islamofobe gezelschap, beweren ze met de steun aan Jami's Comité van ex-moslims slechts op te komen voor het recht op geloofsafval. Dit is een ongelooflijk
naïeve bewering, die in de praktijk het neoconservatieve wereldbeeld versterkt waarin moslims de 'westerse beschaving' zouden bedreigen. In de publieke opinie zal immers nauwelijks een onderscheid gemaakt worden tussen dat wereldbeeld en dat van Jami's comité.

Ten eerste wordt de oprichting van Jami's comité gekleurd door een
specifieke context – stigmatisering en vernedering van moslims in woord en daad. Wie het kan opbrengen om de wereld vanuit de ogen van moslims te bekijken, zal zien dat het elke dag mokerslagen regent op een hele bevolkingsgroep. Sinds de aanslagen van 11 september worden moslims uitgemaakt voor 'geitenneukers', 'pooiers van de profeet', 'criminelen' en 'terroristen'. Hun scholen en moskeeën
zijn regelmatig het doelwit van bekladding en brandstichting, zoals recentelijk in Haarlem. En in het dagelijkse leven en op de arbeidsmarkt krijgen ze steeds vaker met discriminatie te maken.

Dan zijn er ook nog de uitspraken van Ehsan Jami zelf die naadloos
aansluiten bij deze ontwikkeling. Hij hanteert de retoriek van de 'oorlog tegen terrorisme' door de profeet Mohamed met Osama Bin Laden te vergelijken. En om er geen misverstand te laten bestaan over zijn politieke agenda, kiest Jami 11 september voor de presentatie van zijn comité. Daarmee roept hij het beeld op van de islam als een religie die aanzet tot terreur tegen het Westen.

Om die reden wordt Jami op handen gedragen door de hofhouding van Ayaan Hirsi Ali. Jami zet nu zijn eerste stappen in haar voetsporen die via de denktank American Enterprise Institute naar de spelonken van de
neoconservatieven in het Witte Huis leiden. Zijn gids is niemand anders dan Afshin Ellian die zich opwerpt als de verdediger van de 'westerse cultuur' tegen het 'islamofascisme'. Tot Jami's grote vreugde heeft ook Geert Wilders zijn steun uitgesproken.

Progressieve steun voor het Comité van ex-moslims is kortzichtig, nu de neoconservatieven het recht op geloofsafval voor hun politieke kar hebben gespannen. Als ex-moslims komen we op voor het recht om de islam te verlaten zonder geconfronteerd te worden met bedreiging of geweld. Echter, de manier waarop Jami voor dit recht zegt te willen opkomen, werkt contraproductief. De sociale spanningen waarmee individuele keuzes over religie soms gepaard gaan, worden door de hetze tegen moslims alleen maar opgevoerd. Daarom willen we ons
juist als ex-moslims publiekelijk uitspreken tegen het initiatief van Jami en Ellian en ons inzetten voor dialoog en samenwerking met moslims. Daarbij hebben we geen enkele angst om ons als 'openlijke islamverlaters' te afficheren, ook al gaan we liever door het leven als wat we zijn dan wat we zijn geweest.

In hun verklaring beweert het Steuncomité dat in het Westen een 'trend' van geweldstoename tegen ex-moslims merkbaar is. Als bewijs voeren ze 'de zeer geringe aantallen openlijke islamverlaters' aan. Voor ons en veel andere ex-moslims is er simpelweg geen noodzaak voor de oprichting van een comité, nog minder voelen we de drang om muren op te trekken tussen onszelf en onze familieleden, vrienden en kennissen. Veel ex-moslims willen ook terecht geen munitie leveren voor de anti-moslimhetze van de neoconservatieven.

Progressieven die steun werven voor het Comité van ex-moslims zijn niet alleen naïef, maar ook hypocriet. Jami, Ellian en Wilders bevorderen niet de vrijheid van religie, maar ze creëren een klimaat waarin moslims hun godsdienst niet vrij van angst en discriminatie kunnen beleven. Tegen deze tsunami van islamofobie hebben we nooit iets van de ondertekenaars gehoord. En ondanks hun
tirades tegen geweld wordt de wereld met hun bijdrage er niet vreedzamer op – integendeel.

Wilders is zelf het levende bewijs dat men niet in de Koran hoeft te
geloven om tot geweld op te roepen. Naar aanleiding van rellen tussen supporters van Jong Marokko en Jong Oranje pleit Wilders om in de toekomst met scherp te schieten op relschoppers.

Ook pleit Wilders voor bombardementen op Iran, een land met 70 miljoen inwoners. Na de Amerikaanse aanval op Irak in maart 2003 juichte Ellian in zijn column dat de 'vredesdemonstranten verloren hebben' en betichtte hij hen van een 'laffe houding' omdat 'ze niet weten dat elke strijd tegen tirannie slachtoffers eist'. Vier jaar later weten we hoeveel slachtoffers in Irak zijn gevallen – nu meer dan 650.000 volgens The Lancet.

Door moslims als een bedreiging voor de 'westerse beschaving' af te
schilderen voeden de neoconservatieven niet alleen het categorisch discrimineren van moslims, ze zoeken ook naar een ideologische rechtvaardiging voor de gevoerde oorlogen in het Midden-Oosten en nieuwe oorlogen die aanstaande zijn. Het zou pas van lef getuigen als progressieven hun selectieve verontwaardiging opzij leggen en de strijd aanbinden met die politiek die in het Midden-Oosten honderdduizenden slachtoffers maakt en nieuwe rekruten werft voor fundamentalisten. De progressieve strijd voor universele waarden als vrijheid en gelijkheid is niet gebaat bij de valse notie dat al het kwade uit de islam
voortvloeit en al het goede uit het Westen. Een beter startpunt is het antwoord van Gandhi toen een journalist hem vroeg wat hij van de 'westerse beschaving' vond. Hij antwoordde: „Het zou een goed idee zijn."

Peyman Jafari is politicoloog en Behnam Taebi doceert techniekfilosofie aan de TU Delft. Op maandag 10 september bezoeken ze met een delegatie van ex-moslims een moskee in Amsterdam en gaan ze in gesprek met de voorzitter van de Vereniging van Imams in Nederland.

CDA en SP: twee maten voor vergelijkbare fratsen

"CDA duldt geen kritiek in eigen blad". Dat bericht het dagblad Trouw op 31 augustus.

De partijtop heeft hoofdredacteur Thijs Jansen van het partijblad Christen Democratische Verkenningen de laan uit gestuurd. Volgens het Wetenschappelijk Instituut (WI) van het CDA vaarde het blad een "te onafhankelijke koers". Kritische geluiden, onder meer over de Irak-oorlog waar diplomaat en ex-minister Kooijmans uitvoerig het woord over kreeg, schoten in het verkeerde keelgat. Al eerder hield Dorien Pesser het voor gezien als redacteur, omdat ze de druk van toenmalig WI-baas Ab Klink (inmiddels minister) niet vond kunnen. De zaak komt voor de rechter. Volgens het WI nam Jansen teveel vrijheid, volgens Jansen is de redactionele onafhankelijkheid in het geding.

Het hele verhaal klinkt bekend. Vervang wat namen en wat details, dan heb je de schorsing eerder dit jaar van Elma Verhey, hoofdredacteur van het SP-partijblad De Tribune in beeld. Zelfde soort conflict, vergelijkbare krampachtige reactie van hogerhand in de partij om kritische geluiden in een partijpublicatie. Maar er zijn twee grote verschillen.

De eerste is intern, binnen de partijen zelf. Binnen de SP was de schorsing van Verhey aanleiding tot rebelse geluiden, mensen drongen aan op een meer democratische gang van zaken binnen de SP. Niet alle kritiek sneed hout, en de schorsing van Verhey was niet de enige zaak die de gemoederen in SP-kringen in beweging bracht. De zaak van Yilderin, het Statenlid dat met voorkeursstremmen van enkele andere Statenleden in de Eerste Kamer kwam tegen de wil van de SP-leiding in, trok meer aandacht. Zie op dit weblog onder meer: "SP-crisis: over democratie en verkeerde 'vrienden'". Maar er wàs discussie in de partij, en die discussie belandde via de media ook buiten die organisatie.

Hoe anders is dat - voorzover ik zie - in het CDA. Ongetwijfeld wordt er binnen die partij beleefd gesproken over de zaak. Maar van een gonzend democratiseringverlangen merk je toch bijzonder weinig. Veel wijst erop dat het wegwerken van een kritische redacteur binnen het CDA als in het geheel niet abnormaal wordt gezien. Het is maar dat we het weten.

Een tweede verschil zit in de media-aandacht. Kranten konden hun lol niet op toen ze de SP neer konden zetten als "centraal geleide", met andere woorden autoritaire en ondemocratische partij. Alsof er ook niet-centraal geleide politieke partijen zijn. Verwijzingen naar het maoïstisch verleden waren niet van de lucht.

Nu er in een gevestigde rechtse partij als het CDA iets soortgelijks speelt, ontbreken zulke tendentieuze typeringen, geen gevestigde krant die het democratische gehalte van het CDA als partij in twijfel trekt. Verder dan de opmerking van Trouw dat kritiek in eigen partijblad niet getolereerd wordt, gaat die krant niet, verwijzingen naar de traditie van de inquisitie die ten grondslag zou kunnen liggen aan het wegwerken van de hoofdredacteur lezen we nergens. Ook het woord 'censuur'- zo veelvuldig en vaak zo ten onrechte in het rond gestrooid rond de SP-perikelen, is nu in geen velden of wegen te bekennen. Gewoon een verschil van inzicht over de grenzen tussen partijbevoegdheid en redactionele onafhankelijkheid, veel verder gaat de kritische toonzetting nauwelijks.

Anders gezegd: gevestigde media leggen weer eens twee maatstaven aan. Eentje voor de gevestigde rechtse politiek, ondemocratisch als die is; die rechtse politiek, waar het CDA deel van is, komt bijna overal mee weg. En een andere maatstaf voor links, bij wie zelfs het kleinste vergrijp tegen democratische normen breed wordt uitgemeten.

Begrijp me niet verkeerd: juist links hoort democratie, juist ook in eigen kring, bloedserieus te nemen. Rechts is inherent ondemocratisch, omdat het gevestigde machtsverhoudingen in stand houdt. Links hoort het streven naar meer democratie dat haar wezenlijk eigen is, ook op zichzelf toe te passen. In die zin moet links nog strenger zijn voor zichzelf als voor haar rechtse tegenpolen.

Juist daarom had en heb ik ook stevige kritiek manier waarop de SP-leiding opereerde rond Verhey en ook rond het SP-weblog van Yilderin, ook al had de leiding gelijk dat Yilderin verkeerd handelde door zijn Senaatzetel tegen de geldende afspraken binnen die partij toch in te nemen. Zie hierover naast het al eerder genoemde stuk op mijn weblog ook "Rebellie in de SP: terecht maar oppervlakkig" op hetzelfde blog.

Maar de taak om die strengheid te hanteren is aan links zelf. Dat kunnen we niet toevertrouwen aan aan media die bijziend zijn aan één oog, schandaal trappen als er stront aan de knikker is bij de SP maar vergelijkbare narigheid bij het CDA vrijwel met de mantel der liefde bedekken.